Wiersz poleceń Windows - podstawowe polecenia

1.Jak uruchomić cmd i PowerShell?

Wiersz polecenia: Win+R, wpisz cmd i Enter (albo wyszukaj „Wiersz polecenia”). PowerShell: Win+R i powershell. Polecenia administracyjne, np. sfc, chkdsk i diskpart, wymagają okna uruchomionego opcją „Uruchom jako administrator”.

2.help i przełącznik /?

help wyświetla listę poleceń cmd, a help polecenie - opis jednego z nich. Opis składni i przełączników da też samo polecenie z /?, np. dir /?.

3.Ścieżka bezwzględna i względna

Bezwzględna zaczyna się od litery dysku i katalogu głównego, np. C:\Users\Jan\Dokumenty\plan.txt, i działa z każdego miejsca. Względna liczy się od bieżącego katalogu, np. ..\Pulpit (.. - katalog nadrzędny, . - bieżący).

4.cd

Zmienia bieżący katalog: cd Dokumenty, cd .. (katalog wyżej), cd \ (katalog główny dysku). Samo cd pokazuje bieżący katalog. Na inny dysk przechodzimy np. przez D: albo cd /d D:\Dane.

5.dir /s /a /p /w

dir wyświetla pliki i podkatalogi bieżącego katalogu. /s - także zawartość wszystkich podkatalogów, /a - także pliki ukryte i systemowe, /p - zatrzymuje się po każdym ekranie, /w - widok szeroki. Przykład: dir /s *.docx.

6.tree /f

tree rysuje strukturę katalogów w postaci drzewa, a z /f pokazuje też pliki w każdym katalogu. Przykład: tree C:\Projekt /f.

7.cls

Czyści okno wiersza polecenia. Nie zmienia plików ani bieżącego katalogu.

8.Symbole wieloznaczne * i ?

* zastępuje dowolny ciąg znaków (także pusty), a ? - jeden dowolny znak. Przykłady: del *.tmp usuwa wszystkie pliki .tmp w katalogu, a dir plik?.txt pokaże m.in. plik1.txt i plikA.txt.

9.md i rd /s /q

md (mkdir) tworzy katalog, także od razu z podkatalogami: md Projekt\Dane. rd (rmdir) usuwa tylko pusty katalog; rd /s usuwa go z całą zawartością, a /q - bez pytania o potwierdzenie.

10.copy

Kopiuje pliki, ale nie podkatalogi, np. copy raport.txt D:\Kopie\ albo copy *.txt D:\Kopie. Łączy też pliki: copy a.txt+b.txt razem.txt. Przełącznik /y nadpisuje pliki bez pytania.

11.xcopy /e /i

Kopiuje pliki razem z drzewem katalogów. /e - wszystkie podkatalogi, także puste (/s - bez pustych), /i - traktuje cel jako katalog, /h - kopiuje też pliki ukryte i systemowe. Przykład: xcopy C:\Projekt D:\Projekt /e /i.

12.robocopy /e /mir

Rozbudowane narzędzie do kopiowania katalogów: robocopy źródło cel. /e kopiuje podkatalogi, także puste, a /mir tworzy kopię lustrzaną - usuwa też w celu pliki, których nie ma już w źródle. Przykład: robocopy C:\Dane E:\Backup /mir.

13.move

Przenosi pliki do innego katalogu, np. move raport.txt D:\Archiwum\. Może też zmienić nazwę katalogu: move Stary Nowy.

14.del /p /s /q /f

del usuwa pliki (nie katalogi) z pominięciem Kosza, np. del *.tmp. /p pyta o każdy plik, /s usuwa też w podkatalogach, /q nie pyta o potwierdzenie, /f usuwa pliki tylko do odczytu.

15.ren

Zmienia nazwę pliku lub katalogu w tym samym miejscu, np. ren stary.txt nowy.txt; działa z symbolami wieloznacznymi: ren *.txt *.bak. Nie przenosi pliku do innego katalogu.

16.attrib

Wyświetla i zmienia atrybuty plików: R - tylko do odczytu, H - ukryty, S - systemowy, A - archiwalny. Znak + ustawia atrybut, a znak - go usuwa, np. attrib +h +r tajne.txt albo attrib -h tajne.txt.

17.type

Wyświetla zawartość pliku tekstowego w oknie konsoli, np. type notatki.txt. Długi plik można oglądać ekran po ekranie: type log.txt | more.

18.echo

Wyświetla tekst na ekranie, np. echo Kopia gotowa. W skrypcie .bat @echo off wyłącza wyświetlanie wykonywanych poleceń. Z przekierowaniem zapisuje tekst do pliku: echo test > plik.txt.

19.Przekierowanie > i >>

> zapisuje wynik polecenia do pliku i nadpisuje jego zawartość (tworzy plik, gdy go nie ma), np. ipconfig /all > siec.txt. >> dopisuje wynik na końcu pliku, np. date /t >> log.txt.

20.Potok |

Przekazuje wynik jednego polecenia jako dane wejściowe następnego, np. tasklist | find "chrome" albo dir /s | more.

21.find i findstr

Szukają tekstu w plikach albo w wyniku innego polecenia. find szuka jednego napisu w cudzysłowie: find /i "błąd" log.txt (/i - bez rozróżniania wielkości liter, /c - liczba pasujących wierszy). findstr szuka kilku słów naraz, obsługuje wyrażenia regularne, a z /s przeszukuje też podkatalogi.

22.Zmienne środowiskowe %username% i %path%

Wartość zmiennej wstawiamy, otaczając jej nazwę znakami %. %username% to nazwa zalogowanego użytkownika, a %path% - lista katalogów, w których system szuka programów uruchamianych samą nazwą. Przykład: echo %username%; wszystkie zmienne pokazuje polecenie set.

23.systeminfo

Wyświetla szczegółowe informacje o komputerze i systemie, m.in. wersję Windows, datę instalacji, czas ostatniego uruchomienia, procesor, ilość pamięci RAM, zainstalowane poprawki i karty sieciowe.

24.hostname i whoami

hostname wyświetla nazwę komputera. whoami wyświetla nazwę zalogowanego użytkownika w postaci komputer\użytkownik albo domena\użytkownik, a whoami /groups - grupy, do których należy.

25.ver i vol

ver wyświetla numer wersji systemu Windows. vol wyświetla etykietę i numer seryjny woluminu (dysku), np. vol C:.

26.net user - zarządzanie kontami

Bez parametrów wyświetla listę kont użytkowników komputera. net user Jan pokazuje szczegóły konta, net user Jan Haslo123 /add tworzy konto, a net user Jan /delete je usuwa (zmiany wymagają uprawnień administratora).

27.tasklist

Wyświetla listę uruchomionych procesów: nazwę obrazu (np. notepad.exe), identyfikator PID i zajętą pamięć. /svc pokazuje usługi działające w procesach, a /fi filtruje listę.

28.taskkill /im /pid /f

Kończy proces: /im wskazuje go nazwą obrazu, /pid - numerem PID, /f wymusza zamknięcie, a /t kończy też procesy potomne. Przykład: taskkill /im notepad.exe /f.

29.chkdsk /f a sfc /scannow

chkdsk sprawdza system plików dysku, a z /f naprawia znalezione błędy (/r dodatkowo szuka uszkodzonych sektorów). sfc /scannow skanuje chronione pliki systemowe Windows i zastępuje uszkodzone poprawnymi kopiami. Oba wymagają uprawnień administratora.

30.diskpart

Interaktywne narzędzie do zarządzania dyskami i partycjami, uruchamiane jako administrator. W nim wydaje się m.in. polecenia list disk, select disk 1, create partition primary, format fs=ntfs quick i assign letter=E, a clean usuwa wszystkie partycje z wybranego dysku.

31.shutdown /s /r /t /a

shutdown /s wyłącza komputer, /r uruchamia go ponownie, /t ustawia opóźnienie w sekundach, a /a anuluje zaplanowane wyłączenie. Przykład: shutdown /s /t 600 wyłączy komputer za 10 minut.

32.gpupdate /force

gpupdate od razu odświeża ustawienia zasad grupy dla komputera i użytkownika, bez czekania na automatyczne odświeżenie. /force wymusza ponowne zastosowanie wszystkich zasad, także tych, które się nie zmieniły.

33.ipconfig i ipconfig /all

ipconfig pokazuje podstawową konfigurację IP kart sieciowych: adres IPv4, maskę podsieci i bramę domyślną. ipconfig /all dodaje m.in. adres fizyczny (MAC), serwery DNS, informację, czy włączony jest DHCP, i czas dzierżawy adresu.

34.ipconfig /release i /renew

ipconfig /release zwalnia adres IP przydzielony przez serwer DHCP, a ipconfig /renew prosi serwer DHCP o nowy adres. Używa się ich po kolei, np. gdy komputer nie dostał poprawnego adresu.

35.ipconfig /flushdns

Czyści pamięć podręczną DNS komputera, czyli zapamiętane powiązania nazw domen z adresami IP. Pomaga, gdy serwis zmienił adres IP, a komputer wciąż łączy się ze starym. Zawartość tej pamięci pokazuje ipconfig /displaydns.

36.ping -t -n

ping sprawdza łączność z innym hostem: wysyła pakiety ICMP Echo i mierzy czas odpowiedzi. W Windows domyślnie wysyła 4 pakiety; -t wysyła je bez końca (do Ctrl+C), a -n ustala ich liczbę. Przykład: ping 8.8.8.8 -n 10.

37.tracert

Pokazuje trasę pakietów do celu: kolejne routery (przeskoki) i czasy ich odpowiedzi. Przełącznik -d nie zamienia adresów na nazwy, więc śledzenie trwa krócej. Przykład: tracert 8.8.8.8.

38.nslookup

Odpytuje serwer DNS: dla nazwy domeny podaje jej adres IP, a dla adresu IP - nazwę. Przykład: nslookup example.com; nslookup example.com 8.8.8.8 pyta wskazany serwer DNS.

39.netstat -a -n -o

netstat wyświetla połączenia sieciowe komputera. -a - wszystkie połączenia i porty nasłuchujące, -n - adresy i porty jako liczby, bez zamiany na nazwy, -o - PID procesu, do którego należy połączenie. Często łączy się je: netstat -ano.

40.getmac

Wyświetla adresy fizyczne (MAC) kart sieciowych komputera; z /v podaje też nazwy połączeń i kart.