Opis przeżyć wewnętrznych

1.Opis przeżyć wewnętrznych

Forma wypowiedzi, w której przedstawiamy uczucia, emocje i myśli człowieka (własne albo bohatera) w konkretnej sytuacji. Pokazuje, co dzieje się w jego wnętrzu i jak te uczucia się zmieniają.

2.Przeżycia wewnętrzne

Wszystko, co człowiek odczuwa i myśli: emocje (radość, strach), uczucia (miłość, przyjaźń, tęsknota), nastroje, myśli, wspomnienia i marzenia.

3.Wstęp opisu przeżyć

Krótko przedstawia sytuację, która wywołała emocje: kto, gdzie, kiedy i co się wydarzyło. Np. „Stałam za kulisami i czekałam na swój pierwszy występ w szkolnym teatrze”.

4.Rozwinięcie opisu przeżyć

Najważniejsza część: nazwanie uczuć, pokazanie ich siły i zmian, objawów zewnętrznych oraz myśli bohatera. Uczucia opisujemy zwykle w kolejności, w jakiej się pojawiały.

5.Zakończenie opisu przeżyć

Pokazuje, jak skończyło się przeżycie i jaki stan pozostał (np. ulga, duma, smutek). Często zawiera refleksję: czego bohater się nauczył albo co zrozumiał.

6.Opis przeżyć a opis postaci

Opis postaci przedstawia wygląd człowieka i jego cechy. Opis przeżyć pokazuje chwilowe emocje i myśli w konkretnej sytuacji - ważne jest to, co bohater czuje, a nie jak wygląda.

7.Opis przeżyć a charakterystyka

Charakterystyka przedstawia i ocenia stałe cechy charakteru postaci, popierając je przykładami z jej zachowania. Opis przeżyć skupia się na tym, co bohater czuje w danej chwili, a nie na ocenie jego charakteru.

8.Opis przeżyć a opowiadanie

Opowiadanie przedstawia przebieg wydarzeń, czyli akcję. W opisie przeżyć wydarzenia są tylko tłem - najważniejsze są emocje, myśli i ich zmiany.

9.Nazwy emocji pozytywnych

Radość, szczęście, ulga, duma, zachwyt, wzruszenie, ekscytacja, nadzieja, wdzięczność, zadowolenie.

10.Nazwy emocji negatywnych

Smutek, strach, lęk, niepokój, złość, gniew, wstyd, zazdrość, rozczarowanie, tęsknota, bezradność.

11.Natężenie emocji

Uczucia bywają słabsze lub silniejsze, a dobór słowa pokazuje ich siłę: niepokój - strach - przerażenie; zadowolenie - radość - euforia; irytacja - złość - wściekłość; smutek - przygnębienie - rozpacz.

12.Wyrazy wzmacniające uczucia

Słowa podkreślające siłę emocji: ogromna ulga, paraliżujący strach, niewyobrażalna radość, coraz większy niepokój, zupełna bezradność.

13.Objawy zewnętrzne uczuć

Reakcje ciała i zachowania, po których widać emocje: drżenie rąk, łzy, rumieńce, przyspieszony oddech, zaciśnięte pięści, uśmiech od ucha do ucha. Dzięki nim pokazujesz uczucia, a nie tylko je nazywasz.

14.Objawy strachu

Drżące ręce i nogi, zimny pot, szybkie bicie serca, ściśnięte gardło, suche usta, gęsia skórka, nogi jak z waty.

15.Objawy radości

Uśmiech od ucha do ucha, błysk w oczach, śmiech, podskakiwanie, chęć uściskania wszystkich dookoła.

16.Objawy złości i wstydu

Złość: zaciśnięte zęby i pięści, czerwona twarz, podniesiony głos, trzaskanie drzwiami. Wstyd: spuszczony wzrok, rumieńce na policzkach, cichy głos, chęć schowania się przed wszystkimi.

17.Porównanie

Zestawienie dwóch rzeczy za pomocą wyrazów: jak, niczym, jakby, niby. W opisie przeżyć obrazowo oddaje stan bohatera: „Serce waliło mi jak młot”, „Byłem blady jak ściana”.

18.Przenośnia (metafora)

Połączenie wyrazów, w którym zyskują one nowe, niedosłowne znaczenie. „Ogarnęła mnie fala radości”, „Strach ścisnął mnie za gardło”.

19.Pytanie retoryczne

Pytanie, na które nie oczekujemy odpowiedzi. Oddaje wątpliwości, rozterki i silne emocje: „Dlaczego właśnie mnie musiało to spotkać?”, „Jak mogłam o tym zapomnieć?”.

20.Wykrzyknienie

Zdanie wykrzyknikowe zakończone wykrzyknikiem. Wyraża silne emocje: radość, zachwyt, złość, przerażenie. Np. „Udało się!”, „Co za wstyd!”.

21.Monolog wewnętrzny

Zapis myśli bohatera, który zwraca się sam do siebie: „Spokojnie, dasz radę - powtarzałam sobie w myślach”. Pozwala czytelnikowi zajrzeć do głowy bohatera.

22.Związki frazeologiczne o emocjach

Serce podeszło mi do gardła i włosy stanęły dęba (strach, przerażenie), kamień spadł mi z serca (ulga), skakać z radości, gotować się ze złości, spalić się ze wstydu.

23.Wielokropek i krótkie zdania

Wielokropek oddaje urwane myśli i wahanie: „A jeśli zapomnę tekstu…”. Krótkie zdania i równoważniki zdań budują napięcie: „Cisza. Wszyscy patrzą. Moja kolej”.

24.Narracja w opisie przeżyć

Pierwszoosobowa, gdy opisujesz własne uczucia („czułam, bałem się”), albo trzecioosobowa, gdy opisujesz uczucia bohatera („czuła, bał się”). Wybraną narrację trzeba utrzymać w całej pracy.

25.Częste błędy w opisie przeżyć

Zamiana opisu w opowiadanie (za dużo wydarzeń), samo nazywanie uczuć bez objawów i środków językowych, powtarzanie tego samego słowa (np. „bałem się”), brak pokazania, jak uczucia się zmieniały.