Czytanie ze zrozumieniem - jak odpowiadać na pytania do tekstu

1.Czytanie ze zrozumieniem

Umiejętność odczytania nie tylko słów, ale też sensu tekstu. Rozumiesz tekst, gdy potrafisz powiedzieć, o czym jest, odnaleźć w nim potrzebne informacje, domyślić się tego, czego autor nie napisał wprost, i odpowiedzieć na pytania zgodnie z jego treścią.

2.Polecenie

Zdanie, które mówi, co dokładnie masz zrobić w zadaniu, np. „Wypisz z tekstu dwa przymiotniki”. Czytaj je powoli i do końca, najlepiej dwa razy. Zwróć uwagę, ile elementów trzeba podać i w jakiej formie zapisać odpowiedź.

3.Czasownik w poleceniu

Słowo, które mówi, jaką czynność wykonać: wypisz, podkreśl, zaznacz, uzupełnij, wyjaśnij, uzasadnij, opisz. Każdy z tych czasowników oznacza inne zadanie, dlatego od niego zależy, jak ma wyglądać odpowiedź.

4.Wypisz z tekstu

Polecenie, które wymaga przepisania wyrazów lub zdań dokładnie tak, jak są zapisane w tekście, bez zmieniania ich formy. Nie wymyślasz niczego od siebie.

5.Wyjaśnij

Polecenie, które wymaga powiedzenia własnymi słowami, co coś znaczy albo dlaczego coś się stało. Odpowiedź musi być zgodna z tekstem, ale nie musi go powtarzać słowo w słowo.

6.Uzasadnij

Polecenie, które wymaga podania powodu lub dowodu na to, co twierdzisz. Najpierw piszesz odpowiedź, a potem wyjaśniasz, skąd to wiesz, np. przywołując zachowanie bohatera albo przytaczając cytat.

7.Informacja podana wprost

Informacja zapisana w tekście dosłownie, np. imię bohatera, data, miejsce wydarzeń. Wystarczy ją odnaleźć i przepisać lub powtórzyć. Przykład: w zdaniu „Ola ma dziesięć lat” wiek Oli jest podany wprost.

8.Informacja podana pośrednio

Informacja, której autor nie zapisał dosłownie, ale można się jej domyślić z innych szczegółów tekstu. Przykład: „Kasia ziewała i przecierała oczy” - tekst nie mówi, że Kasia była śpiąca, ale łatwo się tego domyślić.

9.Wnioskowanie

Łączenie kilku informacji z tekstu, by dojść do czegoś, czego tekst nie mówi wprost. Wniosek musi wynikać z tekstu, a nie z fantazji. Przykład: „Z kuchni czuć było spaleniznę, a z piekarnika leciał dym” - wniosek: coś się przypaliło.

10.Słowa-klucze w pytaniu

Najważniejsze wyrazy pytania, które pomagają odszukać w tekście właściwy fragment, np. imię bohatera, nazwa miejsca, liczba. Szukaj ich w tekście (albo wyrazów o podobnym znaczeniu) i uważnie przeczytaj zdania wokół nich.

11.Pytania: kto? co? gdzie? kiedy? dlaczego?

Podstawowe pytania do każdego tekstu. Pomagają ustalić bohaterów, wydarzenia, miejsce i czas akcji oraz przyczyny zdarzeń. Jeśli umiesz na nie odpowiedzieć, znasz najważniejsze fakty z tekstu.

12.Temat tekstu

To, o czym (lub o kim) jest tekst, wyrażone krótko, np. „pierwszy dzień Kuby w nowej szkole”. Temat odpowiada na pytanie: o czym jest ten tekst?

13.Główna myśl tekstu

Najważniejsza myśl, którą autor chce przekazać czytelnikowi, np. „Warto pomagać innym” albo „Wytrwałość prowadzi do celu”. Odpowiada na pytanie: co autor chce mi powiedzieć, czego uczy mnie ten tekst?

14.Temat a główna myśl

Temat mówi, o czym jest tekst, a główna myśl - co z niego wynika. Przykład: tekst o chłopcu, który długo uczył się jeździć na rowerze. Temat: nauka jazdy na rowerze. Główna myśl: wytrwałość pomaga osiągnąć cel.

15.Tytuł

Nazwa tekstu, którą czytamy najpierw. Często zapowiada temat, przedstawia bohatera albo zaciekawia czytelnika, a czasem podsuwa główną myśl. Pytanie „Dlaczego tekst ma taki tytuł?” wymaga połączenia tytułu z treścią.

16.Akapit

Część tekstu zaczynająca się od nowej linii, zwykle z wcięciem. Jeden akapit dotyczy jednej sprawy, np. wyglądu bohatera albo jednego zdarzenia. Dzięki akapitom tekst jest czytelny i łatwiej znaleźć w nim potrzebną informację.

17.Tytuły akapitów

Sposób na zrozumienie i zapamiętanie tekstu: po przeczytaniu każdego akapitu nadajesz mu krótki tytuł, np. „Wygląd sowy”, „Czym żywią się sowy”. Z takich tytułów powstaje plan tekstu, który pomaga szybko odnaleźć informacje.

18.Kolejność zdarzeń

Porządek, w jakim coś się wydarzyło. Pomagają go ustalić słowa: najpierw, potem, następnie, wtedy, po chwili, na koniec. Pytanie „Co bohater zrobił zaraz po…?” wymaga znalezienia zdarzenia, które nastąpiło bezpośrednio później.

19.Odpowiedź pełnym zdaniem

Odpowiedź zapisana jako całe zdanie z czasownikiem, która wykorzystuje słowa z pytania. Pytanie: „Dokąd pojechała Ania?” Odpowiedź: „Ania pojechała nad morze”, a nie samo „Nad morze”.

20.Odpowiedź zgodna z tekstem

Odpowiedź oparta na tym, co jest napisane w tekście, a nie na własnych przypuszczeniach czy wiedzy spoza niego. Jeśli w opowiadaniu lis jest uprzejmy, piszesz, że był uprzejmy, nawet jeśli w innych bajkach lisy są przebiegłe.

21.Cytat

Dokładnie przepisany fragment tekstu ujęty w cudzysłów, np. „Bez wahania skoczył do wody”. W cytacie nie wolno zmieniać ani jednego słowa, nawet formy wyrazu.

22.Uzasadnianie cytatem

Potwierdzenie odpowiedzi dokładnym fragmentem tekstu. Przykład: Kuba był odważny, o czym świadczy zdanie: „Bez wahania skoczył do wody, by ratować psa”. Wybieraj krótki fragment, który naprawdę potwierdza twoją odpowiedź.

23.Skracanie cytatu

Gdy potrzebny fragment jest długi, możesz pominąć część zdania, a w miejscu pominięcia postawić wielokropek w nawiasie: (...). Pozostałych słów nie wolno zmieniać ani przestawiać.

24.Zadanie typu prawda - fałsz

Zadanie, w którym oceniasz, czy zdanie zgadza się z tekstem. Decyduje treść tekstu, a nie twoja wiedza czy opinia. Uważaj na drobne zmiany: inną liczbę, inny dzień, słowo „zawsze” zamiast „czasem” albo dodane „nie”.

25.Zadanie zamknięte i otwarte

W zadaniu zamkniętym wybierasz odpowiedź spośród podanych, np. zaznaczasz jedną z kilku możliwości albo P lub F. W zadaniu otwartym piszesz odpowiedź sam: wyraz, zdanie albo kilka zdań. W obu przypadkach wracasz do tekstu.

26.Sprawdzenie odpowiedzi

Ostatni krok pracy z zadaniem: przeczytaj polecenie jeszcze raz i porównaj je z odpowiedzią. Sprawdź, czy podałeś tyle elementów, ile trzeba, czy odpowiedź zgadza się z tekstem i czy zapisałeś ją pełnym zdaniem bez błędów.