Ilustracja do zestawu: Hymn, e-wiadomości, przenoszenie wyrazów, notatki - Między nami 4

Polski

Hymn, e-wiadomości, przenoszenie wyrazów, notatki - Między nami 4

Sprawdzony zestaw

Zestaw uczy, czym jest hymn i refren, kiedy i dla kogo powstał „Mazurek Dąbrowskiego” i jak zachować się podczas hymnu. Powtórzysz budowę e-maila i zasady netykiety, reguły przenoszenia wyrazów, pojęcie narratora oraz sposoby notowania: od notatki liniowej po mapę myśli.

Zestaw do podręcznika

Cz. II, Obrazki ze szkolnego życia 2. W szkole: hymn i refren, e-wiadomości, przenoszenie wyrazów, narrator, notatki

Między nami 4. Podręcznik. Reforma 2026 (GWO) - wszystkie rozdziały
Szkoła podstawowa20 fiszek37 pytań w 4 etapachnotatka

Podcast

Ładuję…

Quizy w tym zestawie

37 pytań w 4 etapach

Odblokujesz je po dodaniu zestawu.

  1. Etap 1: Hymn i refren

    Etap 1 · 5 fiszek · 9 pytań

  2. Etap 2: E-wiadomość i netykieta

    Etap 2 · 4 fiszki · 9 pytań

  3. Etap 3: Przenoszenie wyrazów

    Etap 3 · 3 fiszki · 9 pytań

  4. Etap 4: Narrator i sposoby notowania

    Etap 4 · 8 fiszek · 10 pytań

  5. Powtórka z całości

    15 pytań ze wszystkich etapów, po ukończeniu etapów

1.„Mazurek Dąbrowskiego”

Hymn państwowy Polski. Napisał go Józef Wybicki w 1797 roku we Włoszech. Powstał dla Legionów Polskich, czyli polskich żołnierzy generała Jana Henryka Dąbrowskiego. Druga nazwa to „Pieśń Legionów Polskich we Włoszech”. Polski wtedy nie było, bo podzieliły ją sąsiednie państwa.

2.Przesłanie „Mazurka Dąbrowskiego”

W pieśni mówią legioniści, czyli Polacy („my”). Głoszą, że Polska nie zginęła, dopóki żyją Polacy, i że będą walczyć o jej wolność, by wrócić z Włoch do ojczyzny. Nastrój jest podniosły, patriotyczny i pełen nadziei.

3.Hymn

Uroczysta i podniosła pieśń. Często mówi o bohaterskich czynach, sławi jakieś bóstwo albo dotyczy ważnych wartości, np. miłości do ojczyzny.

4.Zachowanie podczas hymnu

Stoimy na baczność, a osoby w ubraniach cywilnych zdejmują nakrycia głowy. Nie rozmawiamy, nie jemy, nie żujemy gumy, zachowujemy powagę i spokój. Poczty sztandarowe pochylają sztandar. Tak samo zachowujemy się przy hymnie innego państwa.

5.Refren

Regularnie powtarzająca się zwrotka. Występuje najczęściej w utworach przeznaczonych do śpiewania, np. w piosenkach i w hymnie.

6.E-wiadomość

Wiadomość wysyłana przez internet, np. pocztą elektroniczną (e-mailem) albo przez komunikator. Nawet w krótkiej e-wiadomości stosujemy zasady ortografii, interpunkcji i grzeczności językowej.

7.Pisownia i odmiana wyrazu e-mail

Piszemy małą literą: e-mail, mejl albo email. W odmianie poprawne są dwie formy, np. nie mam e-maila lub e-mailu, wysłałem e-mail lub e-maila.

8.Budowa e-maila

Adres e-mailowy odbiorcy, temat wiadomości, nagłówek, czyli zwrot do odbiorcy (np. Szanowna Pani,), treść, zwrot grzecznościowy na zakończenie i podpis. Emotikony pomagają pokazać intencje i uczucia. Zasady są podobne jak przy pisaniu listu.

1Adres odbiorcy i temat2Nagłówekzwrot do odbiorcy3Treść wiadomości4Zwrot grzecznościowy5Podpis

9.Netykieta

Zasady dobrego i bezpiecznego zachowania w internecie, m.in.: nie używamy wulgaryzmów, nie obrażamy i nie hejtujemy, nie publikujemy cudzych zdjęć bez zgody, nie podajemy swoich danych, piszemy poprawnie, nie wchodzimy na podejrzane strony. Całe wyrazy pisane wielkimi literami są w internecie traktowane jak krzyk.

10.Przenoszenie wyrazów

Wyraz przenosimy do następnej linijki zgodnie z podziałem na sylaby, np. ma-li-na: ma-lina albo mali-na. Gdy w środku wyrazu stoi kilka spółgłosek, lepiej rozdzielić je między dwie sąsiednie sylaby, np. gwiaz-da (nie: gwiazd-a).

11.Czego nie dzielimy przy przenoszeniu?

Wyrazów jednosylabowych, np. sok, drzwi. Głosek zapisanych dwiema lub więcej literami, np. ko-szyk (nie: kos-zyk). Połączeń au, eu wymawianych jak ał, eł, np. Pau-lina (nie: Pa-ulina).

12.Co oddzielamy przy przenoszeniu?

Cząstki takie jak naj-, pod-, bez-, przed-, nad-, od-, ekstra-, arcy-, nie-, wice-, np. naj-lepszy, nad-morski. Dwie takie same litery oznaczające spółgłoski, np. lek-ko (nie: lekk-o).

13.Narrator

Ktoś wymyślony przez autora, kto opowiada o zdarzeniach i opisuje świat przedstawiony. Autor wymyśla zdarzenia, narrator o nich opowiada, a bohater w nich uczestniczy.

14.Narrator obserwator i narrator bohater

Narrator może być kimś spoza historii, kto opowiada jak obserwator, np. „Dziewczynki wróciły ze szkoły”. Może też być jednym z bohaterów i opowiadać z jego punktu widzenia, np. „Wróciłyśmy ze szkoły”.

15.Notatka

Skrótowe zapisanie jakichś treści. Różne techniki notowania ułatwiają zapamiętywanie. Sposoby notowania to m.in. notatka liniowa, w punktach, w tabelce, mapa myśli i notatka rysunkowa. Warto stosować podkreślenia, kolory i strzałki oraz notować własnymi słowami.

16.Notatka liniowa

Zapisujemy pełnymi zdaniami najważniejsze informacje, w takiej kolejności, w jakiej je przedstawiono.

17.Notatka w punktach

Każdy punkt na liście to oddzielna informacja, którą chcemy zapamiętać. Używamy krótkich zdań albo haseł.

18.Notatka w tabelce

Tabela składa się z wierszy i kolumn. W nagłówkach piszemy, czego dotyczy notatka, a w wierszach i kolumnach jej treść.

19.Mapa myśli

Schemat z tekstem, rysunkami, liniami, strzałkami i kolorami. W środku jest główny temat, a wokół niego coraz bardziej szczegółowe informacje. Unikamy pełnych zdań, stosujemy różne kolory i wielkości liter.

20.Notatka rysunkowa

Łączy rysunki, symbole i ikony z tekstem, np. chmurki, ramki, strzałki. Przypomina mapę myśli, ale zwykle ma więcej rysunków w stosunku do tekstu.

Notatka

Hymn, refren i zachowanie podczas hymnu

Hymn to uroczysta i podniosła pieśń. Często mówi o bohaterskich czynach, sławi jakieś bóstwo albo dotyczy ważnych wartości, np. miłości do ojczyzny.

Refren to regularnie powtarzająca się zwrotka. Najczęściej występuje w utworach do śpiewania, np. w piosenkach i w hymnach. Refren łatwo rozpoznać: te same wersy wracają kilka razy, zwykle po kolejnych zwrotkach. Zwrotki mają różną treść, a refren za każdym razem brzmi tak samo.

Podczas hymnu okazujemy mu szacunek:

  • stoimy na baczność,
  • osoby w ubraniach cywilnych zdejmują nakrycia głowy,
  • nie rozmawiamy, nie jemy i nie żujemy gumy,
  • zachowujemy powagę i spokój,
  • poczty sztandarowe pochylają sztandar.

Tak samo zachowujemy się, gdy słyszymy hymn innego państwa.

„Mazurek Dąbrowskiego”

„Mazurek Dąbrowskiego” to hymn państwowy Polski. Jego druga nazwa to „Pieśń Legionów Polskich we Włoszech”.

Zapamiętaj

Tekst napisał Józef Wybicki w 1797 roku we Włoszech.

Polski wtedy nie było, bo podzieliły ją sąsiednie państwa. We Włoszech byli polscy żołnierze, czyli Legiony Polskie generała Jana Henryka Dąbrowskiego. Dla nich powstała ta pieśń.

W pieśni mówią legioniści. Mówią o sobie „my”, czyli w imieniu Polaków. Głoszą, że Polska nie zginęła, dopóki żyją Polacy. Zapowiadają, że będą walczyć o jej wolność i wrócą z Włoch do ojczyzny.

Nastrój pieśni jest podniosły, patriotyczny i pełen nadziei.

Nie myl dwóch nazwisk: Wybicki napisał pieśń, a Dąbrowski dowodził Legionami.

E-wiadomość i budowa e-maila

E-wiadomość to wiadomość wysyłana przez internet, np. pocztą elektroniczną, czyli e-mailem, albo przez komunikator.

Wyraz e-mail piszemy małą literą. Poprawne są też zapisy mejl i email. W odmianie są dwie poprawne formy, np. bez e-maila lub bez e-mailu, napisałam e-mail lub napisałam e-maila.

E-mail ma stałe części. Ich kolejność pokazuje rysunek. Zasady są podobne jak przy pisaniu listu. Emotikony pomagają pokazać intencje i uczucia.

1Adres e-mailowy odbiorcy2Temat wiadomościkrótko, czego dotyczy e-mail3Nagłówekzwrot do odbiorcy, np. Szanowny Panie,4Treść wiadomości5Zwrot grzecznościowy nazakończenienp. Z pozdrowieniami6Podpis
Części e-maila po kolei

Nawet w krótkiej wiadomości stosujemy zasady ortografii, interpunkcji i grzeczności językowej. Szczególnie pamiętamy o tym, gdy piszemy do nauczyciela albo dyrektora.

Netykieta

Netykieta to zasady dobrego i bezpiecznego zachowania w internecie. Dotyczą każdej wiadomości, komentarza i wpisu.

  • Nie używamy wulgaryzmów i zachowujemy kulturę.
  • Nie obrażamy innych, nie prowokujemy kłótni i nie hejtujemy.
  • Nie publikujemy cudzych zdjęć ani informacji o innych bez ich zgody.
  • Nie udostępniamy cudzych treści bez zgody autora.
  • Nie podajemy swoich danych ani prywatnych informacji, zdjęć i filmów.
  • Piszemy poprawnie.
  • Nie wchodzimy na podejrzane strony.
  • Korzystamy ze stron i aplikacji dostosowanych do naszego wieku.

Ważne

Całe wyrazy pisane wielkimi literami są w internecie traktowane jak krzyk. Zdanie JUTRO NIE PRZYJDĘ odbiorca odczyta tak, jakbyśmy krzyczeli.

Przenoszenie wyrazów według sylab

Gdy cały wyraz nie mieści się w linijce, jego część przenosimy do następnej linijki. Miejsce przeniesienia musi się zgadzać z podziałem na sylaby.

Jak to zrobić krok po kroku?

  • Dzielimy wyraz na sylaby, np. po-mi-dor.
  • Wybieramy jedno miejsce między sylabami: po-midor albo pomi-dor.
  • Sprawdzamy, czy nie łamiemy zasad z następnej sekcji.

Gdy w środku wyrazu stoi kilka spółgłosek, lepiej rozdzielić je między dwie sąsiednie sylaby.

Przykład

siostra: sios-tra (nie: siostr-a).

W słowniku ortograficznym kropka pokazuje zalecane miejsca podziału wyrazu.

Czego nie dzielimy, a co oddzielamy

Przy przenoszeniu obowiązują dwie grupy zasad.

ZasadaPrzykład
nie dzielimy wyrazów jednosylabowychser, liść, wiatr
nie dzielimy głosek zapisanych dwiema lub więcej literamika-sza (nie: kas-za), ko-cha (nie: koc-ha)
nie dzielimy au, eu wymawianych jak ał, ełau-tobus (nie: a-utobus)
oddzielamy cząstki, np. pod-, nie-, przed-pod-wórko, nie-zwykły, przed-pokój
rozdzielamy dwie jednakowe litery oznaczające spółgłoskiAn-na, mot-to

Cząstki, które oddzielamy, to m.in. naj-, pod-, bez-, przed-, nad-, od-, ekstra-, arcy-, nie-, wice-.

Typowy błąd to rozdzielenie dwóch liter, które oznaczają jedną głoskę, np. cz, sz, ch.

Narrator

Narrator to ktoś wymyślony przez autora, kto opowiada o zdarzeniach i opisuje świat przedstawiony. Nie myl trzech pojęć:

  • autor wymyśla zdarzenia i pisze utwór,
  • narrator o zdarzeniach opowiada,
  • bohater w zdarzeniach uczestniczy.

Narrator może opowiadać na dwa sposoby. Rysunek pokazuje, jak je rozpoznać.

Narratorobserwator spoza historiinie bierze udziału w zdarzeniachzwykle opowiada o innych: on, ona,onijeden z bohaterówopowiada o tym, co przeżyłzwykle opowiada o sobie: ja, my
Jak może opowiadać narrator?

Przykład

Kot wskoczył na parapet i zasnął - opowiada obserwator. Wskoczyłam na rower i ruszyłam do babci - opowiada jedna z bohaterek.

Gdy narrator jest bohaterem, poznajemy zdarzenia z jego punktu widzenia. Wiemy wtedy, co on widzi, myśli i czuje.

Sposoby notowania

Notatka to skrótowe zapisanie jakichś treści. Dobra notatka pomaga zapamiętać wiadomości. Sposób notowania dobieramy do tematu.

SposóbJak wygląda
notatka liniowapełne zdania w kolejności, w jakiej podano informacje
notatka w punktachkażdy punkt to osobna informacja, krótkie zdania lub hasła
notatka w tabelcewiersze i kolumny, w nagłówkach temat
mapa myślitemat w środku, wokół szczegóły, bez pełnych zdań
notatka rysunkowarysunki, symbole i ikony z tekstem, zwykle więcej rysunków niż w mapie myśli

Porady:

  • notuj własnymi słowami,
  • stosuj podkreślenia, kolory i strzałki,
  • zostawiaj miejsce na dodatkowe informacje,
  • po lekcji przeczytaj notatkę i od razu popraw to, co niejasne.

Sprawdzian do druku

Arkusz PDF z kluczem, punktacją i oceną

Sprawdzam sprawdzian…

Znasz kogoś z klasy, komu się przyda? Podziel się zestawem

WhatsApp

Podobne zestawy

Zobacz wszystkie fiszki z języka polskiego