Dialog, ó wymienne, akapit i słownik - Między nami 4

Grzeczność językowa, inaczej etykieta językowa, to sposób mówienia i pisania, który okazuje szacunek drugiej osobie. Wybieramy słowa właściwe w danej sytuacji. Takie słowa nie urażą, nie zranią i nie zasmucą rozmówcy.

O grzeczności pamiętamy szczególnie wtedy, gdy kogoś witamy, składamy życzenia, dziękujemy, prosimy i przepraszamy. Używamy wtedy zwrotów grzecznościowych:

• powitanie, np. Dobry wieczór!,
• życzenia, np. Zdrowych i wesołych świąt!,
• podziękowanie, np. Serdecznie dziękuję za zaproszenie,
• prośba, np. Czy mogłabyś zamknąć okno?,
• przeprosiny, np. Przepraszam, że ci przerwałem.

Dialog to inaczej rozmowa co najmniej dwóch osób. Rozmowę można poprawnie zapisać na kilka sposobów. Jeden z nich wygląda tak:

• każdą nową wypowiedź poprzedzamy myślnikiem,
• każdą kolejną wypowiedź zapisujemy od nowej linii,
• wypowiedź rozpoczynamy wielką literą.

Na końcu wypowiedzi stawiamy odpowiedni znak, np. kropkę, pytajnik albo wykrzyknik.

Błędy w tym sposobie zapisu to np. dwie wypowiedzi w jednej linii, brak myślnika i mała litera na początku wypowiedzi.

Empatia to umiejętność wczuwania się w stan wewnętrzny drugiej osoby, czyli w jej uczucia. Osoba empatyczna zauważa, co czuje ktoś inny, i stara się to zrozumieć.

Empatia pomaga też zakończyć kłótnię. Zażegnać konflikt to znaczy zakończyć spór. Co wtedy robimy?

• Szczerze rozmawiamy z drugą osobą.
• Przyznajemy się do błędu.
• Przepraszamy.

Warto myśleć o skutkach swoich działań. Złe zachowanie trzeba naprawiać, zamiast nic nie robić. Zemsta i udawanie, że nic się nie stało, nie kończą konfliktu.

Wyraz mem piszemy małą literą.

We wzorcowej odmianie mówimy np. obejrzeć mem, zapisać mem, wydrukować mem. Formę z końcówką -a (obejrzeć mema) dopuszcza się tylko w codziennych sytuacjach, np. w swobodnej rozmowie z kolegą.

W wypracowaniu, w liście do nauczyciela albo w ogłoszeniu wybieramy formę wzorcową, czyli mem.

W grupie wszyscy pracują nad zadaniem na równych prawach. Zespół może jednak osiągnąć lepsze rezultaty, gdy niektórzy członkowie pełnią dodatkowe funkcje. Przykłady takich funkcji pokazuje rysunek.

Funkcje łatwo pomylić. Notuje sekretarz, a wyniki innym grupom przedstawia rzecznik. Zadania przekazuje szef, a o upływie czasu przypomina strażnik czasu.

Szef nie wykonuje pracy za wszystkich. Organizuje ją i zachęca innych do działania.

Sens współpracy oddają powiedzenia „W jedności siła” i „Co dwie głowy, to nie jedna”.

Takie ó nazywamy ó wymiennym. Jak sprawdzić pisownię?

• Szukamy wyrazu pokrewnego albo innej formy tego samego wyrazu.
• Sprawdzamy, czy w miejscu ó pojawia się o, e albo a.
• Jeśli tak, piszemy ó.

Wyraz sprawdzający musi mieć o, e albo a dokładnie w miejscu ó. Uzasadnienie „wróżka, bo wróżba” niczego nie dowodzi, bo w obu wyrazach jest ó.

Gdy ó się nie wymienia, np. w wyrazach chór, różowy, wróżka, pisownię sprawdzamy w słowniku ortograficznym.

Akapit to wyodrębniony graficznie fragment tekstu, który dotyczy jednej myśli. Zaczyna się od nowej linii, zwykle z wcięciem. Gdy w tekście pojawia się nowa myśl, zaczynamy nowy akapit.

Wypowiedź pisemna powinna być przemyślana i uporządkowana. Ma trzy części, które często zapisujemy w osobnych akapitach.

Przydatne zwroty: interesuję się, moją pasją jest, od niedawna, planuję, moim marzeniem jest.

Ze słownika ortograficznego korzystamy, gdy nie wiemy, jak wyraz zapisać, odmienić albo podzielić. Dziś zwykle sięgamy po jego wersję internetową, np. słownik PWN.

Hasło zaczyna się od wyrazu hasłowego. Po nim w nawiasie bywa podane znaczenie wyrazu. Dalej słownik podaje, jak wyraz kończy się w innych formach. Kropka między literami pokazuje miejsce podziału wyrazu przy przenoszeniu do następnej linijki.

Znaczenie słownik podaje tylko czasami. Pomaga ono odróżnić wyrazy, które brzmią tak samo, a piszemy je inaczej, np. Polka (obywatelka Polski) i polka (taniec).

Słownik pomaga zwłaszcza wtedy, gdy nie da się znaleźć wyrazu sprawdzającego, np. przy wyborze ó albo u, rz albo ż, ch albo h.