Opis budynku, wers i zwrotka, ż wymienne - Między nami 4

Sposób mówienia dobieramy do rozmówcy. Inaczej zwracamy się do osoby dorosłej, a inaczej do koleżanki lub kolegi.

Zwroty przeznaczone dla rówieśników nie pasują do rozmowy z nauczycielem, sprzedawcą czy lekarzem.

Grzeczna rozmowa to także zachowanie. Patrzymy na rozmówcę i uważnie słuchamy, co mówi. Odkładamy telefon, wyjmujemy słuchawki z uszu i nie żujemy gumy. Dzięki temu rozmówca czuje, że go szanujemy.

Opis budynku pokazuje, jak wygląda budynek. Piszemy go w trzech akapitach, a każdy akapit ma inne zadanie. Kolejność części pokazuje rysunek.

Przydatne słowa:

• nazwy: budynek, budowla, gmach, obiekt,
• wygląd: zabytkowy, nowoczesny, zadbany, zaniedbany, niepozorny,
• czasowniki: znajduje się, mieści się, wyróżnia się, zwraca uwagę,
• położenie: obok, naprzeciwko, między, za, nad, po lewej stronie.

Różne nazwy pomagają uniknąć powtarzania słowa budynek.

Wers to jedna linijka tekstu w wierszu. Wersem jest każda linijka, także taka, która ma tylko jedno słowo. Wers nie musi być całym zdaniem: jedno zdanie może zająć kilka wersów.

Zwrotka, inaczej strofa, to dwa wersy lub więcej wersów wyróżnione graficznie. Od kolejnej zwrotki oddziela ją pusta linijka.

Jak policzyć wersy i zwrotki?

• Wersy liczymy jak linijki tekstu, bez tytułu i bez pustych linijek.
• Zwrotki liczymy jak grupy wersów oddzielone pustymi linijkami.

Na przykład wiersz, który ma cztery zwrotki po pięć wersów, ma razem 20 wersów.

Takie ż nazywamy ż wymiennym. Wymiany z przykładami pokazuje rysunek. Wymiana na h zdarza się rzadko.

Jak sprawdzić pisownię?

• Szukamy wyrazu pokrewnego albo innej formy wyrazu.
• Sprawdzamy, czy w miejscu ż jest g, z, s, ź (zi), dz albo h.
• Jeśli tak, piszemy ż.

Wyraz sprawdzający musi mieć jedną z tych głosek dokładnie w miejscu ż. Uzasadnienie „mażę, bo mażesz” jest błędne, bo w obu wyrazach jest ż.

Sześć głosek łatwiej zapamiętać dzięki własnemu zdaniu. Kolejne słowa zaczynają się w nim od tych głosek, np. Gosia znalazła stare źródło, dzwon i hełm (słowo i pomijamy).

Gdy ż się nie wymienia, np. w wyrazach żuraw, żelazko, pisownię sprawdzamy w słowniku ortograficznym.

Komiks to historia opowiadana za pomocą serii obrazków, czyli kadrów. Wypowiedzi postaci umieszcza się w dymkach. Tekst narratora stoi u góry kadru. Elementami komiksu są też wyrazy dźwiękonaśladowcze, kolory, tło i linie ruchu.

Kształt dymka wskazuje, kto mówi i jakie ma emocje:

Ogonek dymka albo kółeczka chmurki prowadzą do postaci, która mówi lub myśli. Dzięki temu wiadomo, czyje są słowa.

Komiks czytamy kadr po kadrze. Większość komiksów czytamy od lewej strony do prawej. Mangę japońską zaczynamy od tyłu książki i czytamy od prawej do lewej. Warto też spojrzeć na układ kadrów, bo bywa nieregularny.

W komiksie wiele informacji podaje obraz, a nie słowa:

• wyrazy dźwiękonaśladowcze naśladują dźwięki, np. TRZASK, MIAU, CHLUP; duże litery oznaczają dźwięk głośniejszy lub mocniejszy,
• kolory mówią o nastroju i uczuciach postaci,
• linie ruchu pokazują ruch; im dłuższe i gęstsze, tym ruch szybszy,
• szczegóły w obrazku i w tle mogą kryć ważne informacje.

Nie wszystko jest powiedziane wprost. Czytelnik łączy fakty z kilku kadrów jak detektyw.

Wspólną pracę planujemy w trzech krokach, które pokazuje rysunek. Plan pozwala uniknąć chaosu i przyspiesza pracę.

Zasady dobrej pracy w grupie:

• szacunek dla siebie i innych: dzielimy się pomysłami, słuchamy, rozmawiamy spokojnie, nie wyśmiewamy cudzych pomysłów i nie obrażamy się,
• uczciwy podział pracy: nikt nie wyręcza się innymi, bo każdy wkłada wysiłek w swoją część,
• wzajemna pomoc zamiast denerwowania się,
• docenianie innych, np. chwalimy kogoś za dobrze wykonaną część,
• radość ze wspólnej pracy.

Myśli, uczucia i informacje przekazujemy za pomocą słów oraz różnych znaków. Znaki pomagają się porozumieć, gdy nie znamy języka rozmówcy.

Mimika to ruchy twarzy, a gesty to ruchy rąk i ciała. Nie myl tych pojęć: zmarszczenie nosa to mimika, a wzruszenie ramionami to gest.

Informację niesie też sposób mówienia, czyli tempo i głośność. Szybkie i głośne mówienie może świadczyć np. o zdenerwowaniu.