Łódzki Konkurs Przedmiotowy z Języka Angielskiego - słownictwo i realia

1.Szukanie pracy - słownictwo

apply for a job = ubiegać się o pracę; application = podanie; vacancy = wolne stanowisko; job advert = ogłoszenie o pracy; CV (BrE) / résumé (AmE) = życiorys; covering letter = list motywacyjny; job interview = rozmowa kwalifikacyjna; candidate / applicant = kandydat; hire / employ = zatrudnić; experience = doświadczenie; qualifications = kwalifikacje. Example: She applied for the job and was invited to an interview.

2.Warunki pracy

salary = pensja (zwykle miesięczna lub roczna), wages = wypłata, zwykle tygodniowa lub za godzinę; full-time / part-time job = praca na cały etat / na część etatu; work overtime = pracować w nadgodzinach; work shifts / night shifts = pracować na zmiany / na nocne zmiany; employer = pracodawca, employee = pracownik; colleague = współpracownik; be promoted = dostać awans (promotion); pay rise (BrE) / raise (AmE) = podwyżka.

3.Koniec pracy

resign / quit = zrezygnować z pracy (z własnej woli); be fired / be sacked (BrE, potocznie) = zostać zwolnionym, np. za złą pracę; be made redundant = zostać zwolnionym, bo stanowisko zlikwidowano; retire = przejść na emeryturę (retirement = emerytura); unemployed = bezrobotny (unemployment = bezrobocie); be out of work = nie mieć pracy. Example: The factory closed and many workers were made redundant.

4.Prasa, radio i telewizja

headline = nagłówek (tytuł artykułu w gazecie); article = artykuł; journalist / reporter = dziennikarz; editor = redaktor; front page = pierwsza strona; daily / weekly = dziennik / tygodnik; tabloid = brukowiec; broadcast = nadawać (program); live = na żywo; channel = kanał; presenter = prezenter; viewers = widzowie (telewizja), listeners = słuchacze (radio), readers = czytelnicy.

5.Reklama

advertisement / advert / ad = reklama, ogłoszenie; commercial = reklama w telewizji lub radiu; advertise = reklamować; slogan = hasło reklamowe; logo = znak firmy; brand = marka; consumer = konsument; target group = grupa docelowa; special offer = oferta specjalna; discount = zniżka; billboard = duży plakat reklamowy przy drodze. Example: The new phone is advertised everywhere - on TV, on billboards and online.

6.Media w internecie

social media = media społecznościowe; post = wpis; share = udostępnić; follower = obserwujący; subscriber = subskrybent (np. kanału); influencer = osoba, która wpływa na opinie i zakupy swoich obserwujących; go viral = błyskawicznie rozprzestrzenić się w sieci; fake news = fałszywe informacje; comment = komentować. Example: Her video went viral and she got thousands of new followers.

7.Sporty ekstremalne

bungee jumping = skoki na elastycznej linie (np. z mostu); skydiving = skoki spadochronowe z samolotu; paragliding = paralotniarstwo; rock climbing = wspinaczka skałkowa; white-water rafting = spływ pontonem po rwącej rzece; scuba diving = nurkowanie z butlą; snowboarding, surfing, kitesurfing. Sporty z -ing łączymy z go: go skydiving, go rafting, go climbing.

8.Sprzęt i ryzyko w sportach ekstremalnych

helmet = kask; harness = uprząż; rope = lina; parachute = spadochron; wetsuit = pianka do pływania; life jacket = kamizelka ratunkowa; oxygen tank = butla z tlenem. thrill-seeker = osoba szukająca mocnych wrażeń; adrenaline rush = przypływ adrenaliny; take a risk = podjąć ryzyko; safety instructions = zasady bezpieczeństwa. Example: Always wear a helmet and a harness when you go climbing.

9.Objawy chorób

have a sore throat = boli mnie gardło; have a headache / stomach ache / toothache = ból głowy / brzucha / zęba; have a temperature (BrE) / a fever = mieć gorączkę; have a cough = kaszleć; have a runny nose = mieć katar; sneeze = kichać; have a rash = mieć wysypkę; feel dizzy = mieć zawroty głowy; feel sick (BrE) = mieć mdłości. Example: I've got a sore throat and a runny nose - I think I've caught a cold.

10.U lekarza i leczenie

see a doctor / a GP (BrE, lekarz rodzinny) = iść do lekarza; make an appointment = umówić wizytę; examine = zbadać; prescription = recepta (recipe to przepis kulinarny!); medicine = lekarstwo; pills / tablets = tabletki; painkiller = środek przeciwbólowy; injection = zastrzyk; chemist's (BrE) / pharmacy = apteka; recover from / get over an illness = wyzdrowieć. Example: The doctor gave me a prescription for antibiotics.

11.Szpital i pierwsza pomoc

ambulance = karetka; A&E (BrE) / the ER (AmE) = szpitalny oddział ratunkowy; be admitted to hospital = zostać przyjętym do szpitala; ward = oddział, sala; surgeon = chirurg; operation / surgery = operacja; plaster cast = gips; stitches = szwy; be discharged = zostać wypisanym. Urazy i pomoc: sprain your ankle = skręcić kostkę, break your arm = złamać rękę, bleed = krwawić, bandage = bandaż, first aid kit = apteczka.

12.Gadżety i urządzenia

device = urządzenie; gadget = gadżet; smartwatch = inteligentny zegarek; charger = ładowarka; power bank = przenośna ładowarka; headphones = słuchawki; wireless = bezprzewodowy; touch screen = ekran dotykowy. O baterii: charge = ładować; the battery is flat (BrE) = bateria jest rozładowana; the battery runs out = bateria się wyczerpuje. Example: My phone's battery is flat - can I borrow your charger?

13.Korzystanie z komputera i internetu

download = pobrać, upload = wysłać do sieci; install = zainstalować; update = zaktualizować; log in / log out = zalogować się / wylogować się; password = hasło; back up files = zrobić kopię zapasową plików; attachment = załącznik; search engine = wyszukiwarka; browse = przeglądać strony; the computer crashed = komputer się zawiesił; delete = usunąć. Example: Back up your files before you install the update.

14.Zagrożenia środowiska

pollution = zanieczyszczenie (air pollution, water pollution); global warming = globalne ocieplenie; climate change = zmiany klimatu; greenhouse gases = gazy cieplarniane; deforestation = wycinanie lasów; endangered species = gatunki zagrożone wyginięciem; extinct = wymarły; litter = śmieci porzucone na ulicy lub w parku; plastic waste = odpady plastikowe; smog = smog. Example: Dinosaurs are extinct, but we can still protect endangered species.

15.Ochrona środowiska i recykling

recycle = przetwarzać, oddawać do recyklingu (paper, glass, plastic); reduce, reuse, recycle = ograniczaj, używaj ponownie, przetwarzaj; renewable energy = energia odnawialna (solar panels = panele słoneczne, wind turbines = turbiny wiatrowe); fossil fuels = paliwa kopalne; save energy / water = oszczędzać energię / wodę; eco-friendly = przyjazny środowisku; single-use plastic = plastik jednorazowy; protect = chronić. Example: We should switch off the lights to save energy.

16.Przestępstwa i przestępcy

Przestępstwo - przestępca - czasownik: theft - thief - steal (kradzież); burglary - burglar - break into / burgle (włamanie do budynku); robbery - robber - rob (rabunek, napad, np. na bank); shoplifting - shoplifter (kradzież w sklepie); pickpocket = kieszonkowiec; vandalism - vandal (niszczenie cudzej własności); kidnapping - kidnapper (porwanie). Ważne: rob + osoba lub miejsce (rob a bank, rob a man), steal + rzecz (steal money, steal a car).

17.Policja i sąd

commit a crime = popełnić przestępstwo; witness = świadek; victim = ofiara; suspect = podejrzany; arrest = aresztować; investigate = prowadzić śledztwo; evidence = dowody; court = sąd; judge = sędzia; guilty / innocent = winny / niewinny; fine = grzywna; be sent to prison = trafić do więzienia; sentence = wyrok. Example: The police arrested the suspect after a witness recognised him.

18.Idiomy: pogoda i samopoczucie

be under the weather = źle się czuć, być lekko chorym; be over the moon = być w siódmym niebie; feel blue = być smutnym; it's raining cats and dogs = leje jak z cebra; once in a blue moon = bardzo rzadko; a storm in a teacup = burza w szklance wody. Example: I passed all my exams - I'm over the moon!

19.Idiomy: łatwe, drogie, sekretne

a piece of cake = bułka z masłem, coś bardzo łatwego; cost an arm and a leg = kosztować fortunę; break a leg! = połamania nóg! (życzenie powodzenia przed występem); hit the books = zakuwać, intensywnie się uczyć; a couch potato = kanapowiec, ktoś, kto całymi dniami siedzi przed telewizorem; let the cat out of the bag = wygadać sekret; when pigs fly = nigdy (prędzej mi kaktus wyrośnie).

20.Idiomy z częściami ciała

pull someone's leg = nabierać kogoś, żartować; keep an eye on = mieć na oku, pilnować; be all ears = zamieniać się w słuch; see eye to eye = zgadzać się z kimś; get cold feet = stracić odwagę w ostatniej chwili; have butterflies in your stomach = denerwować się, mieć tremę; learn something by heart = nauczyć się na pamięć; break someone's heart = złamać komuś serce. Example: Don't worry, I'm only pulling your leg!

21.Zjednoczone Królestwo - części i stolice

Pełna nazwa: the United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland (UK). Tworzą je cztery części: England (stolica London), Scotland (Edinburgh), Wales (Cardiff) i Northern Ireland (Belfast). Great Britain to wyspa, na której leżą Anglia, Szkocja i Walia - bez Irlandii Północnej. Republika Irlandii (Ireland, stolica Dublin) jest osobnym państwem. Stolicą całego UK jest Londyn.

22.Geografia Wielkiej Brytanii

Najwyższy szczyt UK to Ben Nevis w górach Szkocji (the Highlands); najwyższy szczyt Walii to Snowdon. Najdłuższa rzeka UK to Severn, a przez Londyn płynie Tamiza (the Thames). W Szkocji leży jezioro Loch Ness, znane z legendy o potworze Nessie. W północno-zachodniej Anglii jest Lake District - kraina jezior i gór. Od Francji Wielką Brytanię oddziela kanał La Manche (the English Channel), pod którym biegnie tunel kolejowy.

23.Londyn - najważniejsze atrakcje

Big Ben to właściwie wielki dzwon w wieży zegarowej (Elizabeth Tower) przy Pałacu Westminsterskim (the Houses of Parliament). The Tower of London - dawna twierdza i więzienie, w której przechowuje się klejnoty koronne (the Crown Jewels); pilnują jej strażnicy zwani Beefeaters. Tower Bridge - zwodzony most na Tamizie. London Eye - wielki diabelski młyn. Buckingham Palace - londyńska siedziba brytyjskich monarchów, znana ze zmiany warty. British Museum - jedno z największych muzeów świata.

24.Inne atrakcje Wielkiej Brytanii

Stonehenge - prehistoryczny krąg z ogromnych kamieni w południowej Anglii. Hadrian's Wall - mur zbudowany przez Rzymian w północnej Anglii. Edinburgh Castle - zamek na skale nad stolicą Szkocji. Giant's Causeway - tysiące bazaltowych kolumn na wybrzeżu Irlandii Północnej. Stratford-upon-Avon - miasto, w którym urodził się William Shakespeare. Oxford i Cambridge - miasta z najstarszymi uniwersytetami w Anglii.

25.Patroni i symbole części UK

Anglia: St George (23 kwietnia), symbol - czerwona róża. Szkocja: St Andrew (30 listopada), symbol - oset (thistle). Walia: St David (1 marca), symbole - żonkil (daffodil) i por (leek). Irlandia: St Patrick (17 marca), symbol - koniczyna (shamrock); tego dnia ludzie ubierają się na zielono. Szkoci świętują też Burns Night (25 stycznia) na cześć poety Roberta Burnsa oraz Hogmanay, czyli sylwestra.

26.Brytyjskie święta i tradycje

Bonfire Night (Guy Fawkes Night, 5 listopada) - ogniska i fajerwerki na pamiątkę udaremnienia spisku prochowego z 1605 r., czyli próby wysadzenia parlamentu. Remembrance Day (11 listopada) - pamięć o poległych żołnierzach, od końca I wojny światowej w 1918 r.; ludzie noszą czerwone maki (poppies). Pancake Day (Shrove Tuesday) - wtorek przed Wielkim Postem, z wyścigami z naleśnikami na patelni.

27.Boże Narodzenie po brytyjsku

Prezenty przynosi Father Christmas (Santa Claus) w nocy z 24 na 25 grudnia - dzieci wieszają skarpety (stockings) przy kominku albo łóżku. Główny dzień świąt to Christmas Day (25 grudnia) z obiadem: pieczony indyk, a na deser Christmas pudding. Przy stole ciągnie się crackers - kolorowe tuby, które pękają z hukiem i kryją papierową koronę, żart i drobny upominek. 26 grudnia to Boxing Day, a 31 grudnia - New Year's Eve.

28.Geografia Stanów Zjednoczonych

USA tworzy 50 stanów; stolicą jest Washington, D.C. (District of Columbia - okręg, który nie należy do żadnego stanu), a największym miastem - New York. Największy stan to Alaska, a Hawaje (Hawaii) to stan na wyspach Oceanu Spokojnego. Na zachodzie ciągną się Góry Skaliste (the Rocky Mountains), na wschodzie - Appalachy. Mississippi to najważniejsza rzeka, płynie przez środek kraju z północy na południe. Na pograniczu z Kanadą leży pięć Wielkich Jezior: Superior, Michigan, Huron, Erie i Ontario.

29.Atrakcje USA: Nowy Jork i Waszyngton

Statua Wolności (the Statue of Liberty) - dar Francji z 1886 r., stoi na wyspie u wejścia do portu w Nowym Jorku. W Nowym Jorku są też Empire State Building, Times Square z ogromnymi ekranami i neonami, Central Park i Brooklyn Bridge. W Waszyngtonie: Biały Dom (the White House) - siedziba prezydenta, Kapitol (the Capitol) - siedziba Kongresu, oraz Lincoln Memorial z posągiem prezydenta Lincolna.

30.Atrakcje USA: zachód i przyroda

Grand Canyon (Arizona) - ogromny kanion wyżłobiony przez rzekę Kolorado. Yellowstone - pierwszy park narodowy na świecie (1872), słynie z gejzerów, np. Old Faithful. Mount Rushmore (Dakota Południowa) - wykute w skale twarze czterech prezydentów: Washingtona, Jeffersona, Theodore'a Roosevelta i Lincolna. Golden Gate Bridge - czerwony most w San Francisco. Hollywood w Los Angeles - centrum przemysłu filmowego. Niagara Falls - wodospady na granicy z Kanadą.

31.Amerykańskie święta: Independence Day i Thanksgiving

Independence Day (4 lipca) - rocznica ogłoszenia Deklaracji Niepodległości w 1776 r.; świętuje się z fajerwerkami, paradami i grillowaniem. Thanksgiving (Święto Dziękczynienia) - czwarty czwartek listopada; rodziny jedzą pieczonego indyka z sosem żurawinowym i ciasto dyniowe (pumpkin pie). Tradycja nawiązuje do uczty dziękczynnej za zbiory, którą w 1621 r. urządzili osadnicy zwani Pilgrims razem z rdzennymi mieszkańcami.

32.Halloween i inne amerykańskie dni

Halloween (31 października) - przebrane dzieci chodzą od domu do domu, wołając Trick or treat! (cukierek albo psikus!); w oknach stoją wydrążone dynie ze świeczką (jack-o'-lanterns). Martin Luther King Jr. Day (styczeń) - pamięć o obrońcy praw obywatelskich. Memorial Day (ostatni poniedziałek maja) - pamięć o poległych żołnierzach. Labor Day (pierwszy poniedziałek września) - święto pracy i symboliczny koniec lata.

33.Sławni Brytyjczycy: pisarze i artyści

William Shakespeare (1564-1616) - dramatopisarz i poeta, autor Romea i Julii, Hamleta i Makbeta; jego sztuki grano w londyńskim teatrze Globe. Charles Dickens - autor Olivera Twista i Opowieści wigilijnej (A Christmas Carol). Agatha Christie - autorka kryminałów z detektywem Herkulesem Poirotem. J.R.R. Tolkien - autor Hobbita i Władcy Pierścieni. J.K. Rowling - autorka serii o Harrym Potterze. The Beatles - zespół z Liverpoolu, jeden z najsłynniejszych w historii muzyki.

34.Sławni Brytyjczycy: nauka i historia

Isaac Newton - fizyk, który opisał prawo powszechnego ciążenia i zasady ruchu. Charles Darwin - przyrodnik, twórca teorii ewolucji przez dobór naturalny. Alexander Fleming - szkocki lekarz, który w 1928 r. odkrył penicylinę, pierwszy szeroko stosowany antybiotyk. Florence Nightingale - twórczyni nowoczesnego pielęgniarstwa. Alan Turing - matematyk, jeden z twórców informatyki; w czasie II wojny światowej pracował nad łamaniem niemieckich szyfrów. Winston Churchill - premier Wielkiej Brytanii w czasie II wojny światowej.

35.Sławni Amerykanie: historia

George Washington - dowódca w wojnie o niepodległość i pierwszy prezydent USA. Benjamin Franklin - jeden z ojców założycieli USA, wynalazca piorunochronu. Abraham Lincoln - 16. prezydent, przywódca Północy w wojnie secesyjnej, doprowadził do zniesienia niewolnictwa. Martin Luther King Jr. - pastor i przywódca ruchu praw obywatelskich, walczył bez przemocy o równe prawa dla czarnoskórych Amerykanów; słynne przemówienie I Have a Dream (1963).

36.Sławni Amerykanie: wynalazcy, odkrywcy, artyści

Thomas Edison - wynalazca, m.in. praktycznej żarówki i fonografu. Bracia Wright (Orville i Wilbur) - w 1903 r. wykonali pierwszy kontrolowany lot samolotem z silnikiem. Neil Armstrong - pierwszy człowiek na Księżycu (1969, misja Apollo 11): That's one small step for man, one giant leap for mankind. Mark Twain - autor Przygód Tomka Sawyera. Walt Disney - twórca Myszki Miki i parków rozrywki. Elvis Presley - nazywany królem rock and rolla.

37.Kanada

Drugie największe państwo świata pod względem powierzchni. Stolica: Ottawa, największe miasto: Toronto (z wieżą CN Tower); inne duże miasta to Montreal i Vancouver. Języki urzędowe: angielski i francuski (francuskiego używa się głównie w prowincji Quebec). Na fladze jest liść klonu (maple leaf); kraj słynie z syropu klonowego. Atrakcje: wodospad Niagara, park narodowy Banff w Górach Skalistych. Ulubiony sport: hokej na lodzie. Canada Day obchodzi się 1 lipca.

38.Australia

Australia jest jednocześnie państwem i kontynentem. Stolica: Canberra (nie Sydney!), największe miasto: Sydney z operą (Sydney Opera House) o dachu jak żagle i mostem Harbour Bridge. Uluru (Ayers Rock) - ogromna czerwona skała w interiorze (the outback), święta dla Aborygenów, rdzennych mieszkańców Australii. Wielka Rafa Koralowa (the Great Barrier Reef) - największa rafa koralowa świata. Typowe zwierzęta: kangur, koala, emu, dziobak. Boże Narodzenie wypada tam latem.

39.Nowa Zelandia

Leży na dwóch głównych wyspach: Północnej (North Island) i Południowej (South Island). Stolica: Wellington, największe miasto: Auckland. Rdzenni mieszkańcy to Maorysi (the Māori); ich tradycyjny taniec haka wykonują przed meczami rugbyści drużyny All Blacks. Symbolem kraju jest kiwi - ptak, który nie lata; samych Nowozelandczyków też nazywa się Kiwis. Krajobraz: Alpy Południowe, gejzery w okolicy Rotorua, fiordy. Kręcono tu filmy Władca Pierścieni.

40.Angielski brytyjski i amerykański - różnice w słownictwie

BrE - AmE: flat - apartment, lift - elevator, autumn - fall, holiday - vacation, biscuit - cookie, chips - French fries, crisps - chips, underground (the Tube) - subway, pavement - sidewalk, petrol - gas, queue - line, rubbish - garbage / trash, trousers - pants, mobile phone - cell phone, film - movie, CV - résumé. Różnice w pisowni: colour - color, centre - center, travelled - traveled.