Konkurs Języka Angielskiego (mazowieckie) - gramatyka

1.Present Simple - kiedy używamy

Present Simple opisuje czynności powtarzające się (zwyczaje), stałe sytuacje i prawdy ogólne. Typowe określenia czasu: every day, usually, often, on Mondays, at the weekend. Przykłady: I go to school by bus. She lives in Warsaw. Water boils at 100 degrees Celsius.

2.Present Simple - końcówka -s / -es w 3. osobie

Po he, she, it czasownik dostaje -s: she plays, he reads. Po -s, -ss, -sh, -ch, -x i -o dodajemy -es: watches, washes, goes, does. Gdy przed -y stoi spółgłoska, -y zmienia się w -ies: study - studies, fly - flies; po samogłosce zostaje -ys: play - plays. Have ma w 3. osobie formę has.

3.Present Simple - pytania i przeczenia z do / does

Pytania i przeczenia tworzymy z do, a przy he, she, it z does. Po does czasownik wraca do formy podstawowej (bez -s): Does she like tea? She doesn't like tea. Do you play chess? I don't play chess. Typowy błąd: She doesn't likes tea - końcówka -s jest już w does.

4.Przysłówki częstotliwości (always, usually, often, sometimes, never)

Przysłówki częstotliwości stoją przed czasownikiem głównym, ale po czasowniku be: I usually get up at 7. She is always late. Od najczęstszego: always (zawsze), usually (zazwyczaj), often (często), sometimes (czasami), rarely (rzadko), never (nigdy). Pytanie o częstotliwość: How often do you play football?

5.Present Continuous - budowa i użycie

Budowa: am/is/are + czasownik z końcówką -ing: I am reading, she is reading, they are reading. Używamy go do czynności trwających w chwili mówienia (now, at the moment, Look!, Listen!) i do sytuacji tymczasowych (this week, these days): I'm staying with my aunt this week. Pytanie: Are you listening? Przeczenie: He isn't working today.

6.Pisownia formy z końcówką -ing

Zwykle dodajemy -ing: read - reading. Nieme -e na końcu odpada: write - writing, make - making. Gdy czasownik kończy się krótką akcentowaną samogłoską i jedną spółgłoską, podwajamy spółgłoskę: swim - swimming, run - running, sit - sitting. Końcówka -ie zmienia się w -y: lie - lying, die - dying.

7.Czasowniki statyczne (stative verbs)

Czasowniki opisujące stany, a nie czynności, zwykle nie występują w czasach Continuous, nawet gdy mówimy o teraz: like, love, hate, want, need, know, understand, believe, remember, prefer, belong. Mówimy: I know the answer (nie: I'm knowing). Have w znaczeniu mieć, posiadać też jest statyczne: She has a dog. Ale w znaczeniu jeść lub spędzać: She is having lunch.

8.Present Perfect - budowa i użycie

Budowa: have/has + III forma czasownika (past participle): I have finished, she has seen. Łączy przeszłość z teraźniejszością: doświadczenia bez podania, kiedy się zdarzyły (I have visited London), skutek widoczny teraz (I've lost my keys, so I can't get in) i sytuacje trwające do teraz (We have lived here for years). Przeczenie: haven't/hasn't, pytanie: Have you...?

9.Present Perfect - ever, never, just, already, yet

Ever (kiedykolwiek) - w pytaniach o doświadczenie: Have you ever eaten sushi? Never (nigdy) - w zdaniach twierdzących o znaczeniu przeczącym: I have never flown. Just (właśnie) i already (już) stoją między have a III formą: I've just finished. She has already left. Yet stoi na końcu zdania: w pytaniach znaczy już, w przeczeniach jeszcze: Have you done it yet? I haven't done it yet.

10.Present Perfect - for i since

Oba słowa opisują, jak długo trwa sytuacja aż do teraz. For + okres czasu (jak długo): for two hours, for ten years, for a long time. Since + punkt w czasie (od kiedy): since Monday, since 2015, since I was a child. Przykład: I have known Tom for five years. Polskie zdanie znam go od lat przekładamy na Present Perfect, nie na Present Simple.

11.have been to i have gone to

Has been to oznacza, że ktoś był w danym miejscu i wrócił (doświadczenie): She has been to Paris twice. Has gone to oznacza, że ktoś poszedł lub pojechał i jeszcze go nie ma z powrotem: Mum has gone to the shop - she'll be back soon. W odmianie amerykańskiej have gone bywa też używane w znaczeniu doświadczenia, ale gdy osoby nie ma na miejscu, mówimy wyłącznie has gone.

12.Past Simple - czasowniki regularne i nieregularne

Past Simple opisuje czynności zakończone w przeszłości, często z podaniem czasu: yesterday, last week, two years ago, in 2010. Czasowniki regularne dostają -ed: play - played, stop - stopped, study - studied. Nieregularne trzeba znać na pamięć: go - went, see - saw, buy - bought, write - wrote. Pytania i przeczenia tworzymy z did + forma podstawowa: Did you see it? I didn't see it.

13.Present Perfect czy Past Simple?

Gdy podajemy konkretny czas w przeszłości (yesterday, last year, two days ago, in 2015) albo pytamy When...?, używamy Past Simple: I visited Rome last year. When did you visit Rome? Gdy czas nie jest ważny albo okres jeszcze trwa (ever, never, just, yet, this week, so far), używamy Present Perfect: I have visited Rome. Ago nigdy nie łączy się z Present Perfect; zwykle stoi z Past Simple (I left two days ago), czasem z Past Continuous (An hour ago I was sleeping).

14.Past Continuous - budowa i użycie

Budowa: was/were + czasownik z końcówką -ing: I was reading, they were reading. Opisuje czynność trwającą w określonym momencie w przeszłości (At 8 p.m. yesterday I was doing my homework) oraz tło wydarzeń w opowiadaniu: The sun was shining and the birds were singing.

15.Past Continuous i Past Simple - when i while

Dłuższa czynność w tle stoi w Past Continuous, a krótka czynność, która ją przerwała, w Past Simple: I was having a shower when the phone rang. While (podczas gdy) zwykle wprowadza czynność dłuższą: While I was walking home, I met Anna. Dwie równoczesne, długie czynności: While Mum was cooking, Dad was reading. During łączy się z rzeczownikiem (during the lesson), a nie ze zdaniem.

16.will - przyszłość

Will + forma podstawowa (bez to) wyraża: decyzję podjętą w chwili mówienia (It's cold. I'll close the window), przewidywanie oparte na opinii (I think it will be sunny tomorrow), obietnicę (I'll help you) i propozycję pomocy (I'll carry your bag). Przeczenie: won't (will not): I won't tell anyone. Will ma jedną formę dla wszystkich osób: she will go.

17.be going to - zamiary i przewidywania

Budowa: am/is/are + going to + forma podstawowa: I'm going to learn Spanish. Wyraża zamiary i plany podjęte wcześniej (We're going to visit Grandma on Sunday) oraz przewidywania na podstawie tego, co widać teraz: Look at those clouds! It's going to rain. Pytanie: Are you going to buy it?

18.Present Continuous i Present Simple o przyszłości

Present Continuous wyraża ustalenia na przyszłość, zwykle z podanym czasem lub miejscem: I'm meeting Kate at 5 tomorrow. What are you doing this weekend? Present Simple wyraża przyszłość wynikającą z rozkładu jazdy lub planu zajęć: The train leaves at 6:15. The film starts at 8 p.m.

19.can, could i be able to

Can wyraża umiejętność (I can swim), prośbę (Can you help me?) i pozwolenie (You can go now). Could to umiejętność w przeszłości (When I was five, I could read) i grzeczniejsza prośba (Could you open the door, please?). Can nie ma formy przyszłej ani Present Perfect, dlatego wtedy używamy be able to: I will be able to come. I haven't been able to sleep.

20.must, have to, mustn't, don't have to

Must i have to wyrażają obowiązek: must - gdy uważa tak mówiący (I must study more), have to - gdy obowiązek wynika z zasad lub okoliczności (We have to wear uniforms). Przeszłość obu: had to. Mustn't oznacza zakaz: You mustn't run in the corridor. Don't have to oznacza brak konieczności - nie musisz, ale możesz: You don't have to come. Needn't znaczy to samo co don't have to.

21.should / shouldn't - rada

Should + forma podstawowa wyraża radę lub opinię, co jest właściwe: You should drink more water. Shouldn't służy do odradzania: You shouldn't eat so many sweets. Pytanie o radę: What should I do? Podobne znaczenie ma ought to: You ought to see a doctor.

22.may, might i wspólne zasady czasowników modalnych

May i might wyrażają możliwość (może, być może): It might rain later. She may be at home. May służy też do grzecznej prośby o pozwolenie: May I come in? Czasowniki modalne (can, could, must, should, may, might, will) mają jedną formę dla wszystkich osób (bez -s), łączą się z bezokolicznikiem bez to, a pytania tworzą przez przestawienie: Can she swim? (nie: Does she can swim?).

23.Strona bierna - budowa i Present Simple

Strony biernej używamy, gdy ważniejsze jest to, co się dzieje, niż to, kto to robi. Budowa: odpowiednia forma be + III forma czasownika. W Present Simple: am/is/are + III forma: English is spoken in many countries. Cars are made in this factory. Pytanie i przeczenie tworzymy z be: Is coffee grown in Poland? No, it isn't grown here.

24.Strona bierna w Past Simple i wykonawca z by

W Past Simple: was/were + III forma: The church was built in the 14th century. These letters were written by my grandfather. Wykonawcę czynności dodajemy po by tylko wtedy, gdy jest ważny: Romeo and Juliet was written by William Shakespeare. Gdy wykonawca jest nieznany lub oczywisty, pomijamy go: My bike was stolen.

25.Strona bierna w innych czasach i z czasownikami modalnymi

Zmienia się tylko forma be, a III forma zostaje bez zmian. Present Continuous: The road is being repaired. Present Perfect: The tickets have been sold. Przyszłość z will: A new school will be opened next year. Czasownik modalny: This problem can be solved. The work must be finished today.

26.Przedimek a / an

A/an stawiamy przed rzeczownikiem policzalnym w liczbie pojedynczej, gdy mówimy o czymś po raz pierwszy lub o jednym z wielu: I've got a cat. Także przed nazwą zawodu: She is a doctor. O wyborze decyduje wymowa, nie pisownia: an przed dźwiękiem samogłoskowym (an apple, an hour, an umbrella), a przed spółgłoskowym (a book, a university, a European country).

27.Przedimek the

The używamy, gdy wiadomo, o którą rzecz chodzi: gdy mówimy o niej drugi raz (I saw a dog. The dog was black), gdy jest jedyna (the sun, the Moon, the Earth), przed stopniem najwyższym (the best), z nazwami rzek, mórz, oceanów, łańcuchów górskich i grup wysp (the Thames, the Atlantic, the Alps), z nazwami państw w liczbie mnogiej lub ze słowem kingdom, states (the UK, the USA, the Netherlands) i z instrumentami (play the piano).

28.Brak przedimka (zero article)

Bez przedimka używamy rzeczowników w znaczeniu ogólnym: I like music. Dogs are friendly. Także większości nazw krajów, miast, ulic, pojedynczych szczytów i jezior (Poland, London, Oxford Street, Mount Everest, Lake Superior), nazw posiłków (have breakfast), sportów (play football), języków i przedmiotów szkolnych (I study English), środków transportu po by (by bus, by car) i zwrotów at home, at school, go to bed.

29.Rzeczowniki policzalne i niepoliczalne

Policzalne mają liczbę mnogą i łączą się z a/an, many, a few: an apple, many apples. Niepoliczalne nie mają liczby mnogiej ani a/an i łączą się z much, a little: water, milk, money, bread, information, advice, furniture, homework, news (The news is good). Some stoi w zdaniach twierdzących i prośbach, any w pytaniach i przeczeniach, a lot of z obiema grupami. Porcje: a piece of advice, a loaf of bread, a bottle of water.

30.Stopniowanie przymiotników krótkich

Przymiotniki jednosylabowe dostają -er w stopniu wyższym i -est w najwyższym (z the): cold - colder - the coldest. Pisownia: przy niemym -e dodajemy tylko -r / -st (nice - nicer - the nicest); po krótkiej samogłosce z jedną spółgłoską podwajamy spółgłoskę (big - bigger - the biggest, hot - hotter); spółgłoska + -y zmienia się w -ier / -iest, także w przymiotnikach dwusylabowych (easy - easier - the easiest, happy - happier).

31.Stopniowanie przymiotników długich i nieregularnych

Przymiotniki trzy- i więcej sylabowe oraz wiele dwusylabowych stopniujemy przez more i the most: expensive - more expensive - the most expensive. Niektóre dwusylabowe przyjmują -er/-est: narrow - narrower - the narrowest, simple - simpler - the simplest; inne dopuszczają oba sposoby, np. cleverer lub more clever. Nie łączymy obu sposobów (more easier - błąd). Nieregularne: good - better - the best, bad - worse - the worst, far - farther/further - the farthest/furthest, much/many - more - the most, little - less - the least.

32.Porównania: than, as ... as, the ... in / of

Po stopniu wyższym stawiamy than: Tom is taller than Ben. Równość wyrażamy przez as + przymiotnik + as: She is as tall as her mum. W przeczeniu not as ... as (nie tak ... jak): This book isn't as interesting as that one. Po stopniu najwyższym miejsce podajemy z in (the tallest boy in the class), a grupę z of (the best of all).

33.Zaimki osobowe i dzierżawcze

Zaimki w funkcji podmiotu: I, you, he, she, it, we, they; w funkcji dopełnienia (po czasowniku i przyimku): me, you, him, her, it, us, them (Call me! Go with them). Przymiotniki dzierżawcze stoją przed rzeczownikiem: my, your, his, her, its, our, their (my book). Zaimki dzierżawcze stoją samodzielnie: mine, yours, his, hers, ours, theirs (The book is mine). Its (o rzeczy lub zwierzęciu) piszemy bez apostrofu, bo it's = it is.

34.Zaimki zwrotne (myself) i each other

Zaimki zwrotne: myself, yourself, himself, herself, itself, ourselves, yourselves, themselves. Używamy ich, gdy podmiot i dopełnienie to ta sama osoba (She hurt herself) oraz z by w znaczeniu sam, bez pomocy (I made it by myself). Formy hisself i theirselves nie istnieją. Each other znaczy siebie nawzajem: Tom and Anna help each other (on pomaga jej, a ona jemu).

35.Zaimki nieokreślone some-, any-, no-, every-

Somebody/someone, something, somewhere - w zdaniach twierdzących; anybody, anything, anywhere - w pytaniach i przeczeniach; nobody, nothing, nowhere mają znaczenie przeczące, więc łączą się z czasownikiem twierdzącym: I saw nothing = I didn't see anything. W angielskim w zdaniu jest tylko jedno przeczenie (I didn't see nothing - błąd). Everybody i everything łączą się z czasownikiem w liczbie pojedynczej: Everybody is here.

36.Przyimki czasu: at, on, in

At - godziny i krótkie momenty: at 5 o'clock, at noon, at night, at the weekend (w odmianie amerykańskiej on the weekend). On - dni i daty: on Monday, on 5th May, on my birthday, on Christmas Day. In - dłuższe okresy: in May, in summer, in 2015, in the 19th century, in the morning. Bez przyimka: last week, next year, this morning, every day.

37.Przyimki miejsca: in, on, at i inne

In - wewnątrz: in the box, in the kitchen, in London. On - na powierzchni, także pionowej: on the table, on the wall, on the second floor. At - w punkcie lub w miejscu, gdzie coś się robi: at the bus stop, at school, at home, at the cinema. Inne: under (pod), next to (obok), between (między dwoma), behind (za), in front of (przed), opposite (naprzeciwko), above (nad).

38.Przyimki po przymiotnikach i czasownikach

Wiele słów łączy się ze stałym przyimkiem, którego uczymy się razem ze słowem: good at (dobry w), interested in (zainteresowany czymś), afraid of (bać się), proud of (dumny z), famous for (słynny z), different from (inny niż), listen to (słuchać), wait for (czekać na), look for (szukać), depend on (zależeć od), arrive in (w mieście lub kraju) i arrive at (w budynku, na stacji).

39.Zdania warunkowe typu 0

Opisują prawdy ogólne i stałe zależności: zawsze, gdy spełni się warunek, następuje skutek. Budowa: If + Present Simple, Present Simple. If you heat ice, it melts. If I don't sleep enough, I feel tired. If można tu zastąpić słowem when bez zmiany znaczenia.

40.Zdania warunkowe typu I i unless

Opisują realną, możliwą sytuację w przyszłości. Budowa: If + Present Simple, will + forma podstawowa: If it rains tomorrow, we will stay at home. Po if nie używamy will (If it will rain - błąd). Części można zamienić miejscami, wtedy bez przecinka: We'll stay at home if it rains. Unless znaczy if not (jeżeli nie): You won't pass unless you study = You won't pass if you don't study.