Polski
Romantyzm i Adam Mickiewicz
autor: Julix
Poznasz ramy czasowe romantyzmu, sposób myślenia romantyków oraz najważniejsze cechy ich sztuki. Uporządkujesz także wiadomości o życiu Adama Mickiewicza, jego twórczości i roli w polskiej kulturze.
Podcast
Ładuję…
Quizy w tym zestawie
40 pytań w 5 etapach
Odblokujesz je po dodaniu zestawu.
Etap 1: Początki i tło epoki
Etap 1 · 7 fiszek · 8 pytań
Etap 2: Romantyczna wizja świata
Etap 2 · 10 fiszek · 8 pytań
Etap 3: Sztuka i przyroda
Etap 3 · 6 fiszek · 8 pytań
Etap 4: Życie Adama Mickiewicza
Etap 4 · 5 fiszek · 8 pytań
Etap 5: Poeta i jego twórczość
Etap 5 · 7 fiszek · 8 pytań
Powtórka z całości
15 pytań ze wszystkich etapów, po ukończeniu etapów
Karty pracy
Ćwiczenia do wydruku na ten temat
„Dziady” cz. II - karta do lekturyKlasy 7-8
Otwórz kartę pracyBallady Mickiewicza i „Romantyczność” - karta do lekturySzkoła średnia, klasa 2
Otwórz kartę pracy„Oda do młodości” i „Sonety krymskie” - karta do lekturySzkoła średnia, klasa 2
Otwórz kartę pracyLekcje z kursów Odrabiamy
Obejrzyj albo posłuchaj o tym temacie
Świat ducha a świat rozumu - „Romantyczność” Adama MickiewiczaAudycja, 3 min · Język polski - Opracowanie pytań jawnych 2027
Posłuchaj lekcjiMesjanizm jako romantyczna idea poświęcenia - „Dziady” cz. III Adama MickiewiczaAudycja, 3 min · Język polski - Opracowanie pytań jawnych 2027
Posłuchaj lekcjiWybrane ballady Adama MickiewiczaWideo, 18 min · Kurs Maturalny - Język polski podstawowy 2027
Obejrzyj lekcję1.Romantyzm
Epoka w kulturze, której twórcy przeciwstawiali oświeceniowemu zaufaniu do rozumu uczucia, intuicję, wyobraźnię i wiarę w zjawiska nadprzyrodzone.
2.Początki romantyzmu w Europie
Romantyzm rozpoczął się w latach 90. XVIII wieku w Anglii i Niemczech.
3.Ramy czasowe polskiego romantyzmu
Polski romantyzm trwał umownie od 1822 roku, czyli wydania Ballad i romansów Adama Mickiewicza, do 1864 roku, czyli upadku powstania styczniowego.
4.Wydarzenie otwierające polski romantyzm
Za umowny początek polskiego romantyzmu uznaje się wydanie Ballad i romansów Adama Mickiewicza w 1822 roku.
5.Wydarzenie zamykające polski romantyzm
Za umowny koniec polskiego romantyzmu uznaje się upadek powstania styczniowego w 1864 roku.
6.Polityczne tło romantyzmu
Romantyzm rozwijał się w okresie rewolucji francuskiej, wojen napoleońskich oraz walk zniewolonych narodów, w tym Polaków, o samostanowienie.
7.Gospodarcze tło romantyzmu
Romantyzmowi towarzyszył intensywny rozwój przemysłu, zapoczątkowany przez rewolucję przemysłową.
8.Ważne wydarzenia europejskie w epoce romantyzmu
W 1815 roku nastąpiło sto dni Napoleona. W 1830 roku wybuchło powstanie listopadowe, uznano niepodległość Grecji i doszło do rewolucji lipcowej we Francji. W 1848 roku rozpoczęła się Wiosna Ludów.
9.Romantyczne sposoby poznawania świata
Romantycy uznawali uczucia, intuicję, marzenia i wiarę za sposoby poznawania świata. Nie ograniczali poznania do rozumu i obserwacji.
10.Irracjonalizm romantyczny
Przekonanie, że świat można poznawać nie tylko rozumem, lecz także przez uczucia, intuicję i wiarę, również w zjawiska nadprzyrodzone.
11.Romantyk jako indywidualista
Romantyk jest osobą podkreślającą własną wyjątkowość i odrębność. Często pozostaje nieszczęśliwym samotnikiem.
12.Miłość romantyczna
Jest nieszczęśliwa i niespełniona, ale pełna wzniosłych uczuć. Silnie wpływa na przeżycia i zachowanie zakochanego.
13.Patriotyzm romantyka
Romantyk kocha ojczyznę i jest gotów o nią walczyć. W polskiej literaturze postawa ta miała szczególne znaczenie, ponieważ Polska nie istniała jako niepodległe państwo.
14.Stosunek romantyka do przyrody i ludowych wierzeń
Romantyk fascynuje się przyrodą, folklorem i wierzeniami ludowymi. Szuka w nich prawdy, zasad moralnych oraz kontaktu ze światem nadprzyrodzonym.
15.Znaczenie podróży dla romantyka
Romantyk podróżuje, aby lepiej poznać siebie. Chętnie wybiera miejsca egzotyczne i orientalne, w których może dostrzec potęgę przyrody.
16.Romantyczne rozumienie natchnienia
Natchnienie to szczególny dar twórczy. Romantycy wierzyli, że obdarzony nim artysta jest wyjątkową jednostką.
17.Stosunek sztuki romantycznej do antyku i oświecenia
Romantycy odchodzili od rozwiązań wyznaczonych w antyku i chętnie przyjmowanych w oświeceniu.
18.Co było najważniejsze w sztuce romantycznej?
Najważniejsze były emocje, namiętności i wyobraźnia.
19.Krajobraz w malarstwie romantycznym
Malarze romantyczni chętnie przedstawiali tajemnicze, często pełne grozy krajobrazy.
20.Bohaterowie sztuki romantycznej
Bohaterami dzieł romantycznych byli marzyciele, samotnicy i wojownicy.
21.Sztuka romantyczna a walka o niepodległość
Artyści romantyczni wspierali ruchy niepodległościowe, dlatego w ich dziełach pojawiały się związane z nimi motywy i bohaterowie.
22.Park angielski
Ogród projektowany tak, aby przypominał naturalny krajobraz. Takie ogrody były charakterystyczne dla romantyzmu.
23.Daty i miejsca narodzin oraz śmierci Adama Mickiewicza
Adam Mickiewicz urodził się 24 grudnia 1798 roku w Zaosiu, a zmarł 26 listopada 1855 roku w Stambule.
24.Studia Adama Mickiewicza
Adam Mickiewicz studiował na Uniwersytecie Wileńskim w latach 1815-1819.
25.Przyczyna uwięzienia i zesłania Mickiewicza
Podczas studiów Mickiewicz należał do organizacji prowadzącej działalność patriotyczną. Z tego powodu trafił do więzienia, a następnie został przymusowo zesłany w głąb carskiej Rosji.
26.Podróże i miejsca pobytu Mickiewicza
Mickiewicz dużo podróżował i mieszkał w różnych miejscach, m.in. w Petersburgu, Moskwie, Rzymie, Paryżu i Lozannie.
27.Mickiewicz w życiu towarzyskim
Mickiewicz był chętnie przyjmowany w środowisku europejskiej inteligencji i często bywał na salonach. Zasłynął udanymi improwizacjami poetyckimi.
28.Znaczenie Mickiewicza dla polskiego romantyzmu
Adam Mickiewicz jest uważany za twórcę polskiego romantyzmu, najwybitniejszego polskiego poetę i wieszcza narodowego.
29.Wieszcz narodowy
Natchniony poeta, wizjoner i patriota zaangażowany w sprawy swojego narodu.
30.Patriotyczna tematyka twórczości Mickiewicza
Mickiewicz podejmował temat walki Polaków pod zaborami.
31.Folklor w twórczości Mickiewicza
Mickiewicz wprowadzał do literatury ludowe zwyczaje, wierzenia i język potoczny, charakterystyczne dla mieszkańców różnych regionów.
32.Język twórczości Mickiewicza
Mickiewicz pisał po polsku w czasach, gdy Polska nie istniała jako niepodległe państwo. Tworzył w nowoczesny sposób i czerpał z folkloru.
33.Wydanie Pana Tadeusza
Pan Tadeusz Adama Mickiewicza został wydany w 1834 roku w Paryżu.
34.Czas i miejsce akcji Pana Tadeusza
Akcja główna rozgrywa się w latach 1811-1812 w Soplicowie na Litwie i jego okolicy, m.in. we dworze, zamku Horeszków i zaścianku Dobrzyńskich. Retrospekcje sięgają XVIII wieku, m.in. konfederacji barskiej (1768-1772) i śmierci Stolnika w 1792 roku.
35.Improwizacja poetycka
Tworzenie i wygłaszanie poezji na poczekaniu, bez wcześniejszego przygotowania.
Notatka
Początki romantyzmu i wydarzenia epoki
Romantyzm pojawił się jako głos młodego pokolenia szukającego innych sposobów poznania świata niż te, które ceniono w oświeceniu. Jego początki w Anglii i Niemczech przypadają na lata 90. XVIII wieku. Do Polski nowa epoka dotarła później.
Zapamiętaj
Polski romantyzm zamyka się umownie w latach 1822-1864: od wydania Ballad i romansów do upadku powstania styczniowego.
Literatura rozwijała się w otoczeniu gwałtownych przemian politycznych. Rewolucja francuska, wojny napoleońskie i wystąpienia zniewolonych narodów tworzyły tło zainteresowania wolnością oraz walką o samostanowienie.
| Rok | Wydarzenia |
|---|---|
| 1815 | Sto dni Napoleona |
| 1830 | Powstanie listopadowe; niepodległość Grecji; rewolucja lipcowa |
| 1848 | Wiosna Ludów |
Przemianom politycznym towarzyszył rozwój przemysłu, zapoczątkowany przez rewolucję przemysłową. Romantyzm był więc epoką zarówno walk narodowych, jak i intensywnych zmian gospodarczych.
Jak romantyk poznawał świat?
Romantycy nie uznawali rozumu i obserwacji za jedyne drogi do prawdy. Ważne były dla nich uczucia, intuicja, marzenia i wiara. Dopuszczali istnienie zjawisk fantastycznych oraz nadprzyrodzonych. Takie przekonania wyrażają romantyczny irracjonalizm.
Przykład
W Romantyczności Mickiewicz przeciwstawia „czucie i wiarę” poznaniu opartemu na „szkiełku i oku”.
Romantyczny indywidualista odczuwa własną wyjątkowość, ale często doświadcza samotności i nieszczęścia. Jego miłość jest zwykle niespełniona; nie osłabia to jednak siły uczuć, lecz staje się źródłem intensywnych przeżyć.
Przyroda i ludowe wierzenia pozwalały romantykowi szukać prawdy oraz zasad moralnych. Łączyły także codzienne doświadczenie z wyobrażeniem świata nadprzyrodzonego. Podróże do miejsc egzotycznych służyły poznawaniu siebie i przeżywaniu potęgi natury.
Patriotyzm oznaczał gotowość do walki za ojczyznę. W Polsce łączył się z sytuacją narodu pozbawionego niepodległości. Z kolei wiara w natchnienie nadawała artyście szczególną pozycję: jego zdolność tworzenia rozumiano jako wyjątkowy dar.
Sztuka romantyczna i krajobraz
Artyści romantyczni odchodzili od wzorów antycznych, które chętnie przyjmowano w oświeceniu. O wyborze tematów i sposobie ich przedstawiania decydowały emocje, namiętności oraz wyobraźnia.
W malarstwie szczególne miejsce zajmowały tajemnicze krajobrazy, niekiedy budzące grozę. Przyroda nie była jedynie spokojnym tłem: pozwalała ukazać niezwykłość świata i sytuację człowieka wobec jego potęgi. Postacie marzycieli i samotników odpowiadały zainteresowaniu wewnętrznymi przeżyciami jednostki.
Artyści wspierali również ruchy niepodległościowe. Dlatego obok samotnych wędrowców pojawiali się wojownicy i sceny związane z walką. Romantyczne skupienie na uczuciach nie wykluczało zaangażowania w sprawy zbiorowości.
Zainteresowanie naturą wpływało także na projektowanie ogrodów. Park angielski miał przypominać naturalny krajobraz, a nie sprawiać wrażenia przestrzeni całkowicie podporządkowanej regularnemu układowi.
Droga życiowa Adama Mickiewicza
Adam Mickiewicz żył w latach 1798-1855. Jego biografia prowadzi od Zaosia, przez studia w Wilnie i przymusowy pobyt w Rosji, po liczne miejsca pobytu poza ojczyzną.
Na Uniwersytecie Wileńskim studiował w latach 1815-1819. W okresie studiów należał do organizacji patriotycznej. Za tę działalność został uwięziony, a następnie zesłany w głąb carskiej Rosji. Ten etap życia wynikał z represji, nie z dobrowolnego wyboru celu podróży.
Poeta chętnie podróżował. Wśród miejsc jego pobytu były również Odessa, Krym i Drezno. Jego życie obejmowało zatem wiele środowisk i miast, a nie tylko rodzinne strony oraz Wilno.
Był mile widziany w środowisku europejskiej inteligencji i uczestniczył w spotkaniach salonowych. Rozgłos przynosiła mu umiejętność tworzenia poezji bez przygotowania. Zmarł 26 listopada 1855 roku w Stambule.
Mickiewicz jako poeta i wieszcz
Znaczenie Mickiewicza wynikało zarówno z nowatorstwa literackiego, jak i z zaangażowania narodowego. Określenie wieszcz narodowy podkreśla połączenie poetyckiego natchnienia, wizjonerstwa i patriotyzmu. Twórca nie pozostawał obojętny wobec losu Polaków pod zaborami.
Pisał po polsku mimo braku niepodległego państwa. Do literatury włączał folklor: zwyczaje, wierzenia oraz mowę mieszkańców różnych regionów. Ludowość wpływała więc nie tylko na temat utworu, lecz także na jego język.
Pan Tadeusz przenosi czytelnika do szlacheckiego dworu na Litwie. Trzeba oddzielać wydarzenia przedstawione w dziele od okoliczności powstania książki.
| Co ustalamy? | Pan Tadeusz |
|---|---|
| Czas akcji głównej | 1811-1812 |
| Czas retrospekcji | XVIII wiek, m.in. konfederacja barska (1768-1772) i śmierć Stolnika w 1792 roku |
| Miejsce akcji | Soplicowo na Litwie i jego okolica, m.in. dwór, zamek Horeszków i zaścianek Dobrzyńskich |
| Rok wydania | 1834 |
| Miejsce wydania | Paryż |
Ważne
Rok wydania utworu nie jest datą jego akcji, a miejsce publikacji nie jest miejscem przedstawionych wydarzeń.
Z romantyczną wiarą w dar twórczy łączyła się improwizacja. W jej przypadku poeta nie odczytuje gotowego utworu: tworzy go podczas wygłaszania.
Sprawdzian do druku
Arkusz PDF z kluczem, punktacją i oceną
Sprawdzam sprawdzian…
Znasz kogoś z klasy, komu się przyda? Podziel się zestawem
Podobne zestawy
40 fiszek uczy się 7
uczy się 2
16 fiszek
14 fiszek uczy się 1
20 fiszek
40 fiszek uczy się 7
