Polski
Dziennik i pamiętnik - zapiski osobiste
Zestaw dla klasy 6 o dwóch formach zapisków osobistych. Dowiesz się, czym dziennik prowadzony na bieżąco różni się od pamiętnika pisanego z perspektywy czasu, jak zapisać datę, wydarzenia, myśli i uczucia oraz jak porządkować wydarzenia w narracji pierwszoosobowej.
Podcast
Ładuję…
1.Zapiski osobiste
Teksty, w których autor opisuje własne przeżycia: wydarzenia, myśli i uczucia. Do zapisków osobistych należą dziennik i pamiętnik.
2.Dziennik
Zapiski prowadzone na bieżąco i regularnie, np. codziennie lub co kilka dni. Każdy wpis ma datę, a autor opisuje to, co wydarzyło się niedawno, i to, co czuje w chwili pisania.
3.Pamiętnik
Wspomnienia spisane po upływie dłuższego czasu. Autor opowiada o wydarzeniach z przeszłości, często z długiego okresu swojego życia, i ocenia je z perspektywy czasu.
4.Wpis
Pojedyncza część dziennika, zwykle dotycząca jednego dnia i rozpoczęta datą.
5.Data we wpisie
Zapis na początku wpisu w dzienniku: dzień tygodnia, dzień miesiąca, miesiąc, czasem rok, godzina lub miejsce, np. „Piątek, 3 października”.
6.Perspektywa czasowa
Odległość w czasie między wydarzeniem a jego opisaniem. W dzienniku jest krótka - autor pisze „na gorąco”. W pamiętniku jest długa - autor pisze z dystansu i zna dalszy ciąg wydarzeń.
7.Narracja pierwszoosobowa w zapiskach
Autor zapisków opowiada o sobie w pierwszej osobie: „poszłam”, „czułem”, „pomyśleliśmy”. Jest jednocześnie narratorem i głównym bohaterem.
8.Fikcyjny dziennik w książce
Utwór napisany w formie dziennika wymyślonego bohatera. Narratorem jest wtedy ten bohater, a nie autor książki.
9.Wspomnienie
Przywołanie w pamięci wydarzenia z przeszłości. Pamiętnik składa się ze wspomnień, np. „Pamiętam, jak pierwszy raz pojechałam nad morze”.
10.Refleksja
Przemyślenie, wniosek wyciągnięty z wydarzeń. W pamiętniku często ma postać komentarza z perspektywy czasu, np. „Dopiero po latach zrozumiałem, że…”.
11.Czasy w dzienniku
W dzienniku przeważa czas przeszły (co wydarzyło się dziś), ale pojawia się też czas teraźniejszy (co czuję teraz) i przyszły (co planuję na jutro).
12.Czasy w pamiętniku
W pamiętniku przeważa czas przeszły, bo autor opisuje dawne wydarzenia. Czas teraźniejszy pojawia się w komentarzach, np. „Dziś wiem, że…”.
13.Kolejność chronologiczna
Opisywanie wydarzeń w takiej kolejności, w jakiej się działy, np. od rana do wieczora albo od dzieciństwa do dorosłości.
14.Wyrażenia porządkujące czas
Słowa pomagające ułożyć wydarzenia w kolejności, np. „najpierw”, „potem”, „następnie”, „po południu”, „wieczorem”, „na koniec”, „kilka lat później”.
15.Opis przeżyć wewnętrznych
Opis tego, co ktoś czuje i myśli w danej sytuacji, np. strachu przed występem czy radości z wygranej. To ważna część zapisków osobistych.
16.Słownictwo nazywające uczucia
Wyrazy i zwroty opisujące emocje, np. „radość”, „tęsknota”, „rozczarowanie”, „wzruszenie”, „serce mi waliło”, „byłam wściekła”.
17.Subiektywność zapisków
Zapiski pokazują wydarzenia z punktu widzenia autora, razem z jego ocenami i opiniami. Inna osoba mogłaby opisać ten sam dzień zupełnie inaczej.
18.Język zapisków osobistych
Swobodny, osobisty i emocjonalny. Pojawiają się w nim wykrzyknienia, pytania zadawane samemu sobie i słownictwo nazywające uczucia.
19.Wybór wydarzeń w pamiętniku
Autor pamiętnika nie opisuje każdego dnia, tylko wybiera najważniejsze wydarzenia z dłuższego okresu, np. przeprowadzkę, pierwszy dzień w szkole, ważną przyjaźń.
20.Odbiorca zapisków
Dziennik autor pisze zwykle dla siebie. Pamiętnik często powstaje z myślą o innych czytelnikach, np. rodzinie albo kolejnych pokoleniach.
21.Dziennik czy pamiętnik w mowie potocznej
Na co dzień zeszyt, w którym codziennie coś zapisujemy, często nazywa się pamiętnikiem. Na lekcji polskiego zapiski prowadzone dzień po dniu to dziennik.
22.Akapit w zapiskach
Nowy akapit zaczynamy, gdy opisujemy nowe wydarzenie albo przechodzimy do nowej myśli. Dzięki temu tekst jest przejrzysty.
Notatka
Czym są zapiski osobiste
Zapiski osobiste to teksty, w których autor opisuje własne życie: wydarzenia, w których brał udział, swoje myśli i uczucia. Najważniejsze ich odmiany to dziennik i pamiętnik.
W obu formach autor opowiada o sobie w pierwszej osobie, czyli stosuje narrację pierwszoosobową: „poszłam”, „czułem się”, „pomyśleliśmy”. W prawdziwych zapiskach autor jest jednocześnie narratorem i głównym bohaterem. Jeśli jednak książka udaje dziennik wymyślonego bohatera, narratorem jest ten bohater, a nie autor książki.
Zapiski są subiektywne - pokazują świat oczami piszącego, razem z jego ocenami i emocjami.
Dziennik - zapis na bieżąco
Dziennik prowadzi się regularnie: codziennie albo co kilka dni. Składa się z wpisów, a każdy zaczyna się od daty. Autor opisuje to, co wydarzyło się niedawno, i to, co czuje w chwili pisania. Pisze „na gorąco”, więc często nie wie jeszcze, jak sprawy się skończą.
W dzienniku przeważa czas przeszły, ale pojawiają się też czas teraźniejszy („jestem szczęśliwa”) i przyszły („jutro zapytam Olę”). Dziennik zwykle piszemy dla siebie.
Przykład
„Piątek, 3 października. Dziś na wuefie strzeliłem pierwszego gola! Jeszcze teraz trzęsą mi się ręce z emocji.”
Pamiętnik - wspomnienia z perspektywy czasu
Pamiętnik to wspomnienia spisane po upływie dłuższego czasu, nawet wielu lat. Autor nie opisuje każdego dnia, tylko wybiera najważniejsze wydarzenia, np. przeprowadzkę, pierwszy dzień w nowej szkole albo ważną przyjaźń.
Autor pamiętnika zna dalszy ciąg wydarzeń, dlatego może je ocenić z dystansu. Często dodaje refleksję, czyli przemyślenie z dzisiejszej perspektywy. Przeważa czas przeszły, a czas teraźniejszy pojawia się w komentarzach. Pamiętniki często powstają z myślą o innych czytelnikach, np. rodzinie.
Przykład
„Tamtego lata po raz pierwszy pojechałam sama na obóz. Dziś wiem, że właśnie tam nauczyłam się samodzielności.”
Dziennik a pamiętnik - porównanie
Obie formy są zapiskami osobistymi pisanymi w pierwszej osobie i opisującymi wydarzenia, myśli i uczucia. Różnią się przede wszystkim perspektywą czasową:
- dziennik - zapis na bieżąco, wpisy z datą, krótki odstęp od wydarzeń, emocje przeżywane „teraz”, autor nie zna dalszego ciągu,
- pamiętnik - zapis po latach, wybór najważniejszych wydarzeń, ocena z dystansu, autor wie, jak wszystko się skończyło.
Zapamiętaj
Dziennik - piszę o tym, co dzieje się teraz. Pamiętnik - piszę o tym, co pamiętam z przeszłości.
Ważne
Na co dzień zeszyt z codziennymi zapiskami często nazywa się pamiętnikiem, ale na lekcji polskiego o formie decyduje sposób pisania: zapis dzień po dniu to dziennik.
Jak napisać dobre zapiski
Pisząc zapiski, opisuj wydarzenia w kolejności chronologicznej, czyli tak, jak się działy. Pomagają w tym wyrażenia porządkujące czas: „najpierw”, „potem”, „następnie”, „po południu”, „wieczorem”, „na koniec”, a w pamiętniku także „tamtego lata”, „kilka lat później”.
Każde nowe wydarzenie albo nową myśl zaczynaj od akapitu. Nie poprzestawaj na wyliczeniu faktów - dobry wpis zawiera też opis przeżyć wewnętrznych: co czułeś, o czym myślałeś, co cię zaskoczyło.
Sprawdź na koniec, czy w dzienniku jest data, czy w całym tekście konsekwentnie używasz pierwszej osoby i czy czytelnik zrozumie, co się wydarzyło i jak to przeżyłeś.
Język zapisków osobistych
Język dziennika i pamiętnika jest osobisty i emocjonalny. Pojawiają się w nim:
- słownictwo nazywające uczucia: radość, tęsknota, rozczarowanie, wzruszenie,
- zwroty obrazowo pokazujące emocje: „serce mi waliło”, „nogi miałam jak z waty”,
- wykrzyknienia: „Nareszcie wakacje!”,
- pytania zadawane samemu sobie: „Czy dobrze zrobiłam?”.
Słownictwo może być swobodne, bo autor pisze dla siebie lub bliskich, ale tekst nadal powinien być poprawny i zrozumiały. Dzięki temu zapiski po latach będą ciekawą pamiątką.
Quizy w tym zestawie
27 pytań w 3 etapach
Odblokujesz je po dodaniu zestawu.
Sprawdzian do druku
Arkusz PDF z kluczem, punktacją i oceną
Pierwsze podejście. Klucz z punktacją i oceną jest na ostatniej stronie.
Pobierz sprawdzian (PDF)Podobne zestawy
20 fiszek
Rodzina wyrazów i wyrazy pochodne25 fiszek uczy się 1
Miłość, wina i władza w „Lalce”, „Dziadach” i „Makbecie”10 fiszek
Mitologia grecka Jana Parandowskiegouczy się 1
Frazeologizmy z mitologii, historii, Biblii i literatury21 fiszek
Uniwersalny szkic odpowiedzi maturalnejuczy się 6