Procesy geologiczne we wnętrzu Ziemi

1.Procesy endogeniczne

Procesy geologiczne napędzane energią wnętrza Ziemi. Obejmują m.in. ruchy płyt litosfery, trzęsienia ziemi, wulkanizm, plutonizm oraz górotwórczość. Kształtują skorupę ziemską od wewnątrz.

2.Litosfera

Sztywna zewnętrzna powłoka Ziemi obejmująca skorupę ziemską i najwyższą część płaszcza. Jest podzielona na płyty litosfery, które przemieszczają się względem siebie.

3.Astenosfera

Warstwa górnego płaszcza znajdująca się pod litosferą. Ma właściwości plastyczne, co umożliwia przemieszczanie się płyt litosfery po jej powierzchni.

4.Płyty litosfery

Duże fragmenty litosfery przemieszczające się po astenosferze. Ich ruchy prowadzą do powstawania gór, rowów oceanicznych, grzbietów śródoceanicznych, trzęsień ziemi i wulkanów.

5.Prądy konwekcyjne

Powolne ruchy materii w płaszczu Ziemi wywołane różnicami temperatury i gęstości. Są główną przyczyną przemieszczania się płyt litosfery.

6.Ruchy rozbieżne płyt

Ruchy, w których płyty oddalają się od siebie. Powodują powstawanie grzbietów śródoceanicznych i ryftów, a magma wydostaje się ku powierzchni.

7.Ruchy zbieżne płyt

Ruchy, w których płyty zbliżają się do siebie. Mogą prowadzić do subdukcji jednej płyty pod drugą albo do kolizji kontynentów i fałdowania skał.

8.Ruchy przesuwcze płyt

Ruchy, w których płyty przesuwają się równolegle względem siebie. Często wywołują silne naprężenia i trzęsienia ziemi, ale zwykle nie tworzą ani nie niszczą skorupy.

9.Subdukcja

Proces podsuwania się jednej płyty litosfery pod drugą, najczęściej płyty oceanicznej pod kontynentalną lub oceaniczną. Towarzyszą mu rowy oceaniczne, wulkanizm i trzęsienia ziemi.

10.Wulkanizm

Ogół zjawisk związanych z przemieszczaniem się magmy ku powierzchni Ziemi i jej wydobywaniem się na zewnątrz jako lawa, gazy oraz materiał piroklastyczny.

11.Magma

Stopiona masa skalna z gazami i kryształami znajdująca się we wnętrzu Ziemi. Po wydostaniu się na powierzchnię nazywa się lawą.

12.Lawa

Magma, która wydostała się na powierzchnię Ziemi. Po ostygnięciu tworzy skały wulkaniczne, np. bazalt.

13.Plutonizm

Proces krzepnięcia magmy we wnętrzu Ziemi. Prowadzi do powstawania intruzji magmowych i skał głębinowych, np. granitu.

14.Trzęsienie ziemi

Nagłe drgania skorupy ziemskiej wywołane gwałtownym uwolnieniem energii w strefach uskoków lub granic płyt litosfery. Najczęściej występuje w obszarach aktywnych tektonicznie.

15.Hipocentrum

Miejsce we wnętrzu Ziemi, w którym powstaje trzęsienie ziemi. Od niego rozchodzą się fale sejsmiczne.

16.Epicentrum

Punkt na powierzchni Ziemi położony bezpośrednio nad hipocentrum. Zwykle tam skutki trzęsienia są najsilniejsze.

17.Fale sejsmiczne

Fale energii rozchodzące się we wnętrzu Ziemi i po jej powierzchni podczas trzęsienia ziemi. Dzięki ich analizie bada się budowę wnętrza Ziemi.

18.Orogeneza

Proces górotwórczy prowadzący do powstawania łańcuchów górskich. Jest związany głównie ze zderzeniami płyt, fałdowaniem, nasuwaniem i wypiętrzaniem skał.

19.Ruchy epejrogeniczne

Powolne, pionowe ruchy dużych obszarów skorupy ziemskiej, prowadzące do ich podnoszenia lub obniżania bez silnego fałdowania skał.

20.Ryft

Podłużna strefa pęknięć i zapadania się skorupy powstająca w obszarze rozciągania litosfery. Może być początkiem tworzenia nowego oceanu.

21.Grzbiet śródoceaniczny

Podmorskie pasmo górskie powstające w strefie rozbieżnej płyt. Tam tworzy się nowa skorupa oceaniczna z ochładzającej się magmy.

22.Rów oceaniczny

Głębokie, wydłużone obniżenie dna oceanicznego powstające najczęściej w strefie subdukcji. To jedno z najgłębszych miejsc na Ziemi.