Unit 7 Entertain me: gramatyka i zwroty - Focus 3

1.Mowa zależna (Reported Speech) - say i tell

W mowie zależnej przekazujemy treść czyjejś wypowiedzi, zwykle po czasowniku w czasie przeszłym, np. said albo told. Spójnik that (że) możemy pominąć. Po tell stawiamy osobę, której coś mówimy (tell sb sth), natomiast po say osoby bez przyimka nie stawiamy (nie: said me). Np. Lena told her mum (that) she would be late. - Lena powiedziała mamie, że się spóźni. Tom said (that) the bus was full. - Tom powiedział, że autobus jest pełny.

2.Następstwo czasów: Present Simple i Present Continuous

Gdy czasownik wprowadzający stoi w czasie przeszłym (said, told), czas przytaczanej wypowiedzi zwykle cofamy: Present Simple zmienia się w Past Simple, natomiast Present Continuous - w Past Continuous. Gdy relacjonujemy coś, co nadal jest prawdą, w mowie potocznej czasem nie cofamy czasu. Np. 'I live in Gdańsk.' → Mia said she lived in Gdańsk. - Mia powiedziała, że mieszka w Gdańsku. 'We're watching a match.' → They said they were watching a match. - Powiedzieli, że oglądają mecz.

3.Następstwo czasów: Present Perfect, Past Simple, Past Perfect

Present Perfect i Past Simple zmieniają się w mowie zależnej w Past Perfect (had + trzecia forma czasownika). Past Perfect zostaje bez zmian. W mowie potocznej Past Simple często zostaje niecofnięty. Np. 'I've read the book.' → Piotr said he had read the book. - Piotr powiedział, że przeczytał tę książkę. 'We missed the train.' → They told us they had missed the train. - Powiedzieli nam, że spóźnili się na pociąg.

4.can, will, going to i czasowniki modalne w mowie zależnej

W mowie zależnej can zmienia się w could, will w would, natomiast am/is/are going to - w was/were going to. Czasowniki modalne could, would, should i might zostają bez zmian. Np. 'I can't swim.' → Ewa said she couldn't swim. - Ewa powiedziała, że nie umie pływać. 'You should rest.' → The nurse told me I should rest. - Pielęgniarka powiedziała mi, że powinienem odpocząć. 'It might rain.' → Dad said it might rain. - Tata powiedział, że może padać.

5.Określenia czasu i miejsca w mowie zależnej

Gdy relacjonujemy wypowiedź w innym czasie albo miejscu, zmieniamy okoliczniki: now → then / at that time, today → that day, yesterday → the day before, two days ago → two days earlier/before, tomorrow → the following day, next week → the following week, last month → the previous month, here → there. Np. 'The shop opened two days ago.' → Ola said the shop had opened two days earlier. - Ola powiedziała, że sklep otwarto dwa dni wcześniej.

6.Zaimki osobowe, wskazujące i dzierżawcze w mowie zależnej

Zaimki zmieniamy tak, żeby pasowały do osoby, która relacjonuje: I/we → he/she/they, me/us → him/her/them, my → his/her, our → their, natomiast this/these → that/those. Np. 'I've lost my wallet.' → Tom said he had lost his wallet. - Tom powiedział, że zgubił portfel. 'We love this town.' → Our guests said they loved that town. - Nasi goście powiedzieli, że uwielbiają to miasto.

7.Czasowniki relacjonujące: add, claim, explain, point out, reply, suggest

Add (dodać), claim (twierdzić), explain (wyjaśnić), point out (zauważyć, zwrócić uwagę), reply (odpowiedzieć) i suggest (sugerować) łączymy tak jak say: zwykle stoi po nich (that) + zdanie, bez osoby (nie: explained me). Przy niektórych z nich (np. explain, point out, reply, suggest) osobę możemy dodać z przyimkiem to, np. explain to sb. Po suggest może też stać forma -ing. Np. The guide pointed out that the museum closed at five. - Przewodnik zwrócił uwagę, że muzeum zamykają o piątej. Max claimed that he had never seen the letter. - Max twierdził, że nigdy nie widział tego listu.

8.art critic, gallery owner, genius, fake, hidden camera, TV channel, TV director, film

art critic - krytyk sztuki; gallery owner - właściciel galerii; genius - geniusz; fake - oszust; hidden camera - ukryta kamera; TV channel - kanał telewizyjny; TV director - reżyser telewizyjny; film - filmować. Np. The prank was filmed with a hidden camera. - Ten psikus sfilmowano ukrytą kamerą.

9.Pytania w mowie zależnej - szyk zdania oznajmującego

Relacjonując pytanie, używamy czasownika ask i zmieniamy czasy, zaimki oraz okoliczniki tak jak w zdaniach oznajmujących. Przytaczane pytanie ma szyk zdania oznajmującego: podmiot stoi przed orzeczeniem i nie używamy do/does/did. Zdanie relacjonujące kończy się zwykle kropką. Np. 'Where is the station?' → A tourist asked me where the station was. - Turysta zapytał mnie, gdzie jest dworzec.

10.Pytania ogólne (yes/no) w mowie zależnej - if, whether

Pytania ogólne, na które odpowiada się tak albo nie, relacjonujemy za pomocą if albo whether (czy). Np. 'Do you like sushi?' → Kuba asked me if I liked sushi. - Kuba zapytał mnie, czy lubię sushi. 'Have you seen my keys?' → Mum asked us whether we had seen her keys. - Mama zapytała nas, czy widzieliśmy jej klucze.

11.Pytania szczegółowe (wh- questions) w mowie zależnej

W pytaniach szczegółowych zostawiamy zaimek pytający (what, who, where, when, why, how), a po nim stawiamy podmiot i orzeczenie. Gdy who albo what jest podmiotem pytania, po zaimku od razu stoi czasownik - szyk się nie zmienia, cofamy tylko czas. Np. 'Why are you crying?' → Grandma asked me why I was crying. - Babcia zapytała mnie, dlaczego płaczę. 'Who broke the window?' → The teacher asked who had broken the window. - Nauczyciel zapytał, kto wybił szybę.

12.Polecenia w mowie zależnej: ask/tell sb (not) to do sth

Polecenia i prośby relacjonujemy za pomocą ask (poprosić) albo tell (kazać, powiedzieć) + osoba + (not) to + bezokolicznik. Przeczenie not stoi przed to. Np. 'Please wait outside.' → The nurse asked us to wait outside. - Pielęgniarka poprosiła nas, żebyśmy zaczekali na zewnątrz. 'Don't touch the cake!' → Mum told my brother not to touch the cake. - Mama kazała bratu nie ruszać ciasta.

13.interview, fashion designer, model, direct, screenplay, movie business, be nominated for an Oscar

interview - wywiad; przeprowadzić z kimś wywiad; fashion designer - projektant mody; model - model/modelka; direct - reżyserować; screenplay - scenariusz (filmu); movie business - przemysł filmowy; be nominated for an Oscar - być nominowanym do Oscara. Np. My aunt has worked in the movie business for twenty years. - Moja ciocia od dwudziestu lat pracuje w przemyśle filmowym.

14.have a good chance of winning, agree to do sth

have a good chance of winning - mieć duże szanse na zwycięstwo; agree to do sth - zgodzić się coś zrobić. Np. Our team has a good chance of winning the cup. - Nasza drużyna ma duże szanse na zdobycie pucharu. My brother agreed to help me with maths. - Brat zgodził się pomóc mi w matematyce.

15.date, fiancé, ex, split up with, end a relationship, put on weight, on a diet, blow a kiss

date - spotykać/umawiać się z; fiancé - narzeczony; ex - były partner/mąż, była partnerka/żona; split up with - rozstać się / zerwać z; end a relationship - zakończyć związek; put on weight - przybrać na wadze; on a diet - na diecie; blow a kiss - przesłać buziaka. Np. My uncle has put on weight since he stopped cycling. - Wujek przybrał na wadze, odkąd przestał jeździć na rowerze.

16.Liczba mnoga rzeczowników policzalnych: -s, -es, -ies, -ves

Rzeczowniki policzalne mają liczbę pojedynczą i mnogą. Liczbę mnogą tworzymy zwykle przez dodanie -s (a ticket - tickets). Po s, ss, x, ch, sh zwykle dodajemy -es (a bus - buses, a box - boxes). Gdy rzeczownik kończy się na spółgłoskę + y, zmieniamy y na -ies (a city - cities), ale po samogłosce + y dodajemy samo -s (a day - days). Wiele rzeczowników zakończonych na -f albo -fe ma liczbę mnogą na -ves (a wolf - wolves, a wife - wives).

17.Nieregularna liczba mnoga i ta sama forma w obu liczbach (species, sheep)

Niektóre rzeczowniki mają nieregularną liczbę mnogą: child - children, foot - feet, tooth - teeth, man - men, woman - women, person - people. Inne mają taką samą formę w liczbie pojedynczej i mnogiej: fish, series, sheep, species. Np. Three women and two children were waiting at the gate. - Przy bramie czekały trzy kobiety i dwoje dzieci. We saw a hundred sheep on the hill. - Na wzgórzu widzieliśmy sto owiec.

18.Rzeczowniki niepoliczalne

Rzeczowniki niepoliczalne mają tylko liczbę pojedynczą i łączą się z czasownikiem w liczbie pojedynczej. Nie stawiamy przed nimi a/an ani liczebnika; ilość wyrażamy np. przez some, much albo a piece of. Należą do nich m.in. advice, furniture, hair (włosy), information, knowledge, luggage, news, research, traffic, weather. Np. Your luggage is too heavy. - Twój bagaż jest za ciężki. Thanks for the advice - it was really useful. - Dzięki za radę - była naprawdę przydatna.

19.Niepoliczalne rzeczowniki na -s: news, physics, politics, statistics

Rzeczowniki news (wiadomość, wiadomości), physics (fizyka), politics (polityka) i statistics (statystyka jako przedmiot) kończą się na -s, ale są niepoliczalne i łączą się z czasownikiem w liczbie pojedynczej. Np. The news was a big surprise for everyone. - Ta wiadomość była dla wszystkich dużym zaskoczeniem. Statistics is a difficult subject. - Statystyka to trudny przedmiot.

20.Rzeczowniki tylko w liczbie mnogiej

Rzeczowniki clothes (ubrania), glasses (okulary), jeans (dżinsy), manners (maniery), scissors (nożyczki) i trousers (spodnie) mają tylko formę liczby mnogiej i łączą się z czasownikiem w liczbie mnogiej. Nie stawiamy przed nimi a/an ani liczebnika. Przedmioty z dwóch części liczymy za pomocą a pair of / two pairs of. Np. These scissors aren't sharp enough. - Te nożyczki nie są wystarczająco ostre. Pack two pairs of shorts. - Spakuj dwie pary szortów.

21.headquarters, manners, popular with, presenter, reality TV

headquarters - główna siedziba; manners - maniery; popular with - popularny wśród; presenter - prezenter; reality TV - reality show. Np. This café is popular with students because it's cheap. - Ta kawiarnia jest popularna wśród studentów, bo jest tania. Table manners matter a lot in my family. - W mojej rodzinie dobre maniery przy stole są bardzo ważne.

22.Artykuł z recenzją wydarzenia - budowa

Artykuł zaczynamy ciekawym, zabawnym albo nietypowym tytułem, który przyciąga uwagę czytelnika. We wstępie podtrzymujemy tę uwagę pytaniem albo ciekawymi faktami. Wydarzenie opisujemy różnymi przymiotnikami i przysłówkami wzmacniającymi, mówiąc, co widzieliśmy i słyszeliśmy, czym pachniało i jak smakowało. Dodajemy własne opinie i propozycje zmian, a kończymy rekomendacją dla czytelnika.

23.Propozycje i rekomendacja w artykule

Next year the organisers should… - W przyszłym roku organizatorzy powinni…; The only thing I'd suggest changing is… - Jedyne, co zaproponowałbym zmienić, to…; I'd definitely recommend… - Zdecydowanie polecam…; If you're looking for…, try… - Jeśli szukasz…, wybierz…; You won't be disappointed. - Nie będziesz zawiedziony.

24.Przymiotniki zwykłe i skrajne (base and extreme adjectives) - very czy absolutely

Przymiotniki zwykłe (base) są stopniowalne, więc łączymy je z very, rather, really, quite albo extremely (very hungry, quite interesting). Przymiotniki skrajne (extreme) wyrażają najwyższy stopień cechy i według reguły łączymy je z absolutely albo really (absolutely starving, really fascinating), a nie z very. Np. My first driving lesson was quite difficult, but parking was absolutely impossible! - Moja pierwsza lekcja jazdy była dość trudna, ale parkowanie było wręcz niemożliwe!

25.Przymiotniki skrajne i ich zwykłe odpowiedniki

bad → terrible (okropny); difficult → impossible (niemożliwy); upset → devastated (załamany); funny → hilarious (wesoły, komiczny); good → fantastic (fantastyczny), fabulous (bajeczny), brilliant (znakomity); happy → ecstatic (zachwycony); hungry → starving (umierający z głodu); interesting → fascinating (fascynujący); tasty → delicious (pyszny).

26.attend, festivalgoer, publish, suggest improvements, talent competition, winner

attend - uczestniczyć w; festivalgoer - bywalec festiwali; publish - opublikować; suggest improvements - sugerować usprawnienia; talent competition - konkurs talentów; winner - zwycięzca. Np. Over two hundred students attended the school fair. - W szkolnym kiermaszu uczestniczyło ponad dwustu uczniów.

27.Prośba o pozwolenie (ask for permission): Can/Could I, Is it OK if, We were wondering if, Do you mind if

ask for permission - poprosić o pozwolenie. Can I/we…? / Could I/we…? - Czy mogę/możemy…? (could brzmi uprzejmiej); Is it OK if I/we…? - Czy mogę/możemy…?; We were wondering if we could… - Zastanawialiśmy się, czy moglibyśmy…; Do you mind if I/we…? - Czy masz coś przeciwko, żebym/żebyśmy…? Np. Is it OK if I leave my bike in the hall? - Czy mogę zostawić rower w korytarzu?

28.Udzielanie pozwolenia: Well OK, I suppose so; Yes, that's fine; Sure, I don't see why not; No, not at all

Well OK, I suppose so. - No dobrze, niech będzie (zgoda bez entuzjazmu); Yes, that's fine. No problem. - Tak, w porządku. Nie ma problemu; Sure, I don't see why not. - Jasne, nie widzę przeszkód; No, not at all, go ahead. - Skądże, proszę bardzo. Na pytanie Do you mind if…? (Czy masz coś przeciwko…?) zgodę wyrażamy przeczeniem no.

29.Odmowa pozwolenia: I'm sorry but; I'd like to help but I'm afraid; I'm afraid; Yes, I do actually

I'm sorry but… - Przykro mi, ale…; I'd like to help but I'm afraid… - Chętnie bym pomógł, ale niestety…; I'm afraid… - Niestety… / Obawiam się, że…; Yes, I do actually. - Właściwie to mam coś przeciwko (odmowa w odpowiedzi na Do you mind if…?). Odmowę zwykle uzasadniamy. Np. I'm afraid the hall is booked all afternoon. - Niestety sala jest zarezerwowana na całe popołudnie.

30.Uprzejme prośby: Could you, Would you mind + -ing; borrow czy lend

Prosząc kogoś, żeby coś dla nas zrobił, mówimy uprzejmie Could you…? (Czy mógłbyś…?) albo Would you mind + czasownik z -ing (Czy mógłbyś… / Czy nie miałbyś nic przeciwko, żeby…?). Borrow znaczy pożyczyć od kogoś (Could I borrow…?), natomiast lend - pożyczyć komuś (Could you lend me…?). Np. Would you mind turning the music down? - Czy mógłbyś ściszyć muzykę? Could you lend me your charger? - Czy możesz pożyczyć mi ładowarkę?