Polski
„Dziady” cz. III - bohaterowie, sceny i problematyka
Powtórka „Dziadów” cz. III Adama Mickiewicza: geneza dramatu, czyli proces filomatów, przemiana Gustawa w Konrada i najważniejsze sceny - Wielka Improwizacja, Widzenie księdza Piotra, Sen Senatora i Salon warszawski. Zestaw wyjaśnia też pojęcia martyrologia, mesjanizm, prometeizm, bohater romantyczny i dramat romantyczny.
1.Autor i czas powstania
Adam Mickiewicz napisał „Dziady” cz. III w Dreźnie w 1832 roku, po upadku powstania listopadowego. Utwór dotyczy jednak wcześniejszych wydarzeń z Wilna z lat 1823-1824.
2.Geneza utworu
Proces filomatów i filaretów w Wilnie (1823-1824). Carskie władze aresztowały członków tajnych związków studenckich. Mickiewicz był więziony w klasztorze bazylianów, a potem zesłany w głąb Rosji.
3.Filomaci i filareci
Tajne związki studentów Uniwersytetu Wileńskiego. Łączyły naukę, przyjaźń i patriotyzm. Mickiewicz należał do filomatów. Za działalność wielu z nich trafiło do więzienia i na zesłanie.
4.Nowosilcow (Senator)
Carski urzędnik, który prowadził śledztwo przeciw młodzieży wileńskiej. W dramacie jest okrutny i cyniczny, a zarazem służalczy wobec cara i tchórzliwy.
5.Miejsce akcji
Wilno (więzienie w klasztorze bazylianów, dom Senatora), Warszawa (Salon warszawski), dom wiejski pod Lwowem oraz cmentarz. Częste zmiany miejsc to cecha dramatu romantycznego.
6.Budowa utworu
Dramat poprzedza dedykacja dla przyjaciół, którzy zmarli na zesłaniu, oraz przedmowa. Składa się z prologu i dziewięciu scen, a dołączony jest do niego „Ustęp” - cykl wierszy o Rosji.
7.Gustaw umarł, narodził się Konrad
Słowa (po łacinie), które więzień zapisuje na ścianie celi w prologu, z datą 1 listopada 1823 roku. Oznaczają przemianę bohatera: z nieszczęśliwego kochanka w poetę i patriotę.
8.Przemiana Gustawa w Konrada
Gustaw (z IV części „Dziadów”) cierpiał z powodu nieszczęśliwej miłości i myślał głównie o sobie. Konrad to poeta, który cierpi za cały naród i chce walczyć o jego szczęście.
9.Konrad
Główny bohater, poeta i więzień. Samotny, wybitny, dumny i zbuntowany. Kocha ojczyznę ponad wszystko i czuje się odpowiedzialny za cierpienia narodu. To przykład bohatera romantycznego.
10.Scena więzienna (scena I)
W wigilię Bożego Narodzenia więźniowie spotykają się w celi Konrada. Opowiadają o prześladowaniach, m.in. Sobolewski o kibitkach wywożących młodzież na Sybir. Konrad śpiewa pieśń zemsty.
11.Wielka Improwizacja
Monolog Konrada ze sceny II. Poeta czuje się równy Bogu i żąda władzy nad duszami ludzi („rządu dusz”), by uszczęśliwić naród. Oskarża Boga, że nie kocha ludzi. Na końcu jest o krok od bluźnierstwa - słowo „carem” wypowiada za niego diabeł, a Konrad mdleje.
12.„Nazywam się Milijon”
Słowa Konrada z Wielkiej Improwizacji: „Nazywam się Milijon - bo za milijony / Kocham i cierpię katusze”. Konrad utożsamia się z narodem i cierpi za wszystkich rodaków.
13.Pycha Konrada
Największa wina bohatera. Konrad wywyższa się, chce dorównać Bogu i sądzi, że sam zbawi naród. Pycha prowadzi go na skraj bluźnierstwa.
14.Ksiądz Piotr
Pokorny zakonnik (bernardyn). Odprawia egzorcyzmy nad Konradem i ratuje jego duszę. W modlitwie otrzymuje widzenie przyszłości Polski. Jego pokora to przeciwieństwo pychy Konrada.
15.Widzenie księdza Piotra
Scena V. Ksiądz Piotr widzi Polskę cierpiącą i ukrzyżowaną jak Chrystus, która zmartwychwstanie. Zapowiada przyjście wskrzesiciela narodu, którego imię to „czterdzieści i cztery”.
16.Sen Senatora
Scena VI. Nowosilcow śni, że car okazuje mu łaskę, a potem niełaskę, i dworzanie natychmiast się od niego odwracają. Sen pokazuje jego służalczość i strach przed utratą względów cara.
17.Salon warszawski
Scena VII. Towarzystwo dzieli się na dwie grupy. Przy stoliku arystokraci i urzędnicy rozmawiają po francusku o balach, obojętni na losy narodu. Przy drzwiach młodzi patrioci mówią o cierpieniach więźniów.
18.Historia Cichowskiego
W Salonie warszawskim Adolf opowiada o Cichowskim - więźniu, który po latach przesłuchań i tortur wyszedł na wolność zmieniony, przerażony i niepodobny do dawnego siebie.
19.„Nasz naród jak lawa”
Słowa Wysockiego z Salonu warszawskiego. Naród jest jak lawa: z wierzchu zimny i twardy (obojętne elity), ale w głębi pełen ognia, którego „sto lat nie wyziębi” (patriotyzm młodych i zwykłych ludzi).
20.Pan Senator (bal u Senatora)
Scena VIII. Na bal przychodzi pani Rollison, niewidoma matka uwięzionego studenta, i błaga Senatora o litość. Senator zachowuje się cynicznie. Na końcu Doktor, jego współpracownik, ginie od uderzenia pioruna.
21.Martyrologia
Cierpienie i męczeństwo narodu: prześladowania, więzienia, tortury, zsyłki na Sybir. W „Dziadach” pokazują je m.in. kibitki z młodzieżą, historia Cichowskiego i los syna pani Rollison.
22.Mesjanizm
Przekonanie, że naród polski ma szczególną misję: jego cierpienie, podobne do męki Chrystusa, ma sens i przyniesie wolność innym narodom. Najpełniej wyraża je Widzenie księdza Piotra.
23.Prometeizm
Postawa buntu wobec Boga lub losu w imię dobra ludzi, połączona z gotowością do cierpienia i poświęceń. Nazwa pochodzi od Prometeusza, który wykradł bogom ogień dla ludzi. Prometejską postawę przyjmuje Konrad w Wielkiej Improwizacji.
24.Bohater romantyczny
Samotny, wybitny, dumny i zbuntowany indywidualista, skłócony ze światem. Silnie przeżywa uczucia, cierpi i jest gotów poświęcić się dla wielkiej sprawy, np. ojczyzny. Często przechodzi przemianę - jak Gustaw-Konrad.
25.Dramat romantyczny
Utwór sceniczny o luźnej budowie: składa się z luźno powiązanych scen, nie obowiązuje zasada trzech jedności (czasu, miejsca, akcji). Łączy świat realny z fantastycznym (duchy, anioły, diabły, widzenia), sceny liryczne z epickimi, ma wielu bohaterów i porusza sprawy narodu.
26.Pycha a pokora
Konrad chce zbawić naród sam, buntem i siłą słowa, i staje do walki z Bogiem. Ksiądz Piotr pokornie się modli i to on otrzymuje widzenie przyszłości Polski. Utwór pokazuje, że pokora jest silniejsza od pychy.
Notatka
Geneza utworu
Adam Mickiewicz napisał „Dziady” cz. III w Dreźnie w 1832 roku, po upadku powstania listopadowego. Utwór opowiada jednak o wydarzeniach z młodości poety. W latach 1823-1824 carskie władze w Wilnie przeprowadziły proces filomatów i filaretów - członków tajnych związków studenckich, które łączyły naukę, przyjaźń i patriotyzm. Śledztwo prowadził senator .
Mickiewicz był wtedy więziony w klasztorze bazylianów, a potem zesłany w głąb Rosji. Dramat zadedykował przyjaciołom, którzy zmarli na zesłaniu.
Zapamiętaj
Napisany: Drezno, 1832. Akcja: głównie Wilno i Warszawa, lata 1823-1824. Geneza: proces filomatów i filaretów.
Konrad i jego przemiana
W prologu więzień pisze na ścianie celi po łacinie, że 1 listopada 1823 roku umarł Gustaw, a narodził się . Gustaw z IV części „Dziadów” cierpiał z powodu nieszczęśliwej miłości. Konrad to poeta i patriota, który cierpi za cały naród.
Konrad to typowy : samotny, wybitny, dumny i zbuntowany. Kocha ojczyznę ponad wszystko i mówi o sobie: „Nazywam się Milijon - bo za milijony / Kocham i cierpię katusze”.
Jego wielką winą jest jednak pycha - wierzy, że sam, siłą swojego ducha, zbawi naród. Po Wielkiej Improwizacji jego duszę ratuje dopiero pokorny .
Ważne
Przemiana Konrada przebiega w dwóch krokach: od miłości do kobiety do miłości do ojczyzny, a potem od pychy i buntu do ocalenia dzięki pokorze innych.
Najważniejsze sceny
Scena więzienna
Wielka Improwizacja
Widzenie księdza Piotra
Sen Senatora
Salon warszawski
bal u Senatora
Nowosilcow i świat prześladowców
Senator Nowosilcow to prawdziwa postać - carski urzędnik, który prowadził śledztwo przeciw wileńskiej młodzieży. W dramacie jest okrutny i cyniczny: na balu, gdy niewidoma matka błaga o litość dla syna, myśli tylko o tym, jak wypaść przed carem.
pokazuje jego prawdziwe oblicze. Nowosilcow śni, że car obdarza go łaską, a dworzanie mu schlebiają. Gdy car się od niego odwraca, wszyscy natychmiast go porzucają. Senator jest więc służalczy wobec władzy i tchórzliwy.
Obok niego stoją ludzie, którzy pomagają w prześladowaniach, jak Doktor, oraz obojętne elity z Salonu warszawskiego, które bawią się na balach, zamiast myśleć o losie rodaków.
Przykład
Wysocki mówi, że naród jest jak lawa: z wierzchu zimny i twardy, ale w głębi płonie ogniem, którego „sto lat nie wyziębi”.
Martyrologia, mesjanizm, prometeizm
to cierpienie i męczeństwo narodu. W „Dziadach” pokazują ją więzienia, tortury i zsyłki: kibitki wiozące młodzież na Sybir, , los syna pani Rollison.
to przekonanie, że Polska ma szczególną misję. Jej cierpienie przypomina mękę Chrystusa, ma sens i przyniesie wolność innym narodom. Najpełniej wyraża go Widzenie księdza Piotra.
to bunt jednostki przeciw Bogu w imię dobra ludzi, połączony z gotowością do cierpienia. Nazwa pochodzi od Prometeusza, który wykradł bogom ogień dla ludzi. Prometejską postawę przyjmuje Konrad w Wielkiej Improwizacji.
Utwór zestawia dwie drogi ratowania narodu: pychę i bunt Konrada oraz pokorę i modlitwę księdza Piotra. To pokorny zakonnik otrzymuje wizję przyszłości Polski.
Dramat romantyczny
„Dziady” cz. III to , czyli utwór sceniczny, który łamie dawne zasady. Ma luźną budowę: składa się z prologu i dziewięciu scen, a dołączony jest do niego „Ustęp”.
- nie obowiązuje zasada trzech jedności: akcja toczy się w różnych miejscach (Wilno, Warszawa, okolice Lwowa) i czasie,
- świat realny miesza się z fantastycznym: w utworze występują duchy, anioły, diabły i widzenia,
- obok scen dramatycznych są fragmenty liryczne (pieśni, modlitwy) i epickie (opowieści więźniów),
- jest wielu bohaterów i wiele wątków, a ważne miejsce zajmują losy narodu.
W centrum stoi bohater romantyczny - samotny buntownik, który przechodzi wewnętrzną przemianę.
W skrócie
Pojęcia z fiszek
Podcast
Ładuję…
Karty pracy
Ćwiczenia do wydruku na ten temat
Dziady cz. III - sprawdzianKlasa 8
Otwórz kartę pracyLekcje z kursów Odrabiamy
Obejrzyj albo posłuchaj o tym temacie
Dziady, cz. II Adama MickiewiczaWideo, 17 min · Kurs E8 - Język polski 2027
Obejrzyj lekcjęQuizy w tym zestawie
32 pytań w 4 etapach
Etap 1
11 fiszek · 8 pytań
Etap 2
8 fiszek · 8 pytań
Etap 3
1 fiszka · 8 pytań
Etap 4
6 fiszek · 8 pytań
Powtórka z całości
15 pytań ze wszystkich etapów, po ukończeniu etapów
Sprawdzian do druku
Arkusz PDF z kluczem, punktacją i oceną
Sprawdzam sprawdzian…
Znasz kogoś z klasy, komu się przyda? Podziel się zestawem
Podobne zestawy
40 fiszek uczy się 12
uczy się 4
16 fiszek
20 fiszek uczy się 1
14 fiszek uczy się 1
40 fiszek uczy się 10
Wyszukiwarka
Szukasz czegoś innego?
Wpisz temat, dział albo tytuł podręcznika i znajdź gotowy zestaw.
