Arkusz kalkulacyjny - formuły, funkcje i adresowanie komórek

1.Komórka arkusza

Pole na przecięciu kolumny i wiersza. Może zawierać liczbę, tekst, datę albo formułę.

2.Adres komórki

Oznaczenie komórki złożone z litery kolumny i numeru wiersza, np. C7 to komórka w kolumnie C i wierszu 7.

3.Zakres komórek

Prostokątny blok komórek zapisany adresem lewej górnej i prawej dolnej komórki rozdzielonymi dwukropkiem, np. A1:B5 obejmuje 2 kolumny i 5 wierszy, czyli 10 komórek.

4.Formuła

Wyrażenie zaczynające się od znaku =, które oblicza wartość z liczb, adresów komórek, operatorów i funkcji, np. =A1+B1. Komórka pokazuje wynik, a samą formułę widać na pasku formuły. Po zmianie danych wynik przelicza się automatycznie.

5.Operatory arytmetyczne w arkuszu

+ dodawanie, - odejmowanie, * mnożenie, / dzielenie, ^ potęgowanie, np. =A1^2 to kwadrat liczby z komórki A1.

6.Kolejność działań w formule

Najpierw nawiasy, potem potęgowanie, następnie mnożenie i dzielenie, a na końcu dodawanie i odejmowanie. Działania tego samego stopnia wykonuje się od lewej do prawej, np. =2+3*4 daje 14, a =(2+3)*4 daje 20.

7.Operatory porównania

= równe, <> różne, > większe, < mniejsze, >= większe lub równe, <= mniejsze lub równe. Wynik porównania to wartość logiczna PRAWDA albo FAŁSZ (TRUE, FALSE). Używa się ich m.in. w funkcjach JEŻELI i LICZ.JEŻELI.

8.Budowa funkcji arkusza

Funkcję zapisuje się jako nazwę i argumenty w nawiasie, np. =SUMA(A1:A10). W polskiej wersji arkusza argumenty rozdziela się średnikiem, bo przecinek oznacza część dziesiętną liczby.

9.Adresowanie względne

Zwykły adres bez znaków dolara, np. A1. Przy kopiowaniu formuły zmienia się o tyle kolumn i wierszy, o ile przesunięto formułę, np. =A1+B1 skopiowane z C1 do C2 daje =A2+B2.

10.Adresowanie bezwzględne

Adres ze znakiem dolara przed literą kolumny i przed numerem wiersza, np. $\mathtt{\$A\$1}$, który przy kopiowaniu formuły w ogóle się nie zmienia. Stosuje się go, gdy wiele formuł korzysta z tej samej komórki, np. z kursem waluty.

11.Adresowanie mieszane

Adres z jednym znakiem dolara. W adresie $\mathtt{\$A1}$ zablokowana jest kolumna, a wiersz zmienia się przy kopiowaniu. W adresie $\mathtt{A\$1}$ zablokowany jest wiersz, a zmienia się kolumna.

12.Klawisz F4 przy adresie (Excel)

Po zaznaczeniu adresu w formule klawisz F4 zmienia jego rodzaj po kolei: z A1 na $\mathtt{\$A\$1}$, potem na $\mathtt{A\$1}$, na $\mathtt{\$A1}$ i z powrotem na A1.

13.Tabliczka mnożenia z adresami mieszanymi

Gdy liczby są w kolumnie A i w wierszu 1, w komórkę B2 wpisuje się $\mathtt{=\$A2*B\$1}$ i kopiuje formułę w prawo i w dół. Kolumna A i wiersz 1 zostają zablokowane, więc każda komórka mnoży liczbę ze swojego wiersza przez liczbę ze swojej kolumny.

14.SUMA (SUM)

Funkcja dodająca wszystkie liczby z podanych komórek lub zakresów, np. =SUMA(B2:B10). Puste komórki i tekst pomija.

15.ŚREDNIA (AVERAGE)

Funkcja licząca średnią arytmetyczną liczb z zakresu, np. =ŚREDNIA(B2:B10). Pomija puste komórki i tekst, ale komórki z zerem wlicza.

16.MIN i MAX

MIN (MIN) zwraca najmniejszą, a MAX (MAX) największą liczbę z zakresu, np. =MAX(B2:B10) podaje najwyższy wynik w kolumnie.

17.ILE.LICZB (COUNT)

Funkcja licząca, w ilu komórkach zakresu są liczby, np. =ILE.LICZB(A1:A20). Komórek z tekstem i pustych nie liczy, a komórkę z zerem liczy.

18.LICZ.JEŻELI (COUNTIF)

Funkcja licząca komórki zakresu, które spełniają kryterium: =LICZ.JEŻELI(zakres; kryterium). Kryterium z operatorem lub tekstem pisze się w cudzysłowie, np. =LICZ.JEŻELI(C2:C30; ">=4") albo =LICZ.JEŻELI(D2:D30; "tak").

19.JEŻELI (IF)

Funkcja, która sprawdza warunek i zwraca jedną z dwóch wartości: =JEŻELI(warunek; wartość, gdy prawda; wartość, gdy fałsz), np. =JEŻELI(B2>=50; "zaliczone"; "poprawa"). Tekst w wyniku pisze się w cudzysłowie.

20.ZAOKR (ROUND)

Funkcja zaokrąglająca liczbę do podanej liczby miejsc po przecinku: =ZAOKR(liczba; liczba cyfr), np. =ZAOKR(3,14159; 2) daje 3,14. Zmienia samą wartość. Zmniejszenie liczby miejsc dziesiętnych w formacie komórki zmienia tylko wygląd liczby, a do obliczeń trafia jej pełna wartość.

21.LEWY i PRAWY (LEFT, RIGHT)

Funkcje tekstowe: LEWY(tekst; n) zwraca n pierwszych znaków tekstu, a PRAWY(tekst; n) - n ostatnich, np. =LEWY("komputer"; 4) daje „komp”.

22.DŁ (LEN)

Funkcja zwracająca liczbę znaków tekstu, razem ze spacjami, np. =DŁ("Kraków") daje 6.

23.WYSZUKAJ.PIONOWO (VLOOKUP)

Funkcja, która szuka wartości w pierwszej kolumnie tabeli i zwraca wartość z tego samego wiersza ze wskazanej kolumny: =WYSZUKAJ.PIONOWO(szukana; tabela; numer kolumny; FAŁSZ). Argument FAŁSZ oznacza dokładne dopasowanie.

24.Sortowanie danych

Ustawienie wierszy tabeli rosnąco albo malejąco według wybranej kolumny. Można sortować według kilku kolumn (poziomów), np. najpierw według klasy, a w każdej klasie według nazwiska. Sortuje się cały zakres tabeli, żeby dane z jednego wiersza się nie rozdzieliły.

25.Filtrowanie danych

Wyświetlanie tylko wierszy spełniających warunki; pozostałe wiersze są ukryte, a nie usunięte. Filtry ustawione w kilku kolumnach działają razem: widać tylko wiersze spełniające wszystkie warunki naraz.

26.Formatowanie warunkowe

Automatyczna zmiana wyglądu komórki (np. koloru wypełnienia lub czcionki), gdy jej wartość spełnia regułę, np. wyróżnienie na czerwono ocen niższych niż 2. Wartość komórki się nie zmienia.

27.Dobór typu wykresu do danych

Wykres kolumnowy porównuje wartości kilku kategorii, liniowy pokazuje zmiany w czasie, a kołowy - udział części w jednej całości.

28.Wykres kołowy - kiedy go używać

Gdy jedna seria danych to części jednej całości, np. struktura wydatków albo podział głosów. Nie nadaje się do pokazywania zmian w czasie ani do danych, które nie sumują się do całości.

29.Tabela przestawna

Narzędzie, które podsumowuje dużą tabelę danych bez pisania formuł: grupuje wiersze według wybranych pól (wiersze, kolumny) i oblicza dla każdej grupy np. sumę, średnią albo liczbę rekordów. Dane źródłowe się nie zmieniają.