Renesans i Jan Kochanowski

Renesans, czyli odrodzenie, rozpoczął się we Włoszech na przełomie XIII i XIV wieku. Następuje po średniowieczu, a poprzedza barok.

Nazwa epoki wiąże się z ponownym zainteresowaniem antykiem. Twórcy poznawali dzieła starożytnych Greków i Rzymian, a następnie wykorzystywali ich pomysły w literaturze, filozofii i sztuce.

Humanizm stawiał w centrum zainteresowania człowieka. Ważne stały się jego potrzeby, możliwości oraz życie doczesne, czyli ziemskie. W średniowieczu większy nacisk kładziono na przygotowanie do spotkania z Bogiem po śmierci.

Humaniści dążyli do wszechstronnego wykształcenia. Znali literaturę i filozofię antyczną, uczyli się łaciny i greki. Języki te pozwalały im poznawać dorobek starożytnych autorów.

Określenie człowiek renesansu jest używane również współcześnie. Oznacza kogoś, kto ma szeroką wiedzę, liczne zainteresowania i zdolności w różnych dziedzinach.

Rozwój druku, związany z Janem Gutenbergiem, ułatwił powielanie książek. Wiedza mogła dzięki temu docierać do szerszego grona odbiorców, a nowe idee szybciej się rozpowszechniały.

Leonardo da Vinci łączył działalność artystyczną z projektowaniem wynalazków. Jego zainteresowania pokazują, że twórca renesansowy nie musiał ograniczać się do jednej dziedziny.

Krzysztof Kolumb poszukiwał drogi do Indii, lecz dotarł do Ameryki. Odkrycia geograficzne poszerzały wiedzę Europejczyków o świecie.

Mikołaj Kopernik zmienił wyobrażenia o miejscu Ziemi we wszechświecie. Jego dzieło „O obrotach sfer niebieskich” ukazało się w 1543 roku.

Artyści renesansu korzystali ze wzorców antycznych. Cenili harmonię, czyli zgodność części dzieła, symetrię oraz proporcje, czyli odpowiednie relacje między wielkościami jego elementów.

Sięgali do religii i mitologii, a także przedstawiali wydarzenia z życia codziennego. Zainteresowanie antykiem nie wykluczało więc tworzenia dzieł o tematyce chrześcijańskiej.

Motywy renesansowych dzieł są wykorzystywane także później, między innymi na przedmiotach codziennego użytku. Dawna sztuka pozostaje dzięki temu obecna we współczesnej kulturze.

Jan Kochanowski urodził się w 1530 roku w Sycynie. Pochodził ze średniozamożnej rodziny szlacheckiej. Podczas studiów i podróży po Europie poznawał tradycję antyczną oraz główne idee renesansu.

W latach 1559-1574 trwał jego okres dworski. Był między innymi sekretarzem króla Zygmunta Augusta. Następnie osiadł w Czarnolesie, gdzie założył rodzinę, prowadził gospodarstwo i tworzył.

Kochanowski odegrał ważną rolę w rozwoju artystycznej polszczyzny. Do jego najbardziej znanych utworów należą „Pieśni”, „Fraszki” i „Treny”. Zmarł 22 sierpnia 1584 roku w Lublinie.

Polski renesans wiąże się z czasami panowania Zygmunta Starego i Zygmunta Augusta. Pierwszego koronowano w 1507 roku, a drugi objął tron w 1548 roku.

Obok wydarzeń politycznych ważne były przemiany religijne, naukowe i literackie. W 1517 roku wystąpienie Marcina Lutra zapoczątkowało reformację. W 1543 roku ukazało się dzieło Kopernika, a w 1580 roku - „Treny” Kochanowskiego.