Tektonika płyt litosfery

1.Litosfera

Zewnętrzna, sztywna powłoka Ziemi obejmująca skorupę ziemską i górną część płaszcza. Jest podzielona na płyty litosfery, które przemieszczają się względem siebie.

2.Astenosfera

Warstwa górnego płaszcza położona pod litosferą, o właściwościach plastycznych. To po niej przemieszczają się płyty litosfery.

3.Płyta litosfery

Duży fragment litosfery obejmujący część skorupy kontynentalnej, oceanicznej lub obie jednocześnie. Płyty poruszają się, co wywołuje procesy tektoniczne.

4.Prądy konwekcyjne

Powolne ruchy materii w płaszczu Ziemi związane z przemieszczaniem się cieplejszych mas ku górze i chłodniejszych ku dołowi. Uznaje się je za główną przyczynę ruchu płyt litosfery.

5.Granica rozbieżna

Miejsce, w którym płyty oddalają się od siebie. Powstaje tam nowa skorupa, najczęściej w grzbietach śródoceanicznych i strefach ryftowych.

6.Granica zbieżna

Miejsce, w którym płyty zbliżają się do siebie. Może prowadzić do subdukcji albo do fałdowania i wypiętrzania gór.

7.Granica transformująca

Granica, na której płyty przesuwają się równolegle względem siebie. Często powoduje silne trzęsienia ziemi, ale zwykle nie tworzy nowej skorupy ani jej nie niszczy.

8.Subdukcja

Podsuwanie się jednej płyty, zwykle oceanicznej, pod drugą płytę. W strefach subdukcji powstają rowy oceaniczne, trzęsienia ziemi i łuki wulkaniczne.

9.Ryft

Strefa pękania i rozsuwania litosfery na obszarze lądowym lub oceanicznym. Jest związana z granicą rozbieżną i może być początkiem nowego oceanu.

10.Grzbiet śródoceaniczny

Podmorskie pasmo górskie powstające w miejscu rozsuwania się płyt oceanicznych. Wydobywająca się magma tworzy tam nową skorupę oceaniczną.

11.Rów oceaniczny

Długie, wąskie i bardzo głębokie obniżenie dna oceanicznego, powstające najczęściej w strefie subdukcji.

12.Spreading dna oceanicznego

Proces rozsuwania dna oceanicznego i tworzenia nowej skorupy w strefach grzbietów śródoceanicznych. Jest jednym z dowodów ruchu płyt litosfery.

13.Trzęsienie ziemi

Nagłe drgania skorupy ziemskiej wywołane uwolnieniem energii nagromadzonej w strefach uskoków i na granicach płyt litosfery.

14.Wulkanizm

Ogół procesów związanych z przemieszczaniem się magmy ku powierzchni Ziemi i jej wydobywaniem się na zewnątrz. Jest silnie związany z tektoniką płyt.

15.Ruchy górotwórcze

Procesy prowadzące do fałdowania, nasuwania i wypiętrzania skał, zachodzące głównie w strefach zbieżności płyt. Ich skutkiem jest powstawanie łańcuchów górskich.

16.Ognisty Pierścień Pacyfiku

Strefa wokół Oceanu Spokojnego o bardzo dużej aktywności wulkanicznej i sejsmicznej. Wynika z obecności licznych granic płyt, głównie stref subdukcji.