Ilustracja do zestawu: „Akademia pana Kleksa” – bohaterowie i wydarzenia

Polski

„Akademia pana Kleksa” – bohaterowie i wydarzenia

Szkoła podstawowa100% pozytywnych (1 ocena)uczy się 16 osób
23 fiszek27 pytań w 3 etapachnotatka

Zestaw porządkuje wiedzę o powieści Jana Brzechwy „Akademia pana Kleksa". Dzięki tym fiszkom powtórzysz wiadomości o narratorze i głównych bohaterach: panu Kleksie, szpaku Mateuszu, Alojzym i golarzu Filipie. Przypomnisz sobie najważniejsze wydarzenia oraz jak wyglądała codzienność chłopców uczących się w Akademii. Utrwalisz występujące w lekturze elementy fantastyczne i realistyczne, a także wyjaśnisz jej przesłanie.

Podcast

Ładuję…

1.Jan Brzechwa

Polski poeta i pisarz, autor wierszy dla dzieci, np. „Na straganie” i „Kaczka-dziwaczka”. Z zawodu był prawnikiem. „Akademię pana Kleksa” wydał w 1946 roku.

2.Gatunek literacki „Akademii pana Kleksa”

Powieść fantastyczna (baśniowa) – dłuższy utwór z wieloma bohaterami i wątkami, w którym obok elementów i zdarzeń rzeczywistych występują elementy i wydarzenia fantastyczne (nierealne).

3.Narrator powieści

Adaś Niezgódka, uczeń Akademii. Opowiada o wydarzeniach, w których sam bierze udział. W utworze występuje narracja pierwszoosobowa (np. „poszedłem”, „zobaczyłem”).

4.Adaś Niezgódka

Narrator i jeden z uczniów Akademii. Kiedyś był nieśmiałym, zakompleksionym chłopcem, któremu wszystko leciało z rąk i ciągle się spóźniał. Dzięki życzliwości pana Kleksa oraz nauce w Akademii uwierzył w siebie – stał się zaradny, odważny, spostrzegawczy i odpowiedzialny. Jest przyjacielem pana Kleksa oraz szpaka Mateusza.

5.Ambroży Kleks

Założyciel i dyrektor Akademii, niezwykły nauczyciel (uczy, rozwijając wyobraźnię). Jest mądry, dobry, życzliwy, pomysłowy, ale też nieco tajemniczy i dziwaczny. Wygląda bardzo oryginalnie: ma czuprynę w kolorach tęczy, długą brodę oraz twarz obsypaną kolorowymi piegami. Nosi aksamitną kamizelkę, dużą kokardę pod szyją i binokle, a w kieszeniach trzyma magiczne przedmioty. Z ich użyciem wykonuje różne, zaskakujące czynności.

6.Niezwykłe umiejętności pana Kleksa

Pan Kleks potrafi m.in. latać oraz zmniejszać się i powiększać. Czyta w myślach swoich uczniów, naprawia chore sprzęty, przygotowuje posiłek z kolorowych szkiełek, wysyła oko na zwiady. Te zdolności należą do elementów fantastycznych świata przedstawionego.

7.Położenie Akademii

Akademia mieści się na samym końcu ulicy Czekoladowej, w parku otoczonym wysokim murem. Znajdują się w nim furtki prowadzące do różnych znanych bajek, np. do „Dziewczynki z zapałkami".

8.Uczniowie Akademii

Pan Kleks przyjmuje do Akademii tylko tych chłopców, których imiona zaczynają się na literę A. Uczy się tutaj: czterech Adamów, pięciu Aleksandrów, trzech Andrzejów, trzech Alfredów, sześciu Antonich, jeden Artur, jeden Albert i jeden Anastazy. Chłopcy są ciekawi świata, kreatywni, lubią zabawę i mają pełne zaufanie do swojego nauczyciela. Są samodzielni i odpowiedzialni: dbają o porządek w sypialniach, nakrywają do stołu, myją naczynia i pomagają profesorowi w przygotowaniu posiłków.

9.Furtki w murze parku

W murze otaczającym park Akademii są furtki, które prowadzą do krain z różnych bajek. Dzięki nim pan Kleks i uczniowie mogą utrzymywać kontakty z bohaterami innych światów. Przykładowo pan Kleks wysłał Adasia po zapałki do bajki Andersena o dziewczynce z zapałkami. Uczniowie Akademii pojawiają się też m.in. w bajce „O rybaku i złotej rybce" czy „Kot w butach".

10.Mateusz

Uczony, mówiący szpak, ulubieniec i prawa ręka pana Kleksa. Jako jedyny w Akademii zna sekrety profesora, ma wstęp na zakazane trzecie piętro i wiernie strzeże jego tajemnic. Pomaga Kleksowi w prowadzeniu szkoły, np. budzi chłopców o 5.00 rano, i pilnuje porządku podczas jego nieobecności. Jest przyjacielem Adasia Niezgódki, któremu powierza swój sekret.

11.Sposób mówienia Mateusza

Mateusz wypowiada tylko końcówki wyrazów, dlatego słuchacze muszą się domyślać, co chce powiedzieć, np. zamiast „Dzień dobry” mówi „...eń ...obry”, a zamiast „Pan Kleks” – „...an ...eks”. Wynika to z jego wygody – uważa wymawianie całych słów za stratę czasu (wyjątek robi tylko wtedy, gdy zdradza Adasiowi swój sekret).

12.Tajemnica Mateusza

Mateusz nie jest zwykłym ptakiem. Opowiada swoją historię Adasiowi. Pan Kleks kupił Mateusza na targu. Był królewiczem, a jego państwo zniszczyły wilki w zemście za to, że Mateusz postrzelił ich króla. Uciekając przed wilkami, zamienił się w ptaka za pomocą magicznej czapki bogdychanów, którą dostał od doktora Paj-Chi-Wo. Zgubił jednak guzik pozwalający wrócić do ludzkiej postaci, dlatego teraz zbiera wszelkie guziki, by trafić na ten pasujący.

13.Alojzy Bąbel

Nowy uczeń, który pojawia się w Akademii. Okazuje się, że nie jest prawdziwym chłopcem, tylko lalką zbudowaną przez golarza Filipa i ożywioną przez pana Kleksa. Alojzy jest maszyną, dlatego nie ma ludzkich uczuć. Z tego wynika jego negatywne zachowanie.

14.Zachowanie Alojzego

Początkowo udaje wzorowego ucznia, lecz szybko staje się złośliwy, arogancki i bezduszny: przedrzeźnia innych i niszczy sekrety profesora z trzeciego piętra. Otworzył szkatułki i potłukł porcelanowe talerzyki na drobne kawałki. Utrata zapisanej wiedzy i magicznych receptur pana Kleksa sprawiła, że stracił on swoje nadprzyrodzone moce, co doprowadziło do upadku i zniknięcia całej Akademii.

15.Golarz Filip

Dawny dostarczyciel piegów dla profesora, a z czasem jego wróg. Chce zniszczyć Akademię. To on zbudował Alojzego, którego pojawienie się sprowadza na Akademię kłopoty.

16.Kleksografia

Jedna z niezwykłych lekcji w Akademii: tworzenie symetrycznych obrazków z kleksów atramentu przez złożenie kartki na pół, a następnie układanie do nich historyjek. Uczy wyobraźni oraz rozwija kreatywność.

17.Lekcje w Akademii

Zajęcia w Akademii różnią się od lekcji w zwykłej szkole: nie ma dzwonków, ocen, sprawdzianów ani siedzenia w ławkach. Największym wyróżnieniem jest otrzymanie jednego z piegów, a karą – noszenie żółtego krawata w grochy. Uczniowie biorą udział w lekcjach kleksografii, przędzenia liter, leczenia chorych sprzętów czy nietypowej lekcji geografii z kopaniem globusa. Nauka łączy się tutaj z zabawą i przygodą.

18.Elementy fantastyczne w powieści

Zjawiska i postacie, które nie występują w realnym świecie, np. mówiący szpak Mateusz (zaklęty królewicz), latający i zmieniający swój wzrost pan Kleks, furtki w parku prowadzące do różnych bajek, ożywiona lalka Alojzy, leczenie chorych sprzętów i wiele więcej.

19.Elementy realistyczne w powieści

Postacie, wydarzenia i przedmioty, które mogłyby wystąpić w rzeczywistości, np. szkoła z uczniami i nauczycielem, lekcje, codzienne obowiązki (sprzątanie, posiłki), przyjaźnie i kłótnie chłopców, park, ulica w mieście, zawód golibrody.

20.Przesłanie utworu

Wyobraźnia, ciekawość świata i mądry, życzliwy nauczyciel sprawiają, że nauka staje się fascynującą przygodą i pomaga uwierzyć w siebie (przemiana Adasia). Powieść przypomina też, że zazdrość, bezduszność i brak szacunku (Filip, Alojzy) potrafią zniszczyć nawet najpiękniejszy świat.

21.Zakończenie powieści

Przez działania Filipa i Alojzego pan Kleks traci moc, a Akademia przestaje istnieć. W niezwykłej finałowej scenie profesor kurczy się i zamienia w guzik, a szpak Mateusz odzyskuje ludzką postać, okazując się samym autorem książki. Adaś wraca do domu, a magiczny pobyt u pana Kleksa na zawsze zostaje w jego wspomnieniach.

22.Autor a narrator

Autor to prawdziwy człowiek, który napisał książkę (Jan Brzechwa), a narrator to postać, która opowiada historię w książce (Adaś Niezgódka). W finale książki szpak Mateusz zamienia się w samego autora – to literacka zabawa Brzechwy, który w ten sposób ujawnia, że cała baśniowa historia powstała w jego wyobraźni.

23.Dalsze części o panu Kleksie

Jan Brzechwa napisał też kolejne powieści tworzące razem tzw. trylogię o panu Kleksie: „Podróże pana Kleksa” (o wyprawie statkiem po atrament do Bajdocji) oraz „Triumf pana Kleksa” (o dalszych przygodach profesora i walce ze złym Alojzym).

Notatka

Autor i utwór

(1898-1966) to polski poeta i pisarz, z zawodu prawnik. Znamy go przede wszystkim jako autora wierszy dla dzieci, takich jak „Na straganie”, „Kaczka Dziwaczka” czy „Pchła Szachrajka”. W 1946 roku wydał powieść „Akademia pana Kleksa”, a później jej kolejne części: „Podróże pana Kleksa” i „Triumf pana Kleksa”.

„Akademia pana Kleksa” to powieść fantastyczna (baśniowa). Występuje w niej wielu bohaterów i kilka wątków, a obok realistycznych wydarzeń są też fantastyczne, czyli takie, które nie mogłyby się pojawić w rzeczywistości.

Historię opowiada – jeden z uczniów Akademii. Wypowiada się w 1. osobie liczby pojedynczej („ja”), i omawia wydarzenia. Jest to narracja pierwszoosobowa.

Ważne

Autorem książki jest Jan Brzechwa, a narratorem wymyślony bohater Adaś Niezgódka. Nie myl tych dwóch pojęć.

PojęcieKto nim jest?Opis
AutorJan Brzechwapolski poeta i pisarz, z zawodu prawnik
NarratorAdaś Niezgódkawymyślony bohater, uczeń Akademii

Akademia – niezwykła szkoła

Akademia mieści się na samym końcu ulicy Czekoladowej, w parku otoczonym wysokim murem. Znajdują się w nim furtki prowadzące do różnych bajek, dlatego szkoła sąsiaduje ze światami różnych baśni.

Pan Kleks przyjmuje do Akademii tylko tych chłopców, których imiona zaczynają się na literę A.

Lekcje wyglądają zupełnie inaczej niż w zwykłej szkole. Zamiast wkuwania regułek uczniowie rozwijają wyobraźnię i pomysłowość. Przykładem jest , czyli tworzenie obrazków z kleksów atramentu. Nauka w Akademii przypomina zabawę i przygodę, a uczniowie z wielkim zainteresowaniem poznają świat.

Bohaterowie

  • Adaś Niezgódka – narrator, uczeń Akademii, ciekawy świata i wrażliwy chłopiec z wyobraźnią, przyjaciel Mateusza. Dostał się do Akademii pana Kleksa, ponieważ miał kłopoty w zwykłej szkole.
  • Pan – założyciel i dyrektor Akademii, mądry, dobry, pomysłowy i trochę dziwaczny. Posiada niezwykłe umiejętności, m.in. potrafi latać oraz zmniejszać się i powiększać.
  • – uczony szpak, ulubieniec i pomocnik pana Kleksa. Wypowiada tylko końcówki wyrazów. W rzeczywistości jest zaczarowanym królewiczem.
  • – nowy uczeń, złośliwy i niegrzeczny. Okazuje się lalką, a nie prawdziwym chłopcem.
  • – fryzjer, wróg pana Kleksa, twórca Alojzego.

Postacie można podzielić na dobre (pan Kleks, Mateusz, Adaś) i złe (Filip, Alojzy), co przypomina świat baśni, w których zazwyczaj dobro zwycięża ze złem.

Relacje bohaterów

Najważniejsze wydarzenia

Wydarzenia w powieści układają się w następującej kolejności:

1. Adaś przedstawia się i opisuje Akademię oraz pana Kleksa.

Przebieg akcji

2. Uczniowie uczestniczą w niezwykłych lekcjach i przygodach. Adaś zaprzyjaźnia się ze szpakiem Mateuszem i poznaje jego historię: Mateusz jest zaczarowanym królewiczem.

3. Do Akademii trafia Alojzy, który wprowadza zamęt, przedrzeźnia innych i niszczy sekrety pana Kleksa.

4. Okazuje się, że Alojzy jest lalką zbudowaną przez golarza Filipa – wroga pana Kleksa.

5. Na skutek działań Filipa i Alojzego Akademia przestaje istnieć, a Adaś wraca do domu.

Zapamiętaj

Początek to poznanie Akademii i pana Kleksa, dalej niezwykłe lekcje i przygody, a koniec to intryga Filipa i Alojzego oraz upadek Akademii.

Elementy fantastyczne i realistyczne

W powieści występują dwa światy: realistyczny i fantastyczny.

Elementy realistyczne to te, które możemy sami zaobserwować: szkoła, nauczyciel i uczniowie, lekcje, przyjaźnie i kłótnie chłopców, park, ulica w mieście, zawód golibrody.

Elementy fantastyczne nie występują w naszej rzeczywistości, np.:

  • mówiący szpak Mateusz, który jest zaczarowanym królewiczem,
  • pan Kleks, który lata oraz zmniejsza się i powiększa,
  • furtki w murze prowadzące do bajek,
  • Alojzy, czyli lalka udająca ucznia.
Fantastyka i realizm w powieści

Przykład

To, że chłopcy chodzą na lekcje, jest realistyczne, ale to, że ptak im pomaga i mówi ludzkim głosem, jest fantastyczne.

Przesłanie utworu

„Akademia pana Kleksa” pokazuje, że wyobraźnia i ciekawość świata są bardzo ważne w nauce. Dobry nauczyciel, taki jak pan Kleks, potrafi sprawić, że uczniowie uczą się z radością i odkrywają swoje talenty.

Powieść mówi też o przyjaźni, np. między Adasiem a Mateuszem, oraz o tym, że zło, zazdrość i złośliwość – reprezentowane przez Filipa i Alojzego – mogą zniszczyć coś, co jest dobre.

Brzechwa w „Akademii pana Kleksa" zachęca, by nie bać się marzyć, zadawać pytań i patrzeć na zwykłe rzeczy w niezwykły sposób, tak jak na lekcji kleksografii.

W skrócie

Pojęcia z fiszek

Karty pracy

Ćwiczenia do wydruku na ten temat

„Akademia pana Kleksa” - karta do lekturyKlasa 4

Otwórz kartę pracy

Lekcje z kursów Odrabiamy

Obejrzyj albo posłuchaj o tym temacie

Akademia pana Kleksa Jana BrzechwyWideo, 21 min · Kurs E8 - Język polski 2027

Obejrzyj lekcję

Quizy w tym zestawie

27 pytań w 3 etapach

  1. Etap 1: Autor i świat Akademii

    Etap 1 · 10 fiszek · 11 pytań

  2. Etap 2: Mateusz, Alojzy i Filip

    Etap 2 · 6 fiszek · 8 pytań

  3. Etap 3: Nauka i przesłanie powieści

    Etap 3 · 7 fiszek · 8 pytań

  4. Powtórka z całości

    15 pytań ze wszystkich etapów, po ukończeniu etapów

Sprawdzian do druku

Arkusz PDF z kluczem, punktacją i oceną

Sprawdzam sprawdzian…

Znasz kogoś z klasy, komu się przyda? Podziel się zestawem

WhatsApp

Podobne zestawy

Zobacz wszystkie fiszki z języka polskiego

Wyszukiwarka

Szukasz czegoś innego?

Wpisz temat, dział albo tytuł podręcznika i znajdź gotowy zestaw.