Łódzki Konkurs Przedmiotowy z Języka Angielskiego - czasy i tryby warunkowe

1.Present Perfect Continuous - budowa i użycie

Budowa: have/has + been + czasownik z -ing (I have been waiting, she has been working). Używamy go, gdy czynność zaczęła się w przeszłości i trwa do teraz albo właśnie się skończyła i widać jej skutki. Podkreśla czas trwania czynności. Przykłady: I have been learning English for five years. Why are you so tired? - I've been running.

2.Present Perfect Simple czy Continuous?

Present Perfect Simple podkreśla rezultat i liczbę (ile zrobiono): I have written three emails. Present Perfect Continuous podkreśla trwanie czynności (jak długo): I have been writing emails all morning. Pytanie How many? / How much? - zwykle Simple; How long? - często Continuous. Czasowników stanu (know, like, believe, have w znaczeniu „mieć”) nie używamy w formie ciągłej: I have known him for years (nie: have been knowing).

3.for i since

Oba słowa łączą się z czasami Perfect. For + okres czasu (jak długo): for two hours, for a week, for ages. Since + punkt w czasie, od którego coś trwa: since 2015, since Monday, since I was a child. Przykład: She has lived here for ten years. She has lived here since 2016. Nie myl z ago (temu), które łączy się z Past Simple: I moved here ten years ago.

4.just, already, yet

Typowe słowa przy Present Perfect. Just = właśnie, przed chwilą (stoi między have a III formą): I've just finished. Already = już (wcześniej, niż się spodziewano), w zdaniach twierdzących: She has already left. Yet = już (w pytaniach) albo jeszcze (w przeczeniach), zwykle na końcu zdania: Have you done it yet? I haven't done it yet.

5.Past Perfect Continuous

Budowa: had been + czasownik z -ing. Opisuje czynność, która trwała przez jakiś czas PRZED innym momentem lub wydarzeniem w przeszłości (często z for, since, how long). Wyjaśnia też przyczynę przeszłego stanu: Her eyes were red because she had been crying. Przykład: We had been walking for two hours when it started to rain.

6.Future Continuous - budowa i użycie

Budowa: will be + czasownik z -ing. Opisuje czynność, która będzie w trakcie trwania w określonym momencie przyszłości: This time tomorrow I will be flying to London. At 8 p.m. we will be watching the match. Przeczenie: won't be + -ing: You can call me at nine - I won't be sleeping then.

7.Future Continuous w grzecznych pytaniach

Future Continuous pozwala uprzejmie zapytać o czyjeś plany, bez wrażenia, że naciskamy albo od razu prosimy o przysługę: Will you be using your laptop tonight? (bo jeśli nie, chętnie go pożyczę). Opisuje też czynność, która i tak nastąpi w zwykłym biegu rzeczy: I'll be seeing Tom at school tomorrow, so I can give him the book.

8.Future Perfect Simple

Budowa: will have + III forma czasownika. Mówi, że coś zostanie zakończone PRZED określonym momentem w przyszłości. Typowe określenia: by + czas (by Friday, by 2030), by the time + Present Simple. Przykłady: By the end of June I will have finished this book. By the time you arrive, we will have eaten. Przeczenie: won't have + III forma.

9.Future Perfect Continuous

Budowa: will have been + czasownik z -ing. Mówi, jak długo czynność będzie już trwała w określonym momencie przyszłości (zwykle by/next/in + moment oraz for + okres): By next September, my dad will have been working here for twenty years. In an hour, we will have been driving for six hours.

10.used to - przeszłe nawyki i stany

Used to + bezokolicznik opisuje to, co kiedyś robiliśmy regularnie albo jak kiedyś było, a teraz już nie jest: I used to play the piano. There used to be a cinema here. W pytaniach i przeczeniach z did piszemy use to (bez -d): Did you use to walk to school? I didn't use to like fish. Used to ma tylko formę przeszłą - o obecnych nawykach mówimy w Present Simple: I usually walk to school.

11.would - przeszłe zwyczaje

Would + bezokolicznik może opisywać powtarzające się czynności w przeszłości, zwykle we wspomnieniach: Every summer we would go to the seaside and Grandpa would take us fishing. Would NIE opisuje przeszłych stanów (be, have w znaczeniu „mieć”, like, live, know). Poprawnie: I used to have a dog. Niepoprawnie w tym znaczeniu: I would have a dog.

12.be used to + -ing

Be used to = być przyzwyczajonym do czegoś. Po nim stoi rzeczownik, zaimek albo czasownik z -ing (to jest tu przyimkiem): I'm used to getting up early. She isn't used to the cold. Konstrukcja występuje w różnych czasach: When I lived in Scotland, I was used to the rain. Nie myl z used to + bezokolicznik (kiedyś coś robiłem).

13.get used to + -ing

Get used to = przyzwyczajać się, przywyknąć (proces stawania się przyzwyczajonym). Po nim rzeczownik, zaimek albo czasownik z -ing: I'm slowly getting used to my new school. You'll soon get used to driving on the left. It took me a month to get used to wearing glasses.

14.Strona bierna - budowa i użycie

Strona bierna (passive voice): odpowiednia forma be + III forma czasownika. Używamy jej, gdy ważniejsza jest czynność lub jej obiekt niż wykonawca albo gdy wykonawca jest nieznany. Wykonawcę dodajemy po by: The Mona Lisa was painted by Leonardo da Vinci. Czas pokazuje forma be: English is spoken here (Present Simple). The bridge was built in 1890 (Past Simple).

15.Strona bierna: Present Perfect i Future Simple

Present Perfect: have/has been + III forma: The windows have been cleaned. My bike has been stolen! Future Simple: will be + III forma: The results will be announced tomorrow. Przeczenia: haven't been cleaned, won't be announced. Pytania: Has the letter been sent? Will the match be shown on TV?

16.Strona bierna w czasach ciągłych i Perfect

Present Continuous: am/is/are being + III forma: The road is being repaired. Past Continuous: was/were being + III forma: The house was being painted when we arrived. Past Perfect: had been + III forma: All the tickets had been sold before we got there. Future Perfect: will have been + III forma: The work will have been finished by Monday.

17.Strona bierna z czasownikami modalnymi

Czasownik modalny + be + III forma: This homework must be done by Friday. The door can't be opened from outside. Mobile phones should be switched off. O przeszłości: czasownik modalny + have been + III forma: The letter should have been sent yesterday.

18.have something done

Have + rzecz + III forma czasownika: ktoś (zwykle fachowiec) robi coś dla nas, na nasze zlecenie. I have my hair cut every month (fryzjer mnie strzyże). We are having our kitchen painted. She had her car repaired last week. Czas pokazuje forma have: I'll have it fixed tomorrow. Porównaj: I repaired my bike (sam) - I had my bike repaired (w serwisie).

19.get something done i przykre zdarzenia

Get something done znaczy to samo co have something done, ale brzmi bardziej potocznie: I need to get my phone fixed. Konstrukcja have/get something done opisuje też przykre zdarzenie, które spotkało nas z czyjejś winy: He had his wallet stolen on the bus (ukradziono mu portfel). We had our window broken last night.

20.have sb do sth, get sb to do sth

Have + osoba + bezokolicznik BEZ to: zlecić komuś zrobienie czegoś, kazać (często w pracy, w usługach): The teacher had us write an essay. I'll have the mechanic check the brakes. Get + osoba + to + bezokolicznik: nakłonić, namówić kogoś do czegoś: I got my brother to help me with the boxes. Can you get Tom to call me?

21.II tryb warunkowy (second conditional)

Budowa: If + Past Simple, would + bezokolicznik. Mówi o sytuacji nierealnej lub mało prawdopodobnej w teraźniejszości albo przyszłości: If I had more time, I would learn Spanish (ale nie mam czasu). If I won a million, I'd travel the world. Zamiast would można użyć could lub might: If it stopped raining, we could go out. W części z if nie stawiamy would.

22.If I were you - udzielanie rady

W II trybie warunkowym po if przy I/he/she/it można użyć were zamiast was; were brzmi bardziej poprawnie, a w stałym zwrocie If I were you jest regułą. Zwrot ten służy do udzielania rad (Na twoim miejscu...): If I were you, I would apologise. If she were here, she would help us.

23.III tryb warunkowy (third conditional)

Budowa: If + Past Perfect, would have + III forma. Mówi o przeszłości, której nie da się zmienić - wyobrażamy sobie inny przebieg zdarzeń: If you had told me, I would have helped you (ale nie powiedziałeś i nie pomogłem). If we hadn't missed the bus, we wouldn't have been late. Często wyraża żal lub krytykę. Zamiast would have można użyć could have lub might have.

24.Zdanie warunkowe mieszane: przeszłość - teraźniejszość

Warunek dotyczy przeszłości (If + Past Perfect), a skutek - teraźniejszości (would + bezokolicznik): If I had studied harder, I would be at a better school now. If she hadn't missed the plane, she would be here now. Sygnałem jest często słowo now w części ze skutkiem.

25.Zdanie warunkowe mieszane: teraźniejszość - przeszłość

Warunek opisuje stałą cechę lub obecny stan (If + Past Simple), a skutek - przeszłość (would have + III forma): If I weren't afraid of heights, I would have climbed the tower yesterday. If he were more careful, he wouldn't have broken the vase.

26.I wish / If only + Past Simple

Wyraża żal lub pragnienie dotyczące teraźniejszości - chcielibyśmy, żeby teraz było inaczej: I wish I had a dog (nie mam psa). I wish I were taller. If only I knew the answer! If only (gdyby tylko) jest mocniejsze i bardziej emocjonalne niż I wish. O umiejętnościach: I wish I could swim.

27.I wish / If only + Past Perfect

Wyraża żal z powodu przeszłości - czegoś, co się stało albo nie stało i nie da się tego zmienić: I wish I had studied for the test (a nie uczyłem się). If only we hadn't eaten so much! She wishes she had gone to the party.

28.I wish + would

I wish + osoba + would + bezokolicznik wyraża irytację czyimś zachowaniem albo chęć, żeby ktoś lub coś się zmieniło: I wish you would stop talking. I wish it would stop raining. Nie mówimy I wish I would... - o sobie używamy Past Simple albo could: I wish I could stay longer.

29.would rather / would sooner - własne preferencje

Would rather ('d rather) + bezokolicznik bez to = wolałbym: I'd rather stay at home tonight. Porównanie: would rather + A + than + B: I'd rather walk than take the bus. Przeczenie: I'd rather not go out. Tak samo, ale rzadziej, używamy would sooner: I'd sooner walk than wait for the bus.

30.would rather + osoba + Past Simple

Gdy chcemy, żeby ktoś INNY coś zrobił lub nie zrobił, po would rather stoi osoba + czas przeszły (choć chodzi o teraźniejszość lub przyszłość): I'd rather you didn't tell anyone. My mum would rather I came home before ten. Tak samo z I'd sooner: I'd sooner you stayed here.

31.would prefer i prefer

Would prefer + to + bezokolicznik = wolałbym (w konkretnej sytuacji): I'd prefer to go by train. Z porównaniem: I'd prefer to walk rather than take a taxi. Prefer bez would mówi o ogólnych upodobaniach: prefer + -ing/rzeczownik + to + -ing/rzeczownik: I prefer swimming to running. I prefer tea to coffee.

32.not mind + -ing

Not mind = nie mieć nic przeciwko. Po mind stoi czasownik z -ing: I don't mind waiting. Do you mind closing the window? (= czy mógłbyś zamknąć okno?). Would you mind if I opened the window? (= czy pozwolisz, że otworzę okno?). Zgodę wyrażamy przeczeniem: No, not at all / Of course not - bo pytanie brzmi: czy masz coś przeciwko?

33.had better

Had better ('d better) + bezokolicznik bez to = lepiej zrób, powinieneś (mocna rada, często z ostrzeżeniem, co się stanie w przeciwnym razie). Dotyczy teraźniejszości i przyszłości mimo formy had: You'd better hurry or you'll miss the bus. Przeczenie: had better not: You'd better not tell her.

34.it's high time / it's time

It's (high) time + osoba + Past Simple = najwyższy czas, żeby ktoś coś zrobił (już powinien był to zrobić): It's high time you cleaned your room. It's time we went home. Bez osoby: it's time + to + bezokolicznik: It's time to go. Słowo high dodaje pilności i zniecierpliwienia.

35.as if / as though

As if i as though = jak gdyby, jakby; często po look, seem, sound, feel, act, behave. Gdy porównanie jest prawdopodobne, używamy zwykłego czasu: It looks as if it's going to rain. Gdy sytuacja jest nierealna, stawiamy czas przeszły: He talks as if he knew everything (a nie wie). She looked as though she had seen a ghost.

36.suppose, supposing

Suppose i supposing (= przypuśćmy, że; a gdyby) wprowadzają wyobrażoną sytuację, podobnie jak if. Z czasem przeszłym - sytuacja mało prawdopodobna lub nierealna: Supposing you won the lottery, what would you buy? Z Past Perfect - przeszłość: Suppose we had missed the train, what would we have done? Z czasem teraźniejszym - realna możliwość: Suppose it rains, what will we do?

37.ought to, need to, needn't

Ought to + bezokolicznik = powinien (jak should): You ought to see a doctor. Przeczenie: ought not to. Need to = musieć, trzeba (konieczność): I need to buy a new phone. Needn't + bezokolicznik bez to = nie musisz, nie trzeba (brak konieczności): You needn't come early. To samo znaczy: You don't need to come early. Needn't nie oznacza zakazu - zakaz to mustn't.

38.be able to

Be able to = być w stanie, móc, umieć. Zastępuje can tam, gdzie can nie ma formy: w przyszłości (I will be able to drive next year), w czasach Perfect (I haven't been able to sleep), po innych czasownikach modalnych (You might be able to help) i po to (I want to be able to swim). O jednorazowym sukcesie w trudnej sytuacji w przeszłości mówimy was able to albo managed to, nie could: The fire spread fast, but everyone was able to escape.

39.must have / can't have / might have + III forma

Wnioskowanie o przeszłości na podstawie dowodów. Must have + III forma = na pewno tak było: The streets are wet. It must have rained. Can't have / couldn't have + III forma = to niemożliwe, na pewno nie: She can't have seen me - she was in Paris then. Might have / may have / could have + III forma = możliwe, że: He might have missed the bus.

40.should have, could have, needn't have + III forma

Should have / ought to have + III forma = powinienem był (a nie zrobiłem - krytyka, żal): You should have told me. Shouldn't have = nie powinieneś był (a zrobiłeś). Could have + III forma = mogłeś (była możliwość, nie skorzystano): You could have asked me for help. Needn't have + III forma = niepotrzebnie zrobiłem (zrobiłem, choć nie było trzeba): You needn't have cooked - we've already eaten.