Ilustracja do zestawu: Romantyzm i Adam Mickiewicz

Polski

Romantyzm i Adam Mickiewicz

autor: Julix

Poznasz ramy czasowe romantyzmu, sposób myślenia romantyków oraz najważniejsze cechy ich sztuki. Uporządkujesz także wiadomości o życiu Adama Mickiewicza, jego twórczości i roli w polskiej kulturze.

35 fiszek40 pytań w 5 etapachnotatka

Podcast

Ładuję…

Quizy w tym zestawie

40 pytań w 5 etapach

Odblokujesz je po dodaniu zestawu.

  1. Etap 1: Początki i tło epoki

    Etap 1 · 7 fiszek · 8 pytań

  2. Etap 2: Romantyczna wizja świata

    Etap 2 · 10 fiszek · 8 pytań

  3. Etap 3: Sztuka i przyroda

    Etap 3 · 6 fiszek · 8 pytań

  4. Etap 4: Życie Adama Mickiewicza

    Etap 4 · 5 fiszek · 8 pytań

  5. Etap 5: Poeta i jego twórczość

    Etap 5 · 7 fiszek · 8 pytań

  6. Powtórka z całości

    15 pytań ze wszystkich etapów, po ukończeniu etapów

Karty pracy

Ćwiczenia do wydruku na ten temat

„Dziady” cz. II - karta do lekturyKlasy 7-8

Otwórz kartę pracy

Ballady Mickiewicza i „Romantyczność” - karta do lekturySzkoła średnia, klasa 2

Otwórz kartę pracy

„Oda do młodości” i „Sonety krymskie” - karta do lekturySzkoła średnia, klasa 2

Otwórz kartę pracy

Lekcje z kursów Odrabiamy

Obejrzyj albo posłuchaj o tym temacie

Świat ducha a świat rozumu - „Romantyczność” Adama MickiewiczaAudycja, 3 min · Język polski - Opracowanie pytań jawnych 2027

Posłuchaj lekcji

Mesjanizm jako romantyczna idea poświęcenia - „Dziady” cz. III Adama MickiewiczaAudycja, 3 min · Język polski - Opracowanie pytań jawnych 2027

Posłuchaj lekcji

Wybrane ballady Adama MickiewiczaWideo, 18 min · Kurs Maturalny - Język polski podstawowy 2027

Obejrzyj lekcję

1.Romantyzm

Epoka w kulturze, której twórcy przeciwstawiali oświeceniowemu zaufaniu do rozumu uczucia, intuicję, wyobraźnię i wiarę w zjawiska nadprzyrodzone.

2.Początki romantyzmu w Europie

Romantyzm rozpoczął się w latach 90. XVIII wieku w Anglii i Niemczech.

3.Ramy czasowe polskiego romantyzmu

Polski romantyzm trwał umownie od 1822 roku, czyli wydania Ballad i romansów Adama Mickiewicza, do 1864 roku, czyli upadku powstania styczniowego.

1822Ballady i romansePoczątek epoki1864Upadek powstania styczniowegoKoniec epoki

4.Wydarzenie otwierające polski romantyzm

Za umowny początek polskiego romantyzmu uznaje się wydanie Ballad i romansów Adama Mickiewicza w 1822 roku.

5.Wydarzenie zamykające polski romantyzm

Za umowny koniec polskiego romantyzmu uznaje się upadek powstania styczniowego w 1864 roku.

6.Polityczne tło romantyzmu

Romantyzm rozwijał się w okresie rewolucji francuskiej, wojen napoleońskich oraz walk zniewolonych narodów, w tym Polaków, o samostanowienie.

7.Gospodarcze tło romantyzmu

Romantyzmowi towarzyszył intensywny rozwój przemysłu, zapoczątkowany przez rewolucję przemysłową.

8.Ważne wydarzenia europejskie w epoce romantyzmu

W 1815 roku nastąpiło sto dni Napoleona. W 1830 roku wybuchło powstanie listopadowe, uznano niepodległość Grecji i doszło do rewolucji lipcowej we Francji. W 1848 roku rozpoczęła się Wiosna Ludów.

9.Romantyczne sposoby poznawania świata

Romantycy uznawali uczucia, intuicję, marzenia i wiarę za sposoby poznawania świata. Nie ograniczali poznania do rozumu i obserwacji.

10.Irracjonalizm romantyczny

Przekonanie, że świat można poznawać nie tylko rozumem, lecz także przez uczucia, intuicję i wiarę, również w zjawiska nadprzyrodzone.

11.Romantyk jako indywidualista

Romantyk jest osobą podkreślającą własną wyjątkowość i odrębność. Często pozostaje nieszczęśliwym samotnikiem.

12.Miłość romantyczna

Jest nieszczęśliwa i niespełniona, ale pełna wzniosłych uczuć. Silnie wpływa na przeżycia i zachowanie zakochanego.

13.Patriotyzm romantyka

Romantyk kocha ojczyznę i jest gotów o nią walczyć. W polskiej literaturze postawa ta miała szczególne znaczenie, ponieważ Polska nie istniała jako niepodległe państwo.

14.Stosunek romantyka do przyrody i ludowych wierzeń

Romantyk fascynuje się przyrodą, folklorem i wierzeniami ludowymi. Szuka w nich prawdy, zasad moralnych oraz kontaktu ze światem nadprzyrodzonym.

Przyroda i ludowe wierzeniaPoznaniePrawdaMoralnośćZasady postępowaniaNadprzyrodzonośćKontakt z innym światem

15.Znaczenie podróży dla romantyka

Romantyk podróżuje, aby lepiej poznać siebie. Chętnie wybiera miejsca egzotyczne i orientalne, w których może dostrzec potęgę przyrody.

16.Romantyczne rozumienie natchnienia

Natchnienie to szczególny dar twórczy. Romantycy wierzyli, że obdarzony nim artysta jest wyjątkową jednostką.

17.Stosunek sztuki romantycznej do antyku i oświecenia

Romantycy odchodzili od rozwiązań wyznaczonych w antyku i chętnie przyjmowanych w oświeceniu.

18.Co było najważniejsze w sztuce romantycznej?

Najważniejsze były emocje, namiętności i wyobraźnia.

19.Krajobraz w malarstwie romantycznym

Malarze romantyczni chętnie przedstawiali tajemnicze, często pełne grozy krajobrazy.

20.Bohaterowie sztuki romantycznej

Bohaterami dzieł romantycznych byli marzyciele, samotnicy i wojownicy.

21.Sztuka romantyczna a walka o niepodległość

Artyści romantyczni wspierali ruchy niepodległościowe, dlatego w ich dziełach pojawiały się związane z nimi motywy i bohaterowie.

22.Park angielski

Ogród projektowany tak, aby przypominał naturalny krajobraz. Takie ogrody były charakterystyczne dla romantyzmu.

23.Daty i miejsca narodzin oraz śmierci Adama Mickiewicza

Adam Mickiewicz urodził się 24 grudnia 1798 roku w Zaosiu, a zmarł 26 listopada 1855 roku w Stambule.

24 XII 1798Narodziny w Zaosiu26 XI 1855Śmierć w Stambule

24.Studia Adama Mickiewicza

Adam Mickiewicz studiował na Uniwersytecie Wileńskim w latach 1815-1819.

25.Przyczyna uwięzienia i zesłania Mickiewicza

Podczas studiów Mickiewicz należał do organizacji prowadzącej działalność patriotyczną. Z tego powodu trafił do więzienia, a następnie został przymusowo zesłany w głąb carskiej Rosji.

1Działalność patriotyczna2Uwięzienie3Zesłanie w głąb Rosji

26.Podróże i miejsca pobytu Mickiewicza

Mickiewicz dużo podróżował i mieszkał w różnych miejscach, m.in. w Petersburgu, Moskwie, Rzymie, Paryżu i Lozannie.

27.Mickiewicz w życiu towarzyskim

Mickiewicz był chętnie przyjmowany w środowisku europejskiej inteligencji i często bywał na salonach. Zasłynął udanymi improwizacjami poetyckimi.

28.Znaczenie Mickiewicza dla polskiego romantyzmu

Adam Mickiewicz jest uważany za twórcę polskiego romantyzmu, najwybitniejszego polskiego poetę i wieszcza narodowego.

29.Wieszcz narodowy

Natchniony poeta, wizjoner i patriota zaangażowany w sprawy swojego narodu.

30.Patriotyczna tematyka twórczości Mickiewicza

Mickiewicz podejmował temat walki Polaków pod zaborami.

31.Folklor w twórczości Mickiewicza

Mickiewicz wprowadzał do literatury ludowe zwyczaje, wierzenia i język potoczny, charakterystyczne dla mieszkańców różnych regionów.

32.Język twórczości Mickiewicza

Mickiewicz pisał po polsku w czasach, gdy Polska nie istniała jako niepodległe państwo. Tworzył w nowoczesny sposób i czerpał z folkloru.

33.Wydanie Pana Tadeusza

Pan Tadeusz Adama Mickiewicza został wydany w 1834 roku w Paryżu.

34.Czas i miejsce akcji Pana Tadeusza

Akcja główna rozgrywa się w latach 1811-1812 w Soplicowie na Litwie i jego okolicy, m.in. we dworze, zamku Horeszków i zaścianku Dobrzyńskich. Retrospekcje sięgają XVIII wieku, m.in. konfederacji barskiej (1768-1772) i śmierci Stolnika w 1792 roku.

35.Improwizacja poetycka

Tworzenie i wygłaszanie poezji na poczekaniu, bez wcześniejszego przygotowania.

Notatka

Początki romantyzmu i wydarzenia epoki

Romantyzm pojawił się jako głos młodego pokolenia szukającego innych sposobów poznania świata niż te, które ceniono w oświeceniu. Jego początki w Anglii i Niemczech przypadają na lata 90. XVIII wieku. Do Polski nowa epoka dotarła później.

Zapamiętaj

Polski romantyzm zamyka się umownie w latach 1822-1864: od wydania Ballad i romansów do upadku powstania styczniowego.

Literatura rozwijała się w otoczeniu gwałtownych przemian politycznych. Rewolucja francuska, wojny napoleońskie i wystąpienia zniewolonych narodów tworzyły tło zainteresowania wolnością oraz walką o samostanowienie.

RokWydarzenia
1815Sto dni Napoleona
1830Powstanie listopadowe; niepodległość Grecji; rewolucja lipcowa
1848Wiosna Ludów

Przemianom politycznym towarzyszył rozwój przemysłu, zapoczątkowany przez rewolucję przemysłową. Romantyzm był więc epoką zarówno walk narodowych, jak i intensywnych zmian gospodarczych.

Jak romantyk poznawał świat?

Romantycy nie uznawali rozumu i obserwacji za jedyne drogi do prawdy. Ważne były dla nich uczucia, intuicja, marzenia i wiara. Dopuszczali istnienie zjawisk fantastycznych oraz nadprzyrodzonych. Takie przekonania wyrażają romantyczny irracjonalizm.

Przykład

W Romantyczności Mickiewicz przeciwstawia „czucie i wiarę” poznaniu opartemu na „szkiełku i oku”.

Romantyczny indywidualista odczuwa własną wyjątkowość, ale często doświadcza samotności i nieszczęścia. Jego miłość jest zwykle niespełniona; nie osłabia to jednak siły uczuć, lecz staje się źródłem intensywnych przeżyć.

Przyroda i ludowe wierzenia pozwalały romantykowi szukać prawdy oraz zasad moralnych. Łączyły także codzienne doświadczenie z wyobrażeniem świata nadprzyrodzonego. Podróże do miejsc egzotycznych służyły poznawaniu siebie i przeżywaniu potęgi natury.

Patriotyzm oznaczał gotowość do walki za ojczyznę. W Polsce łączył się z sytuacją narodu pozbawionego niepodległości. Z kolei wiara w natchnienie nadawała artyście szczególną pozycję: jego zdolność tworzenia rozumiano jako wyjątkowy dar.

Romantyczna postawaŻycie wewnętrzneWyjątkowość jednostkiSamotnośćNiespełniona miłośćPoznawanie świataPrzyrodaLudowe wierzeniaPodróżePowołanieWalka za ojczyznęTworzenie pod wpływem natchnienia
Zainteresowania romantyka

Sztuka romantyczna i krajobraz

Artyści romantyczni odchodzili od wzorów antycznych, które chętnie przyjmowano w oświeceniu. O wyborze tematów i sposobie ich przedstawiania decydowały emocje, namiętności oraz wyobraźnia.

W malarstwie szczególne miejsce zajmowały tajemnicze krajobrazy, niekiedy budzące grozę. Przyroda nie była jedynie spokojnym tłem: pozwalała ukazać niezwykłość świata i sytuację człowieka wobec jego potęgi. Postacie marzycieli i samotników odpowiadały zainteresowaniu wewnętrznymi przeżyciami jednostki.

Artyści wspierali również ruchy niepodległościowe. Dlatego obok samotnych wędrowców pojawiali się wojownicy i sceny związane z walką. Romantyczne skupienie na uczuciach nie wykluczało zaangażowania w sprawy zbiorowości.

Sztuka romantyzmuKrajobrazTajemnicaGrozaPotęga przyrodyJednostkaMarzycielSamotnikSilne przeżyciaWalkaWojownicyRuchy niepodległościowe
Główne obszary sztuki romantycznej

Zainteresowanie naturą wpływało także na projektowanie ogrodów. Park angielski miał przypominać naturalny krajobraz, a nie sprawiać wrażenia przestrzeni całkowicie podporządkowanej regularnemu układowi.

Droga życiowa Adama Mickiewicza

Adam Mickiewicz żył w latach 1798-1855. Jego biografia prowadzi od Zaosia, przez studia w Wilnie i przymusowy pobyt w Rosji, po liczne miejsca pobytu poza ojczyzną.

Na Uniwersytecie Wileńskim studiował w latach 1815-1819. W okresie studiów należał do organizacji patriotycznej. Za tę działalność został uwięziony, a następnie zesłany w głąb carskiej Rosji. Ten etap życia wynikał z represji, nie z dobrowolnego wyboru celu podróży.

24 XII 1798Narodziny w Zaosiu1815–1819Studia w WilnieUniwersytet Wileński26 XI 1855Śmierć w Stambule
Wybrane punkty biografii Mickiewicza

Poeta chętnie podróżował. Wśród miejsc jego pobytu były również Odessa, Krym i Drezno. Jego życie obejmowało zatem wiele środowisk i miast, a nie tylko rodzinne strony oraz Wilno.

Był mile widziany w środowisku europejskiej inteligencji i uczestniczył w spotkaniach salonowych. Rozgłos przynosiła mu umiejętność tworzenia poezji bez przygotowania. Zmarł 26 listopada 1855 roku w Stambule.

Mickiewicz jako poeta i wieszcz

Znaczenie Mickiewicza wynikało zarówno z nowatorstwa literackiego, jak i z zaangażowania narodowego. Określenie wieszcz narodowy podkreśla połączenie poetyckiego natchnienia, wizjonerstwa i patriotyzmu. Twórca nie pozostawał obojętny wobec losu Polaków pod zaborami.

Pisał po polsku mimo braku niepodległego państwa. Do literatury włączał folklor: zwyczaje, wierzenia oraz mowę mieszkańców różnych regionów. Ludowość wpływała więc nie tylko na temat utworu, lecz także na jego język.

Pan Tadeusz przenosi czytelnika do szlacheckiego dworu na Litwie. Trzeba oddzielać wydarzenia przedstawione w dziele od okoliczności powstania książki.

Co ustalamy?Pan Tadeusz
Czas akcji głównej1811-1812
Czas retrospekcjiXVIII wiek, m.in. konfederacja barska (1768-1772) i śmierć Stolnika w 1792 roku
Miejsce akcjiSoplicowo na Litwie i jego okolica, m.in. dwór, zamek Horeszków i zaścianek Dobrzyńskich
Rok wydania1834
Miejsce wydaniaParyż

Ważne

Rok wydania utworu nie jest datą jego akcji, a miejsce publikacji nie jest miejscem przedstawionych wydarzeń.

Z romantyczną wiarą w dar twórczy łączyła się improwizacja. W jej przypadku poeta nie odczytuje gotowego utworu: tworzy go podczas wygłaszania.

Poezja MickiewiczaSprawy naroduPatriotyczne zaangażowanieWalka Polaków pod zaboramiKultura ludowaZwyczajeWierzeniaJęzyk potocznyDar twórczyNatchnienieImprowizacja
Źródła i cele twórczości Mickiewicza

Sprawdzian do druku

Arkusz PDF z kluczem, punktacją i oceną

Sprawdzam sprawdzian…

Znasz kogoś z klasy, komu się przyda? Podziel się zestawem

WhatsApp

Podobne zestawy

Zobacz wszystkie fiszki z języka polskiego