List oficjalny i nieoficjalny

1.List

Pisemna wypowiedź skierowana do konkretnej osoby albo instytucji. Ma stały układ: miejscowość i data, zwrot do adresata, treść (wstęp, rozwinięcie, zakończenie), zwrot pożegnalny i podpis.

2.Nadawca listu

Osoba, która pisze i wysyła list. Na końcu listu składa swój podpis.

3.Adresat listu

Osoba lub instytucja, do której kierujemy list. To od adresata zależy, czy list będzie oficjalny, czy prywatny, i jakich zwrotów użyjemy.

4.Miejscowość i data

Pierwszy element listu, zapisywany w prawym górnym rogu kartki, np. „Gdańsk, 15 marca 2025 r.”. Informuje, skąd i kiedy wysłano list.

5.Zwrot do adresata

Powitalny zwrot na początku listu, pod datą, np. „Droga Babciu!”, „Szanowny Panie Dyrektorze!”. Kończymy go wykrzyknikiem albo przecinkiem.

6.Wstęp listu

Pierwszy akapit treści: przywitanie, powód pisania, nawiązanie do poprzedniego listu albo pytanie o samopoczucie adresata.

7.Rozwinięcie listu

Najważniejsza i najdłuższa część listu. W liście prywatnym opisujemy w niej wydarzenia i przeżycia, w oficjalnym jasno przedstawiamy sprawę, prośbę lub podziękowanie.

8.Zakończenie listu

Ostatni akapit treści: podsumowanie, prośba o odpowiedź, życzenia, pozdrowienia dla bliskich adresata.

9.Zwrot pożegnalny

Formuła przed podpisem. W liście prywatnym np. „Ściskam Cię mocno”, „Serdecznie pozdrawiam”, w oficjalnym „Z wyrazami szacunku” albo „Z poważaniem”.

10.Podpis

Imię nadawcy (w liście prywatnym, także zdrobniałe) albo imię i nazwisko (w liście oficjalnym). Umieszczamy go po prawej stronie, pod zwrotem pożegnalnym.

11.PS (postscriptum)

Krótki dopisek pod podpisem, w którym dodajemy to, o czym zapomnieliśmy napisać. Nazwa pochodzi z łaciny i znaczy „po napisanym”. Stosujemy go w listach prywatnych, w oficjalnych lepiej go unikać.

12.Kolejność elementów listu

Miejscowość i data → zwrot do adresata → wstęp → rozwinięcie → zakończenie → zwrot pożegnalny → podpis → ewentualnie PS.

13.List oficjalny

List do instytucji albo osoby, z którą nie jesteśmy na „ty” (dyrektor szkoły, burmistrz, redakcja gazety), w ważnej sprawie: prośba, podziękowanie, zaproszenie, skarga. Język uprzejmy, rzeczowy, bez zdrobnień i żartów.

14.List nieoficjalny (prywatny)

List do bliskiej osoby: kogoś z rodziny, przyjaciela, kolegi. Język swobodny, ale poprawny. Można używać zdrobnień, żartować i pisać o swoich uczuciach.

15.Zwroty na początek listu oficjalnego

„Szanowny Panie Dyrektorze!”, „Szanowna Pani!”, „Szanowni Państwo!”. Zawsze uprzejme, bez zdrobnień i bez potocznych powitań typu „Cześć”.

16.Zwroty na początek listu prywatnego

„Droga Babciu!”, „Kochany Tato!”, „Cześć, Kasiu!”. Wyrażają bliskość i serdeczność wobec adresata.

17.Zwroty pożegnalne w liście oficjalnym

„Z wyrazami szacunku”, „Z poważaniem”, „Łączę wyrazy szacunku”. Po nich składamy podpis imieniem i nazwiskiem.

18.Zwroty pożegnalne w liście prywatnym

„Ściskam Cię mocno”, „Całuję”, „Serdecznie pozdrawiam”, „Do zobaczenia w wakacje”. Po nich podpisujemy się imieniem, np. „Twoja Zosia”.

19.Wielka litera w listach

Z grzeczności piszemy wielką literą zaimki i wyrazy odnoszące się do adresata: Ty, Ciebie, Tobie, Twój, Wy, Wam, Wasz, a także Pan, Pani, Państwo, np. „Dziękuję Ci za list”.

20.Wykrzyknik czy przecinek po zwrocie do adresata

Po wykrzykniku („Droga Babciu!”) treść zaczynamy w nowej linii wielką literą. Po przecinku („Droga Babciu,”) zaczynamy w nowej linii małą literą.

21.Akapit w liście

Fragment tekstu zaczynający się od nowej linii. Wstęp, rozwinięcie i zakończenie zapisujemy w osobnych akapitach, a każdą nową myśl w rozwinięciu też zaczynamy od nowego akapitu.

22.Formy grzecznościowe Pan, Pani, Państwo

Zwroty do osób, z którymi nie jesteśmy na „ty”, np. „Proszę Panią o informację”, „Dziękuję Państwu za pomoc”. Używamy ich w listach oficjalnych zamiast form „ty” i „wy”.

23.Dostosowanie listu do adresata

Przed pisaniem zastanów się, do kogo piszesz. Inaczej zwracamy się do przyjaciela, a inaczej do dyrektora szkoły. Adresat decyduje o zwrotach, słownictwie, tonie i sposobie podpisu.

24.Czego unikać w liście oficjalnym

Zdrobnień, żartów, emotikonów, skrótów jak z czatu i słów potocznych (np. „super”, „siema”). Lepiej też nie dodawać PS, tylko zawrzeć wszystko w treści.