Polski
Hymn, e-wiadomości, przenoszenie wyrazów, notatki - Między nami 4
Sprawdzony zestawZestaw uczy, czym jest hymn i refren, kiedy i dla kogo powstał „Mazurek Dąbrowskiego” i jak zachować się podczas hymnu. Powtórzysz budowę e-maila i zasady netykiety, reguły przenoszenia wyrazów, pojęcie narratora oraz sposoby notowania: od notatki liniowej po mapę myśli.
Zestaw do podręcznika
Cz. II, Obrazki ze szkolnego życia 2. W szkole: hymn i refren, e-wiadomości, przenoszenie wyrazów, narrator, notatki
Między nami 4. Podręcznik. Reforma 2026 (GWO) - wszystkie rozdziałyPodcast
Ładuję…
Quizy w tym zestawie
37 pytań w 4 etapach
Odblokujesz je po dodaniu zestawu.
Etap 1: Hymn i refren
Etap 1 · 5 fiszek · 9 pytań
Etap 2: E-wiadomość i netykieta
Etap 2 · 4 fiszki · 9 pytań
Etap 3: Przenoszenie wyrazów
Etap 3 · 3 fiszki · 9 pytań
Etap 4: Narrator i sposoby notowania
Etap 4 · 8 fiszek · 10 pytań
Powtórka z całości
15 pytań ze wszystkich etapów, po ukończeniu etapów
1.„Mazurek Dąbrowskiego”
Hymn państwowy Polski. Napisał go Józef Wybicki w 1797 roku we Włoszech. Powstał dla Legionów Polskich, czyli polskich żołnierzy generała Jana Henryka Dąbrowskiego. Druga nazwa to „Pieśń Legionów Polskich we Włoszech”. Polski wtedy nie było, bo podzieliły ją sąsiednie państwa.
2.Przesłanie „Mazurka Dąbrowskiego”
W pieśni mówią legioniści, czyli Polacy („my”). Głoszą, że Polska nie zginęła, dopóki żyją Polacy, i że będą walczyć o jej wolność, by wrócić z Włoch do ojczyzny. Nastrój jest podniosły, patriotyczny i pełen nadziei.
3.Hymn
Uroczysta i podniosła pieśń. Często mówi o bohaterskich czynach, sławi jakieś bóstwo albo dotyczy ważnych wartości, np. miłości do ojczyzny.
4.Zachowanie podczas hymnu
Stoimy na baczność, a osoby w ubraniach cywilnych zdejmują nakrycia głowy. Nie rozmawiamy, nie jemy, nie żujemy gumy, zachowujemy powagę i spokój. Poczty sztandarowe pochylają sztandar. Tak samo zachowujemy się przy hymnie innego państwa.
5.Refren
Regularnie powtarzająca się zwrotka. Występuje najczęściej w utworach przeznaczonych do śpiewania, np. w piosenkach i w hymnie.
6.E-wiadomość
Wiadomość wysyłana przez internet, np. pocztą elektroniczną (e-mailem) albo przez komunikator. Nawet w krótkiej e-wiadomości stosujemy zasady ortografii, interpunkcji i grzeczności językowej.
7.Pisownia i odmiana wyrazu e-mail
Piszemy małą literą: e-mail, mejl albo email. W odmianie poprawne są dwie formy, np. nie mam e-maila lub e-mailu, wysłałem e-mail lub e-maila.
8.Budowa e-maila
Adres e-mailowy odbiorcy, temat wiadomości, nagłówek, czyli zwrot do odbiorcy (np. Szanowna Pani,), treść, zwrot grzecznościowy na zakończenie i podpis. Emotikony pomagają pokazać intencje i uczucia. Zasady są podobne jak przy pisaniu listu.
9.Netykieta
Zasady dobrego i bezpiecznego zachowania w internecie, m.in.: nie używamy wulgaryzmów, nie obrażamy i nie hejtujemy, nie publikujemy cudzych zdjęć bez zgody, nie podajemy swoich danych, piszemy poprawnie, nie wchodzimy na podejrzane strony. Całe wyrazy pisane wielkimi literami są w internecie traktowane jak krzyk.
10.Przenoszenie wyrazów
Wyraz przenosimy do następnej linijki zgodnie z podziałem na sylaby, np. ma-li-na: ma-lina albo mali-na. Gdy w środku wyrazu stoi kilka spółgłosek, lepiej rozdzielić je między dwie sąsiednie sylaby, np. gwiaz-da (nie: gwiazd-a).
11.Czego nie dzielimy przy przenoszeniu?
Wyrazów jednosylabowych, np. sok, drzwi. Głosek zapisanych dwiema lub więcej literami, np. ko-szyk (nie: kos-zyk). Połączeń au, eu wymawianych jak ał, eł, np. Pau-lina (nie: Pa-ulina).
12.Co oddzielamy przy przenoszeniu?
Cząstki takie jak naj-, pod-, bez-, przed-, nad-, od-, ekstra-, arcy-, nie-, wice-, np. naj-lepszy, nad-morski. Dwie takie same litery oznaczające spółgłoski, np. lek-ko (nie: lekk-o).
13.Narrator
Ktoś wymyślony przez autora, kto opowiada o zdarzeniach i opisuje świat przedstawiony. Autor wymyśla zdarzenia, narrator o nich opowiada, a bohater w nich uczestniczy.
14.Narrator obserwator i narrator bohater
Narrator może być kimś spoza historii, kto opowiada jak obserwator, np. „Dziewczynki wróciły ze szkoły”. Może też być jednym z bohaterów i opowiadać z jego punktu widzenia, np. „Wróciłyśmy ze szkoły”.
15.Notatka
Skrótowe zapisanie jakichś treści. Różne techniki notowania ułatwiają zapamiętywanie. Sposoby notowania to m.in. notatka liniowa, w punktach, w tabelce, mapa myśli i notatka rysunkowa. Warto stosować podkreślenia, kolory i strzałki oraz notować własnymi słowami.
16.Notatka liniowa
Zapisujemy pełnymi zdaniami najważniejsze informacje, w takiej kolejności, w jakiej je przedstawiono.
17.Notatka w punktach
Każdy punkt na liście to oddzielna informacja, którą chcemy zapamiętać. Używamy krótkich zdań albo haseł.
18.Notatka w tabelce
Tabela składa się z wierszy i kolumn. W nagłówkach piszemy, czego dotyczy notatka, a w wierszach i kolumnach jej treść.
19.Mapa myśli
Schemat z tekstem, rysunkami, liniami, strzałkami i kolorami. W środku jest główny temat, a wokół niego coraz bardziej szczegółowe informacje. Unikamy pełnych zdań, stosujemy różne kolory i wielkości liter.
20.Notatka rysunkowa
Łączy rysunki, symbole i ikony z tekstem, np. chmurki, ramki, strzałki. Przypomina mapę myśli, ale zwykle ma więcej rysunków w stosunku do tekstu.
Notatka
Hymn, refren i zachowanie podczas hymnu
Hymn to uroczysta i podniosła pieśń. Często mówi o bohaterskich czynach, sławi jakieś bóstwo albo dotyczy ważnych wartości, np. miłości do ojczyzny.
Refren to regularnie powtarzająca się zwrotka. Najczęściej występuje w utworach do śpiewania, np. w piosenkach i w hymnach. Refren łatwo rozpoznać: te same wersy wracają kilka razy, zwykle po kolejnych zwrotkach. Zwrotki mają różną treść, a refren za każdym razem brzmi tak samo.
Podczas hymnu okazujemy mu szacunek:
- stoimy na baczność,
- osoby w ubraniach cywilnych zdejmują nakrycia głowy,
- nie rozmawiamy, nie jemy i nie żujemy gumy,
- zachowujemy powagę i spokój,
- poczty sztandarowe pochylają sztandar.
Tak samo zachowujemy się, gdy słyszymy hymn innego państwa.
„Mazurek Dąbrowskiego”
„Mazurek Dąbrowskiego” to hymn państwowy Polski. Jego druga nazwa to „Pieśń Legionów Polskich we Włoszech”.
Zapamiętaj
Tekst napisał Józef Wybicki w 1797 roku we Włoszech.
Polski wtedy nie było, bo podzieliły ją sąsiednie państwa. We Włoszech byli polscy żołnierze, czyli Legiony Polskie generała Jana Henryka Dąbrowskiego. Dla nich powstała ta pieśń.
W pieśni mówią legioniści. Mówią o sobie „my”, czyli w imieniu Polaków. Głoszą, że Polska nie zginęła, dopóki żyją Polacy. Zapowiadają, że będą walczyć o jej wolność i wrócą z Włoch do ojczyzny.
Nastrój pieśni jest podniosły, patriotyczny i pełen nadziei.
Nie myl dwóch nazwisk: Wybicki napisał pieśń, a Dąbrowski dowodził Legionami.
E-wiadomość i budowa e-maila
E-wiadomość to wiadomość wysyłana przez internet, np. pocztą elektroniczną, czyli e-mailem, albo przez komunikator.
Wyraz e-mail piszemy małą literą. Poprawne są też zapisy mejl i email. W odmianie są dwie poprawne formy, np. bez e-maila lub bez e-mailu, napisałam e-mail lub napisałam e-maila.
E-mail ma stałe części. Ich kolejność pokazuje rysunek. Zasady są podobne jak przy pisaniu listu. Emotikony pomagają pokazać intencje i uczucia.
Nawet w krótkiej wiadomości stosujemy zasady ortografii, interpunkcji i grzeczności językowej. Szczególnie pamiętamy o tym, gdy piszemy do nauczyciela albo dyrektora.
Netykieta
Netykieta to zasady dobrego i bezpiecznego zachowania w internecie. Dotyczą każdej wiadomości, komentarza i wpisu.
- Nie używamy wulgaryzmów i zachowujemy kulturę.
- Nie obrażamy innych, nie prowokujemy kłótni i nie hejtujemy.
- Nie publikujemy cudzych zdjęć ani informacji o innych bez ich zgody.
- Nie udostępniamy cudzych treści bez zgody autora.
- Nie podajemy swoich danych ani prywatnych informacji, zdjęć i filmów.
- Piszemy poprawnie.
- Nie wchodzimy na podejrzane strony.
- Korzystamy ze stron i aplikacji dostosowanych do naszego wieku.
Ważne
Całe wyrazy pisane wielkimi literami są w internecie traktowane jak krzyk. Zdanie JUTRO NIE PRZYJDĘ odbiorca odczyta tak, jakbyśmy krzyczeli.
Przenoszenie wyrazów według sylab
Gdy cały wyraz nie mieści się w linijce, jego część przenosimy do następnej linijki. Miejsce przeniesienia musi się zgadzać z podziałem na sylaby.
Jak to zrobić krok po kroku?
- Dzielimy wyraz na sylaby, np. po-mi-dor.
- Wybieramy jedno miejsce między sylabami: po-midor albo pomi-dor.
- Sprawdzamy, czy nie łamiemy zasad z następnej sekcji.
Gdy w środku wyrazu stoi kilka spółgłosek, lepiej rozdzielić je między dwie sąsiednie sylaby.
Przykład
siostra: sios-tra (nie: siostr-a).
W słowniku ortograficznym kropka pokazuje zalecane miejsca podziału wyrazu.
Czego nie dzielimy, a co oddzielamy
Przy przenoszeniu obowiązują dwie grupy zasad.
| Zasada | Przykład |
|---|---|
| nie dzielimy wyrazów jednosylabowych | ser, liść, wiatr |
| nie dzielimy głosek zapisanych dwiema lub więcej literami | ka-sza (nie: kas-za), ko-cha (nie: koc-ha) |
| nie dzielimy au, eu wymawianych jak ał, eł | au-tobus (nie: a-utobus) |
| oddzielamy cząstki, np. pod-, nie-, przed- | pod-wórko, nie-zwykły, przed-pokój |
| rozdzielamy dwie jednakowe litery oznaczające spółgłoski | An-na, mot-to |
Cząstki, które oddzielamy, to m.in. naj-, pod-, bez-, przed-, nad-, od-, ekstra-, arcy-, nie-, wice-.
Typowy błąd to rozdzielenie dwóch liter, które oznaczają jedną głoskę, np. cz, sz, ch.
Narrator
Narrator to ktoś wymyślony przez autora, kto opowiada o zdarzeniach i opisuje świat przedstawiony. Nie myl trzech pojęć:
- autor wymyśla zdarzenia i pisze utwór,
- narrator o zdarzeniach opowiada,
- bohater w zdarzeniach uczestniczy.
Narrator może opowiadać na dwa sposoby. Rysunek pokazuje, jak je rozpoznać.
Przykład
Kot wskoczył na parapet i zasnął - opowiada obserwator. Wskoczyłam na rower i ruszyłam do babci - opowiada jedna z bohaterek.
Gdy narrator jest bohaterem, poznajemy zdarzenia z jego punktu widzenia. Wiemy wtedy, co on widzi, myśli i czuje.
Sposoby notowania
Notatka to skrótowe zapisanie jakichś treści. Dobra notatka pomaga zapamiętać wiadomości. Sposób notowania dobieramy do tematu.
| Sposób | Jak wygląda |
|---|---|
| notatka liniowa | pełne zdania w kolejności, w jakiej podano informacje |
| notatka w punktach | każdy punkt to osobna informacja, krótkie zdania lub hasła |
| notatka w tabelce | wiersze i kolumny, w nagłówkach temat |
| mapa myśli | temat w środku, wokół szczegóły, bez pełnych zdań |
| notatka rysunkowa | rysunki, symbole i ikony z tekstem, zwykle więcej rysunków niż w mapie myśli |
Porady:
- notuj własnymi słowami,
- stosuj podkreślenia, kolory i strzałki,
- zostawiaj miejsce na dodatkowe informacje,
- po lekcji przeczytaj notatkę i od razu popraw to, co niejasne.
Sprawdzian do druku
Arkusz PDF z kluczem, punktacją i oceną
Sprawdzam sprawdzian…
Znasz kogoś z klasy, komu się przyda? Podziel się zestawem
Podobne zestawy
40 fiszek uczy się 7
uczy się 2
16 fiszek
14 fiszek uczy się 1
20 fiszek
40 fiszek uczy się 7
