Kujawsko-Pomorski Konkurs z Języka Angielskiego - warunkowe, modalne, idiomy

1.Zero conditional (tryb zerowy)

If/When + Present Simple, Present Simple. Opisuje prawdy ogólne, prawa przyrody i rzeczy, które zawsze się dzieją przy danym warunku: If you heat ice, it melts. If I drink coffee in the evening, I can't sleep. If można tu zastąpić słowem when (zawsze gdy) bez zmiany sensu: When water reaches 100 degrees, it boils.

2.First conditional (pierwszy tryb warunkowy)

If + Present Simple, will + bezokolicznik. Opisuje realną sytuację w przyszłości i jej skutek: If it rains tomorrow, we will stay at home. If you don't hurry, you'll miss the bus. W części z if nie używamy will (nie: If it will rain). Zamiast will może stać can, may, might albo tryb rozkazujący: If you see Tom, tell him to call me. Przecinek stawiamy, gdy zdanie zaczyna się od if.

3.unless, as long as, provided (that), in case

Unless = if not (chyba że, jeżeli nie): Unless you hurry, you'll be late (= If you don't hurry...). Po unless czasownik stoi w formie twierdzącej. As long as i provided (that) = pod warunkiem że: You can borrow my bike as long as you bring it back tomorrow. In case = na wypadek, gdyby (to nie to samo co if): Take an umbrella in case it rains - parasol bierzesz na zapas, nawet jeśli nie będzie padać.

4.Second conditional (drugi tryb warunkowy)

If + Past Simple, would + bezokolicznik. Opisuje sytuację nierealną albo mało prawdopodobną teraz lub w przyszłości: If I had more time, I would learn Japanese (ale nie mam czasu). If I won the lottery, I'd buy a house. Forma przeszła nie oznacza tu przeszłości, tylko nierealność. Z be często używa się were dla wszystkich osób: If I were rich... Rada: If I were you, I would apologise. Zamiast would może stać could lub might.

5.Third conditional (trzeci tryb warunkowy)

If + Past Perfect, would have + III forma. Opisuje sytuację z przeszłości, która się nie wydarzyła, i jej wyobrażony skutek - często żal lub krytykę: If you had studied, you would have passed the exam (ale nie uczyłeś się i nie zdałeś). If we hadn't missed the bus, we wouldn't have been late. Zamiast would have może stać could have lub might have. Skrót 'd w części z if to had: If I'd known...

6.Mixed conditionals (zdania warunkowe mieszane)

Łączą różne czasy w obu częściach. 1) Warunek w przeszłości, skutek teraz: If + Past Perfect, would + bezokolicznik: If I had taken the map, we wouldn't be lost now. If she had studied medicine, she would be a doctor today. 2) Cecha stała teraz, skutek w przeszłości: If + Past Simple, would have + III forma: If I were braver, I would have spoken to her yesterday. Wskazówką są określenia czasu: now, today, yesterday.

7.I wish / If only + Past Simple

Wyraża żal, że teraźniejszość jest inna, niż chcemy: I wish I had a dog (nie mam psa). I wish I were taller. If only I knew the answer! Zamiast can używamy could: I wish I could swim. If only znaczy to samo co I wish, ale brzmi mocniej. Forma przeszła, tak jak w drugim trybie warunkowym, oznacza tu nierealność, a nie przeszłość.

8.I wish / If only + Past Perfect

Wyraża żal z powodu przeszłości, której nie da się zmienić: I wish I hadn't eaten so much (zjadłem za dużo). If only I had listened to my parents! I wish I had studied harder for the test. Porównaj: I wish I knew (teraz nie wiem) i I wish I had known (wtedy nie wiedziałem).

9.I wish + would

I wish + osoba + would + bezokolicznik wyraża irytację czyimś zachowaniem albo chęć, żeby ktoś lub coś się zmieniło: I wish you would stop talking. I wish it would stop raining. Nie mówimy I wish I would... - o sobie używamy Past Simple albo could: I wish I could stop eating sweets.

10.must czy have to?

Oba wyrażają obowiązek. Must - obowiązek wynikający z przekonania mówiącego, także polecenia i napisy: I must call Gran - it's her birthday. Passengers must wear seat belts. Have to - obowiązek z zewnątrz (przepisy, okoliczności): I have to wear a uniform at school. Must ma tylko formę teraźniejszą; w innych czasach używamy have to: I had to wait. You will have to leave.

11.mustn't, don't have to, needn't

Mustn't = nie wolno (zakaz): You mustn't use your phone during the test. Don't have to i needn't = nie trzeba, nie musisz (brak obowiązku, ale możesz): It's Sunday, so I don't have to get up early. You needn't bring anything. To typowa pułapka: polskie „nie musisz” to don't have to, a nie mustn't.

12.can, could, be able to

Can - umiejętność i możliwość teraz: I can speak English. Could - ogólna umiejętność w przeszłości: When I was five, I could swim. Be able to zastępuje can w czasach, których can nie tworzy: I will be able to drive next year. I haven't been able to sleep. O jednorazowym sukcesie w przeszłości mówimy was/were able to lub managed to, a nie could: After two hours, we were able to find the way.

13.should, ought to, had better

Should i ought to + bezokolicznik - rada, opinia o tym, co jest właściwe: You should eat more vegetables. You ought to see a doctor. Przeczenie: shouldn't. Had better ('d better) + bezokolicznik bez to - mocna rada z ostrzeżeniem przed skutkami: You'd better leave now, or you'll miss the train. Przeczenie: You'd better not be late.

14.may, might, could - możliwość

Wyrażają przypuszczenie, że coś jest możliwe teraz lub w przyszłości: It might rain later. She may be at home now. That could be the answer. May brzmi nieco pewniej i bardziej formalnie niż might. Przeczenia: may not, might not (może nie). Couldn't nie znaczy „może nie”, tylko wyraża niemożliwość. May służy też do grzecznej prośby o pozwolenie: May I come in?

15.must i can't - dedukcja o teraźniejszości

Must + bezokolicznik - jesteśmy prawie pewni, że coś jest prawdą: She's been working all day - she must be tired. Can't + bezokolicznik - jesteśmy pewni, że coś nie jest prawdą: That can't be Tom - he's in Spain. W dedukcji przeciwieństwem must jest can't, a nie mustn't (mustn't oznacza zakaz). O czynności w toku: He must be sleeping.

16.must have i can't have + III forma

Dedukcja o przeszłości na podstawie dowodów, które mamy teraz. Must have + III forma - na pewno tak było: The streets are wet - it must have rained. You must have been very happy. Can't have (couldn't have) + III forma - na pewno tak nie było: He can't have seen us - he was looking the other way.

17.may have, might have, could have + III forma

May/might/could have + III forma - przypuszczenie o przeszłości, gdy nie jesteśmy pewni: She might have missed the bus. They may have gone home. Could have ma też drugie znaczenie: coś było możliwe, ale się nie wydarzyło: You could have hurt yourself! We could have won if we had tried harder.

18.should have i needn't have + III forma

Should have + III forma - krytyka lub żal: należało coś zrobić, ale tego nie zrobiono: You should have told me. Shouldn't have + III forma - zrobiono coś niewłaściwego: I shouldn't have eaten so much. Needn't have + III forma - zrobiono coś niepotrzebnie: We needn't have taken so much food. Porównaj: I didn't need to buy bread - nie było takiej potrzeby (zwykle więc nie kupiłem).

19.Czasowniki frazalne (phrasal verbs) - szyk z zaimkiem

To czasownik + partykuła (np. up, off, on, out), które razem mają nowe znaczenie: give (dawać) → give up (rzucić, poddać się). Część z nich jest rozdzielna: rzeczownik stoi przed partykułą lub po niej (put off the meeting / put the meeting off), ale zaimek it, them, him zawsze stoi w środku: put it off (nie: put off it). Nierozdzielne nie przyjmują niczego w środek: look after the children, look after them.

20.get on (well) with, get over

get on (well) with sb (w amer. angielskim też get along with) - dogadywać się z kimś: I get on well with my sister. get over sth - dojść do siebie po chorobie lub przykrym przeżyciu, przeboleć: It took him a week to get over the flu. She still hasn't got over losing her dog.

21.get by, get away with, get round to

get by - radzić sobie, dawać sobie radę mimo braków: I can get by in French. They get by on very little money. get away with sth - uniknąć kary za coś złego, upiec się: He cheated in the test and got away with it. get round to sth / doing sth - znaleźć wreszcie czas na coś: I finally got round to tidying my room.

22.take after, take up

take after sb - być podobnym do starszego członka rodziny (wyglądem lub charakterem): Jane takes after her mother. take up sth - zacząć uprawiać hobby lub sport: I've taken up yoga. Take up znaczy też zajmować (miejsce, czas): This sofa takes up too much space.

23.take off, take over

take off - 1) startować (o samolocie): The plane took off on time. 2) zdejmować (ubranie, buty): Take off your shoes, please. 3) nagle odnieść sukces: Her career took off. take over (sth) - przejąć (firmę, obowiązki, kontrolę): A bigger company took over the shop. Can you take over while I have lunch?

24.look after, look for, look forward to

look after sb/sth - opiekować się: Who will look after your cat? look for sth - szukać: I'm looking for my keys. look forward to sth / doing sth - nie móc się doczekać, cieszyć się na coś: I'm looking forward to the holidays. We look forward to hearing from you. Po look forward to stoi rzeczownik lub forma -ing, bo to jest tu przyimkiem.

25.look up, look up to, look into

look sth up - sprawdzić (w słowniku, w internecie): If you don't know a word, look it up. look up to sb - podziwiać kogoś, wzorować się na kimś: Many kids look up to their older brothers. look into sth - zbadać, przyjrzeć się sprawie: The police are looking into the case. Przeciwieństwo look up to: look down on sb - patrzeć na kogoś z góry.

26.put off, put on

put sth off - odłożyć na później: We put off the picnic because of the rain. Don't put it off until tomorrow. put sth on - założyć (ubranie), włączyć (muzykę, światło): Put your coat on - it's cold. Put on weight - przytyć.

27.put up with, put out, put sb up

put up with sb/sth - znosić, tolerować: I can't put up with this noise any longer. put sth out - zgasić (ogień, świecę): The firefighters put out the fire quickly. put sb up - przenocować kogoś u siebie: We can put you up for the night.

28.come across, come up with

come across sth/sb - natknąć się przypadkiem, trafić na coś: I came across some old photos in the attic. come up with sth - wymyślić (pomysł, rozwiązanie, plan): She came up with a great idea for the project. Come across as - sprawiać wrażenie: He comes across as a shy person.

29.come round (over), come down with, come back

come round / come over - wpaść do kogoś w odwiedziny: Come round for dinner on Friday! Come round znaczy też odzyskać przytomność. come down with sth - zachorować na coś lżejszego: I think I'm coming down with a cold. come back - wrócić: When are you coming back from Dublin?

30.give up, give in

give up (sth / doing sth) - rzucić (nałóg, zajęcie), przestać coś robić; poddać się: My dad gave up smoking. Don't give up - try again! give in - ustąpić, ulec po naciskach: After an hour of begging, Mum gave in and let us go.

31.give away, give back, give out

give sth away - 1) oddać za darmo, rozdać: She gave away her old toys. 2) zdradzić (sekret, zakończenie): Don't give away the ending! give sth back - oddać właścicielowi: Can you give me back my pen? give sth out - rozdać wśród grupy: The teacher gave out the tests.

32.go on, go off

go on - 1) kontynuować: Go on - I'm listening. He went on talking. 2) dziać się: What's going on? go off - 1) zadzwonić, włączyć się (budzik, alarm): My alarm didn't go off. 2) wybuchnąć (bomba). 3) zepsuć się (jedzenie): The milk has gone off. 4) zgasnąć (światło): Suddenly all the lights went off.

33.go through, go out, go over

go through sth - 1) przechodzić przez trudny okres: She went through a difficult time. 2) przejrzeć dokładnie: Let's go through the answers. go out - wyjść (z domu, na rozrywkę), chodzić z kimś: Are you going out tonight? Także zgasnąć (o ogniu): The fire went out. go over sth - powtórzyć, przejrzeć (np. notatki): Go over your notes before the test.

34.a piece of cake; a walk in the park; easier said than done

a piece of cake - coś bardzo łatwego, bułka z masłem: The test was a piece of cake. Podobnie a walk in the park: The match wasn't a walk in the park. easier said than done - łatwiej powiedzieć, niż zrobić: Just stop eating sweets? That's easier said than done!

35.hit the books; pass with flying colours; learn by heart

hit the books - zabrać się ostro do nauki, wkuwać (zwłaszcza w amer. angielskim): I have to hit the books tonight. pass with flying colours (amer. colors) - zdać śpiewająco, z doskonałym wynikiem: She passed her exam with flying colours. learn sth by heart - nauczyć się na pamięć: We had to learn the poem by heart.

36.under the weather; on cloud nine; get cold feet

be/feel under the weather - czuć się trochę chorym, nie najlepiej: I'm a bit under the weather today. be on cloud nine - być w siódmym niebie, bardzo szczęśliwym: She was on cloud nine after the concert. get cold feet - stchórzyć w ostatniej chwili: He wanted to sing on stage but got cold feet.

37.cost an arm and a leg; once in a blue moon; in the nick of time

cost an arm and a leg - kosztować majątek: That phone cost an arm and a leg. once in a blue moon - bardzo rzadko, raz na ruski rok: We eat out once in a blue moon. in the nick of time - w ostatniej chwili, w samą porę: We got to the station in the nick of time.

38.let the cat out of the bag (spill the beans); break the ice; be all ears

let the cat out of the bag i spill the beans - wygadać się, zdradzić sekret: Who let the cat out of the bag about the surprise party? break the ice - przełamać lody, zacząć rozmowę w niezręcznej sytuacji: A funny story can break the ice. be all ears - zamienić się w słuch: Tell me everything - I'm all ears.

39.the last straw; a blessing in disguise; be in hot water

the last straw - kropla, która przepełniła czarę: When he was late again, it was the last straw. a blessing in disguise - szczęście w nieszczęściu, coś złego, co okazało się dobre: Missing the bus was a blessing in disguise - I met an old friend. be in hot water - mieć poważne kłopoty: He'll be in hot water if his parents find out.

40.rain cats and dogs; Break a leg!; keep an eye on

it's raining cats and dogs - leje jak z cebra: Take an umbrella - it's raining cats and dogs. Break a leg! - Połamania nóg! (życzenie powodzenia, zwłaszcza przed występem): Break a leg tonight! keep an eye on sb/sth - mieć kogoś lub coś na oku, pilnować: Can you keep an eye on my bag for a minute?