Unit 8 Well-being: gramatyka i zwroty - Focus 2

1.Past Perfect - kiedy go używamy?

Czasu Past Perfect używamy, gdy chcemy wyraźnie pokazać, że jedna czynność w przeszłości wydarzyła się wcześniej niż inna czynność przeszła. Tę późniejszą czynność wyrażamy zwykle w czasie Past Simple. Przykłady: I didn't recognise my cousin because she had cut her hair very short. - Nie poznałem kuzynki, bo bardzo krótko obcięła włosy. She was tired because she had worked all night. - Była zmęczona, bo pracowała całą noc.

2.Past Perfect - budowa zdań

Past Perfect tworzymy według wzoru had + Past Participle (III forma czasownika), tak samo dla wszystkich osób; skrót od had to 'd. Przeczenie tworzymy przez hadn't (had not) + Past Participle. W pytaniu had stoi przed podmiotem, a krótkie odpowiedzi brzmią Yes, I had. / No, I hadn't. Przykłady: Before their trip to Norway, my parents had never seen snow. - Przed wyjazdem do Norwegii moi rodzice nigdy nie widzieli śniegu. Had you ever flown before your trip to Spain? - Czy leciałeś kiedyś samolotem przed wyjazdem do Hiszpanii?

3.Past Simple czy Past Perfect po when?

Wybór czasu może zmienić sens zdania. Gdy w obu częściach zdania z when jest Past Simple, zwykle rozumiemy, że druga czynność nastąpiła dopiero po tej z when. Past Perfect pokazuje, że czynność zdarzyła się wcześniej. Przykłady: When it started to rain, we went inside. - Kiedy zaczęło padać, weszliśmy do środka (dopiero wtedy). When it started to rain, we had gone inside. - Kiedy zaczęło padać, byliśmy już w środku (weszliśmy wcześniej).

4.by the time, by + określenie czasu

Z czasem Past Perfect często łączymy wyrażenie by + określenie czasu (do, przed), np. by the age of ten, by 2015, by Friday. W opowieści o przeszłości po by the time (zanim, do czasu gdy) stoi Past Simple, a w drugiej części zdania - Past Perfect. Przykłady: By the time the film started, we had found our seats. - Zanim zaczął się film, znaleźliśmy już swoje miejsca. By 2010 my parents had moved to Gdańsk. - Do 2010 roku moi rodzice przeprowadzili się już do Gdańska.

5.ambulance, heart attack, cardiologist, physiotherapist

ambulance - karetka; heart attack - zawał; cardiologist - kardiolog; physiotherapist - fizjoterapeuta. Przykład: After his knee operation, Dad sees a physiotherapist twice a week. - Po operacji kolana tata chodzi do fizjoterapeuty dwa razy w tygodniu.

6.spectator, pitch, equipment, fiancé, capital city

spectator - widz; pitch - boisko; equipment - wyposażenie; fiancé - narzeczony; capital city - stolica. Equipment jest rzeczownikiem niepoliczalnym: nie ma liczby mnogiej i nie stawiamy przed nim a/an. Przykład: The new sports hall has modern equipment. - Nowa hala sportowa ma nowoczesne wyposażenie.

7.drop, frozen, put out your arms

drop - upadać; frozen - zamarły w bezruchu; put out your arms - wystawić ręce. Przykład: When I slipped on the ice, I put out my arms and didn't hit my head. - Kiedy poślizgnąłem się na lodzie, wystawiłem ręce i nie uderzyłem się w głowę.

8.Mowa niezależna i mowa zależna

Cudze słowa możemy przytoczyć dosłownie - to mowa niezależna (Direct Speech), w której wypowiedź się nie zmienia. Możemy też przekazać ich treść pośrednio - to mowa zależna (Reported Speech), w której zmieniają się czasy, zaimki osobowe oraz zaimki i przymiotniki dzierżawcze. Przykład: 'I'm hungry,' Tom said. → Tom said he was hungry. - „Jestem głodny” - powiedział Tom. → Tom powiedział, że jest głodny.

9.Mowa zależna - say czy tell?

Mowę zależną wprowadzamy często czasownikami say i tell; spójnik that (że) możemy pominąć. Po say nie stawiamy samej osoby: say (that) + zdanie. Tell wymaga dopełnienia, czyli osoby, której coś mówimy: tell + me/us/somebody + (that) + zdanie. Przykłady: Kate said (that) she was busy. - Kate powiedziała, że jest zajęta. Kate told us (that) she was busy. - Kate powiedziała nam, że jest zajęta. Błędne są zdania: Kate said us … i Kate told that ….

10.Mowa zależna - Present Simple i Present Continuous

W mowie zależnej po said lub told czasy zmieniają się zależnie od kontekstu, zwykle o jeden krok w przeszłość: Present Simple zmienia się w Past Simple, a Present Continuous - w Past Continuous. Po polsku czas się nie zmienia. Przykłady: 'I live in Kraków.' → She said she lived in Kraków. - Powiedziała, że mieszka w Krakowie. 'We're watching a film.' → They told me they were watching a film. - Powiedzieli mi, że oglądają film.

11.Mowa zależna - Present Perfect i Past Simple

W mowie zależnej po said lub told zarówno Present Perfect, jak i Past Simple zmieniają się w Past Perfect (had + Past Participle). Przykłady: 'I've lost my keys.' → He said he had lost his keys. - Powiedział, że zgubił klucze. 'We missed the bus.' → They said they had missed the bus. - Powiedzieli, że spóźnili się na autobus.

12.Mowa zależna - can i can't

W mowie zależnej po said lub told czasownik can zmienia się w could, a can't - w couldn't. Przykłady: 'I can't come to the party.' → Ola said she couldn't come to the party. - Ola powiedziała, że nie może przyjść na imprezę. 'You can use my laptop.' → My brother told me I could use his laptop. - Brat powiedział mi, że mogę korzystać z jego laptopa.

13.Mowa zależna - zaimki i przymiotniki dzierżawcze

W mowie zależnej zmieniamy też zaimki osobowe (np. I → he/she, we → they) oraz zaimki i przymiotniki dzierżawcze (np. my → his/her, our → their) - zależnie od tego, kto mówi i o kim. Przykłady: 'My bike is broken.' → Adam said his bike was broken. - Adam powiedział, że jego rower jest zepsuty. 'We've finished our project.' → They said they had finished their project. - Powiedzieli, że skończyli swój projekt.

14.break a record, old age, birth certificate, herbal

break a record - pobić rekord; old age - starość; birth certificate - świadectwo urodzenia; herbal - ziołowy (np. herbal tea - herbata ziołowa). Przykład: Our team broke the school record for the most goals in one season. - Nasza drużyna pobiła szkolny rekord liczby goli w jednym sezonie.

15.Czasownik frazowy - co to jest?

Czasownik frazowy (phrasal verb, czasownik złożony) składa się z czasownika głównego i jednej lub dwóch partykuł (przyimka lub przysłówka). Partykuła często zmienia znaczenie czasownika. Przykłady: give - dawać, give up - poddać się; get - dostać, get through - przetrwać. Wyróżniamy trzy podstawowe typy czasowników frazowych.

16.Czasowniki frazowe typu 1: bez dopełnienia

Czasowniki frazowe typu 1 (czasownik + partykuła) zwykle nie mają dopełnienia: po partykule zwykle nie stoi rzeczownik ani zaimek. Należą do nich np. join in - przyłączyć się, fit in - pasować, fall behind - narobić sobie zaległości. Przykłady: Everyone was singing, so I joined in. - Wszyscy śpiewali, więc się przyłączyłem. If you miss classes, you'll fall behind. - Jeśli opuścisz zajęcia, narobisz sobie zaległości.

17.Czasowniki frazowe typu 2: zaimek przed partykułą

W czasownikach frazowych typu 2 (czasownik + dopełnienie + partykuła) rzeczownik może stać po partykule albo między czasownikiem a partykułą. Gdy dopełnieniem jest zaimek (it, them, him, me), musi on stać między czasownikiem a partykułą. Tak zachowują się np. talk sth over - omawiać coś, put sb down - poniżać kogoś, switch off - wyłączyć. Przykłady: Switch off the lights. = Switch the lights off. - Wyłącz światła. Switch them off. - Wyłącz je (nie: Switch off them).

18.Czasowniki frazowe typu 3: dopełnienie po partykule

W czasownikach frazowych typu 3 (czasownik + partykuła + dopełnienie) dopełnienie stoi po partykule - i rzeczownik, i zaimek. Nie rozdzielamy czasownika i partykuły. Tak zachowują się np. go over - przestudiować, cope with - radzić sobie z, get through - przetrwać. Przykłady: My sister copes with stress better than me. - Moja siostra radzi sobie ze stresem lepiej niż ja. It was a long, cold night, but we got through it. - To była długa, zimna noc, ale ją przetrwaliśmy.

19.Czasowniki frazowe z dwiema partykułami

Niektóre czasowniki frazowe mają dwie partykuły, np. get on with - kontynuować, catch up on - nadrobić zaległości w, look forward to - nie móc się doczekać. Dopełnienie (rzeczownik lub zaimek) stoi po obu partykułach. Przykłady: Stop chatting and get on with your work. - Przestańcie gadać i kontynuujcie pracę. I'm looking forward to the holidays. - Nie mogę się doczekać wakacji.

20.deal with, rely on, give up, turn up

deal with - radzić sobie z (czymś), zajmować się (czymś); rely on - polegać na; give up - poddawać się, rezygnować; turn up - pojawić się, przyjść. Przykład: You can always rely on my brother - he never forgets a promise. - Zawsze możesz polegać na moim bracie - nigdy nie zapomina o obietnicy.

21.fall behind, catch up on, go over, figure out

fall behind - narobić sobie zaległości; catch up on - nadrobić zaległości w; go over - przestudiować; figure out - zrozumieć. Przykład: I was ill for two weeks, so now I have to catch up on maths. - Byłem chory przez dwa tygodnie, więc teraz muszę nadrobić zaległości z matematyki.

22.fit in, join in, sign up, talk sth over

fit in - pasować (np. do nowej klasy); join in - przyłączyć się; sign up - zapisać się; talk sth over - omawiać coś. Przykład: I've signed up for a photography course. - Zapisałem się na kurs fotografii.

23.put sb down, cope with, get through, get on with

put sb down - poniżać kogoś; cope with - radzić sobie z; get through - przetrwać; get on with - kontynuować. Get on with sb znaczy też dogadywać się z kimś. Przykład: A good coach never puts players down after a lost match. - Dobry trener nigdy nie poniża zawodników po przegranym meczu.

24.Komentarz czytelnika - wyrażanie opinii

W komentarzu czytelnika (reader's comment) wyrażamy opinię i łączymy myśli łącznikami (linkers). Opinię wprowadzamy zwrotami: I think … - Myślę, że …; Personally, I (don't) think … - Osobiście (nie) uważam, że …; I believe … - Uważam, że … . Przykład: Personally, I think school uniforms are a good idea. - Osobiście uważam, że mundurki szkolne to dobry pomysł.

25.Łączniki: dodawanie argumentów

Kolejne argumenty dodajemy zwrotami: What is more, … - Co więcej, …; In fact, … - W istocie, … / Wręcz … (wzmacnia poprzednią myśl); I also agree that … - Zgadzam się też, że …; I also think that … - Myślę też, że … . Przykład: Cycling to school is cheap. What is more, it keeps you fit. - Jazda rowerem do szkoły jest tania. Co więcej, pozwala utrzymać formę.

26.Łączniki: przeciwna opinia

Przeciwną opinię albo kontrast wprowadzamy zwrotami: However, … - Jednak …; On the other hand, … - Z drugiej strony, …; I strongly disagree … - Zdecydowanie nie zgadzam się … . Zwrot On the one hand …, on the other hand … znaczy: z jednej strony …, z drugiej strony … . Przykład: Online lessons save time. However, it's hard to concentrate at home. - Lekcje online oszczędzają czas. Jednak w domu trudno się skupić.

27.Łączniki: wnioski

Wniosek wprowadzamy zwrotami: Therefore, … - Dlatego (też) …; So, … - Tak więc …; That's why … - Dlatego …; For this reason, … - Z tego powodu … . Przykład: The bus is often late. For this reason, I leave home ten minutes earlier. - Autobus często się spóźnia. Z tego powodu wychodzę z domu dziesięć minut wcześniej.

28.addictive, urgent, bad-tempered, pressure, importance

addictive - uzależniający; urgent - pilny; bad-tempered - w złym humorze; pressure - nacisk, presja; importance - waga, znaczenie. Przykład: My brother is always bad-tempered before breakfast. - Mój brat przed śniadaniem jest zawsze w złym humorze.

29.do harm, stay in touch, switch off

do harm - zaszkodzić; stay in touch - utrzymywać kontakt; switch off - wyłączyć. Przykład: We stay in touch with our Spanish friends through video calls. - Utrzymujemy kontakt z przyjaciółmi z Hiszpanii dzięki rozmowom wideo.

30.make sb do sth

W konstrukcjach z make po czasowniku zawsze stoi dopełnienie (np. me, us, my friends). Po dopełnieniu może stać bezokolicznik bez to: make sb do sth znaczy „sprawić, że ktoś coś robi” albo „kazać komuś coś zrobić”. Przykłady: Sad films always make me cry. - Smutne filmy zawsze doprowadzają mnie do płaczu. Our coach made us run five laps. - Trener kazał nam przebiec pięć okrążeń. Nie mówimy: make me to cry.

31.make sb happy, make sb a star

Po make i dopełnieniu może też stać przymiotnik albo rzeczownik: make sb happy/angry - sprawić, że ktoś jest szczęśliwy/zły; make sb a star - zrobić z kogoś gwiazdę. Przykłady: Long car journeys make me sleepy. - Długie podróże samochodem mnie usypiają. That song made her a star. - Ta piosenka zrobiła z niej gwiazdę.

32.Jak opisać lekarzowi objawy?

Objawy opisujemy m.in. tak: I've got + rzeczownik (I've got a cough/a temperature/a sore throat - mam kaszel/gorączkę/ból gardła); I've got a pain in my … albo My … hurts (boli mnie …); I feel + przymiotnik (I feel dizzy/sick/ill - mam zawroty głowy/mdłości/źle się czuję). Przykład: My ear hurts and I feel ill. - Boli mnie ucho i źle się czuję.

33.Lekarz bada pacjenta - zwroty

Lekarz, który bada pacjenta, mówi m.in.: When did the pain start? - Kiedy zaczął się ból? I'm going to examine you. - Zbadam pana. I'm going to take your temperature. - Zmierzę panu temperaturę. Breathe in and out. - Proszę wdychać i wydychać powietrze. Open wide. - Proszę szeroko otworzyć usta. Lie down, please. - Proszę się położyć. If I press here, does it hurt? - Czy boli, kiedy tu nacisnę? I'm going to do a blood test. - Zrobię badanie krwi.

34.Diagnoza - zwroty lekarza

Diagnozę lekarz stawia m.in. zwrotami: I think you've got indigestion/flu/an infection/a virus. - Myślę, że ma pan niestrawność/grypę/infekcję/wirusa. You're probably allergic to … - Prawdopodobnie ma pan alergię na … .

35.Leczenie - zalecenia lekarza

Zalecenia lekarz wydaje m.in. zwrotami: You should eat more slowly/go on a diet. - Powinien pan jeść wolniej/przejść na dietę. You need to drink more water. - Musi pan pić więcej wody. I'm going to give you a prescription. - Wypiszę panu receptę. I'm going to make an appointment for you. - Umówię pana na wizytę. Take one tablet after each meal. - Proszę brać jedną tabletkę po każdym posiłku.

36.flu, virus, indigestion, blood test, prescription, tablet, meal

flu - grypa; virus - wirus; indigestion - niestrawność; blood test - badanie krwi; prescription - recepta; tablet - tabletka; meal - posiłek. Przykład: A big meal late at night can give you indigestion. - Obfity posiłek późnym wieczorem może wywołać niestrawność.