Unit 5 Planet Earth: gramatyka i zwroty - Focus 3

1.Brak przedimka (zero article)

Przedimka nie używamy w stwierdzeniach ogólnych przed rzeczownikami niepoliczalnymi i przed rzeczownikami policzalnymi w liczbie mnogiej. Nie stawiamy go też przed nazwami kontynentów, większości krajów i miast; wyjątki to m.in. the United States, the United Kingdom, the Netherlands i the Hague. Np. Music helps me relax. - Muzyka pomaga mi się zrelaksować. Fresh vegetables are good for your health. - Świeże warzywa są dobre dla zdrowia. My cousin works in Canada. - Mój kuzyn pracuje w Kanadzie.

2.Przedimek a/an

Przedimka a/an używamy przed rzeczownikiem policzalnym w liczbie pojedynczej, gdy wspominamy o kimś lub o czymś po raz pierwszy albo mówimy o jednej z wielu osób lub rzeczy. Używamy go też, gdy mówimy, jaki zawód ktoś wykonuje. Formę an stawiamy przed samogłoską w wymowie. Np. Someone left an umbrella in the classroom. - Ktoś zostawił parasol w klasie. Her mum works as a nurse. - Jej mama pracuje jako pielęgniarka.

3.Przedimek the

Przedimka the używamy, gdy mówimy o kimś lub o czymś po raz kolejny i gdy rozmówca wie, o kogo lub o co chodzi. Stawiamy go też przed nazwami rzeczy jedynych w swoim rodzaju i epok historycznych, przed przymiotnikami w stopniu najwyższym i przed liczebnikami porządkowymi (chyba że przed nimi stoi zaimek dzierżawczy, np. my best friend). Np. I ordered a pizza and a salad. The salad was cold. - Zamówiłem pizzę i sałatkę. Sałatka była zimna. Look at the moon! - Spójrz na księżyc! It's the tallest building in town. - To najwyższy budynek w mieście.

4.megacity, inhabitant, population, capital city, poverty

megacity - megamiasto; inhabitant - mieszkaniec; population - liczba ludności; capital city - stolica; poverty - ubóstwo. Np. Our town has a population of about 20,000. - Nasze miasto liczy około 20 000 mieszkańców.

5.economic growth, predict, provide, expand

economic growth - wzrost gospodarczy; predict - przepowiadać, przewidywać; provide - dostarczać; expand - powiększyć, rozbudować. Np. Nobody can predict the future. - Nikt nie potrafi przewidzieć przyszłości.

6.Zdanie względne niedefiniujące

Zdanie względne niedefiniujące dodaje dodatkowe informacje o osobie lub rzeczy, o której mówimy. Zdanie nadrzędne zachowuje sens bez tych informacji. Zdanie niedefiniujące oddzielamy przecinkami od reszty zdania; gdy stoi na końcu, przecinek stawiamy tylko przed nim. Np. My aunt, who lives in Wrocław, is a vet. - Moja ciocia, która mieszka we Wrocławiu, jest weterynarzem. → My aunt is a vet. - Moja ciocia jest weterynarzem.

7.Zaimki who, which, where, whose w zdaniach niedefiniujących

W zdaniach niedefiniujących używamy zaimków: who (o ludziach), which (o rzeczach i zwierzętach), where (o miejscach) i whose (czyj, którego - o przynależności). Nie używamy that i nie pomijamy zaimka względnego. Np. Our flat, which we bought last year, has a small balcony. - Nasze mieszkanie, które kupiliśmy w zeszłym roku, ma mały balkon. Tom, whose sister is in my class, plays the drums. - Tom, którego siostra chodzi ze mną do klasy, gra na perkusji.

8.rescuer, surgeon, unconscious, make a complete recovery, owe

rescuer - ratownik; surgeon - chirurg; unconscious - nieprzytomny; make a complete recovery - całkowicie wyzdrowieć; owe - zawdzięczać. Np. The driver was unconscious when the ambulance arrived. - Kierowca był nieprzytomny, kiedy przyjechała karetka.

9.herd, leader, female elephant/gorilla/bear, coast, surround

herd - stado; leader - przywódca; female elephant/gorilla/bear - słonica/gorylica/niedźwiedzica; coast - wybrzeże; surround - otaczać. Np. We saw a herd of cows near the road. - Przy drodze zobaczyliśmy stado krów.

10.Przyimek na końcu zdania względnego

W zdaniach względnych przyimek, który łączy się z czasownikiem albo przymiotnikiem, stawiamy zwykle na końcu zdania. Tłumacząc na polski, przyimek pomijamy albo tłumaczymy go razem z zaimkiem który w odpowiedniej formie. W bardzo formalnym stylu przyimek może stać przed which/whom (np. the man to whom I spoke). Np. Have you found the keys you were looking for? - Znalazłeś klucze, których szukałeś? The town I grew up in has changed a lot. - Miasto, w którym dorastałem, bardzo się zmieniło.

11.Przyimek na końcu pytania wh-

W pytaniach zaczynających się od wh- (what, who, which) przyimek zostaje po czasowniku albo przymiotniku, z którym się łączy, czyli zwykle na końcu pytania. W zwykłym stylu nie przenosimy go na początek, jak w polskim „Z kim…?” albo „O czym…?”. Np. Who did you go to the cinema with? - Z kim poszedłeś do kina? What is this book about? - O czym jest ta książka?

12.Przyimek na końcu konstrukcji bezokolicznikowej

Gdy po przymiotniku albo rzeczowniku stoi bezokolicznik z to, a czasownik łączy się z przyimkiem, przyimek zostaje na końcu, za czasownikiem. Np. This chair isn't very comfortable to sit on. - Na tym krześle nie siedzi się zbyt wygodnie. I need a friend to talk to. - Potrzebuję przyjaciela, z którym mógłbym porozmawiać.

13.agree with, believe in, care about, focus on, happen to

agree with - zgadzać się z; believe in - wierzyć w; care about - przejmować się czymś, zależeć na; focus on - skupić się na; happen to - przydarzyć się. Np. I don't care about fashion. - Nie zależy mi na modzie.

14.rely on, deal with, wait for, get help from, criticised for

rely on - polegać na; deal with - radzić sobie z; wait for - czekać na; get help from - otrzymać pomoc od; criticised for - krytykowany za. Np. The new manager is often criticised for his decisions. - Nowy kierownik jest często krytykowany za swoje decyzje.

15.earthquake, hurricane, tsunami, volcano, erupt, evacuate, evacuation, crops

earthquake - trzęsienie ziemi; hurricane - huragan; tsunami - tsunami; volcano - wulkan; erupt - wybuchnąć (o wulkanie); evacuate - ewakuować; evacuation - ewakuacja; crops - plony. Np. Before the hurricane arrived, the police evacuated the whole town. - Zanim nadszedł huragan, policja ewakuowała całe miasteczko.

16.Plan rozprawki za i przeciw

Rozprawka za i przeciw (for and against essay) ma cztery akapity. We wstępie podajemy ogólne uwagi lub fakty i kończymy go zdaniem, które wspomina o obu stronach problemu. W drugim akapicie przedstawiamy dwa lub trzy argumenty za i popieramy je przykładami, a w trzecim - w podobny sposób argumenty przeciw. W zakończeniu podsumowujemy argumenty i dodajemy własną opinię.

17.Łączniki: wyliczanie argumentów

Argumenty wyliczamy łącznikami: First of all, Firstly - po pierwsze; Secondly - po drugie; Furthermore, In addition - ponadto, co więcej; Finally - na koniec. Np. Firstly, cycling is cheap. Secondly, it keeps you fit. - Po pierwsze, jazda na rowerze jest tania. Po drugie, pozwala zachować formę.

18.Łączniki: przykłady i kontrast

Przykład wprowadzamy przez For example albo For instance (na przykład). Kontrast pokazujemy łącznikami However (jednak) oraz On the one hand… On the other hand (z jednej strony… z drugiej strony). Np. Smartphones are useful. However, they can be addictive. - Smartfony są przydatne. Mogą jednak uzależniać.

19.Łączniki: opinia i zakończenie

Własną opinię wprowadzamy przez In my opinion (moim zdaniem) albo Personally, I think (osobiście uważam). Zakończenie zaczynamy od In conclusion albo To sum up (podsumowując). Np. To sum up, school uniforms have both advantages and disadvantages. - Podsumowując, mundurki szkolne mają zarówno zalety, jak i wady.

20.developing countries, affordable, tourism income, local handicrafts, pollution, endangered species

developing countries - kraje rozwijające się; affordable - w przystępnej cenie; tourism income - przychód z turystyki; local handicrafts - lokalne rzemiosło artystyczne; pollution - zanieczyszczenie; endangered species - zagrożony gatunek / zagrożone gatunki. Np. You can buy local handicrafts at the market. - Na targu można kupić lokalne rzemiosło artystyczne.

21.tribe, tribal people, outside world, make contact with, way of life, rainforest

tribe - plemię; tribal people - członkowie plemienia; outside world - świat zewnętrzny; make contact with - nawiązać kontakt z; way of life - obyczaje, zwyczaje; rainforest - las deszczowy. Np. I finally made contact with my old school friend. - W końcu nawiązałem kontakt z kolegą ze szkoły.

22.get access to, benefit from, running water, shortage of water and food

get access to - uzyskać dostęp do; benefit from - czerpać korzyści z; running water - bieżąca woda; shortage of water and food - brak wody i jedzenia. Np. Students can benefit from extra classes before the exam. - Uczniowie mogą czerpać korzyści z dodatkowych zajęć przed egzaminem.

23.Opisywanie i porównywanie obrazków

Opisując kilka obrazków, mówimy: The three pictures show/focus on/illustrate… - Te trzy obrazki pokazują/skupiają się na/ilustrują…; Picture X is/looks interesting, but… - Obrazek X jest ciekawy / wygląda ciekawie, ale… Porównując je: Picture X is more … than the other pictures. - Obrazek X jest bardziej … niż pozostałe. Picture X isn't as … as the other pictures. - Obrazek X nie jest tak … jak pozostałe.

24.Wybór obrazka i uzasadnienie

Wybór uzasadniamy zwrotami: I think the best option would be X because… - Myślę, że najlepszą opcją byłby X, ponieważ…; I prefer / I'd go for / I'd (definitely) choose X because… - Wolę X / Wybrałbym X / (Zdecydowanie) wybrałbym X, ponieważ…; I like the second picture best for two reasons. Firstly, because… and secondly, because… - Najbardziej podoba mi się drugi obrazek z dwóch powodów. Po pierwsze dlatego, że…, a po drugie dlatego, że…; Out of these three pictures, I'd choose X because… - Spośród tych trzech obrazków wybrałbym X, ponieważ…

25.Odrzucanie pozostałych opcji

Odrzucenie opcji uzasadniamy zwrotami: The problem with X is that… - Problem z X polega na tym, że…; Personally, I wouldn't go for X because… - Osobiście nie wybrałbym X, ponieważ…; I wouldn't choose the picture showing… because… - Nie wybrałbym obrazka przedstawiającego…, ponieważ…; The reason I don't like X is because… - Nie podoba mi się X, ponieważ…

26.desert, effective, frightening, reject, shocking

desert - pustynia; effective - efektywny; frightening - przerażający; reject - odrzucać; shocking - szokujący. Np. The Sahara is the largest hot desert in the world. - Sahara to największa gorąca pustynia na świecie.