Gleby Polski i ich rozmieszczenie

1.Gleba

Zewnętrzna, biologicznie czynna warstwa litosfery powstała ze zwietrzeliny skał pod wpływem klimatu, organizmów, wody, rzeźby terenu i czasu. Jest środowiskiem życia organizmów oraz podłożem dla roślin.

2.Profil glebowy

Pionowy przekrój przez glebę ukazujący jej poziomy, różniące się barwą, składem, strukturą i zawartością próchnicy. Pozwala rozpoznać typ gleby i warunki jej powstawania.

3.Próchnica

Ciemna substancja organiczna powstała z rozkładu szczątków roślinnych i zwierzęcych. Zwiększa żyzność gleby, poprawia jej strukturę i zdolność zatrzymywania wody.

4.Żyzność gleby

Zdolność gleby do zaspokajania potrzeb roślin, zwłaszcza dostarczania wody, powietrza i składników mineralnych. Zależy m.in. od próchnicy, odczynu, struktury i stosunków wodnych.

5.Bielicowanie

Proces glebotwórczy typowy dla gleb rozwijających się pod lasami iglastymi na ubogich, piaszczystych podłożach. Polega na wymywaniu z górnych poziomów związków mineralnych i ich odkładaniu niżej.

6.Gleby bielicowe

Gleby powstałe głównie na piaskach, zwykle kwaśne i mało żyzne. Występują często w północnej i środkowej Polsce, na obszarach sandrowych i pojeziernych, pod lasami iglastymi.

7.Gleby brunatne

Gleby tworzące się najczęściej pod lasami liściastymi i mieszanymi, na glinach, pyłach i lessach. Są żyźniejsze od bielicowych i dość szeroko rozpowszechnione w Polsce.

8.Gleby płowe

Gleby wykształcone głównie na utworach pyłowych i gliniastych, w których zachodzi przemieszczanie iłu w głąb profilu. Należą do ważnych gleb obszarów rolniczych Polski.

9.Czarnoziemy

Bardzo żyzne gleby bogate w próchnicę, powstałe głównie na lessach pod roślinnością trawiastą. W Polsce zajmują niewielkie powierzchnie, głównie na Wyżynie Lubelskiej.

10.Czarne ziemie

Bardzo żyzne gleby powstałe w warunkach okresowo wysokiego poziomu wód gruntowych, bogate w próchnicę. W Polsce są charakterystyczne m.in. dla Kujaw i niektórych nizin.

11.Mady

Gleby aluwialne tworzące się z osadów nanoszonych przez rzeki podczas wezbrań. Są zwykle żyzne i występują w dolinach rzecznych, np. Wisły, Odry, Warty i Bugu.

12.Rędziny

Gleby powstające na skałach węglanowych, takich jak wapienie, dolomity i margle, a także na gipsach. Często są żyzne, ale bywają płytkie i kamieniste.

13.Gleby bagienne

Gleby rozwijające się na obszarach nadmiernie uwilgotnionych, gdzie rozkład materii organicznej jest utrudniony. Obejmują m.in. torfowe i murszowe, spotykane w dolinach i na bagnach.

14.Gleby górskie

Gleby występujące w górach, zwykle płytkie, kamieniste i słabo wykształcone. Ich zróżnicowanie zależy od wysokości, klimatu, spadków terenu i rodzaju skał.

15.Skała macierzysta

Utwór, z którego powstaje gleba. W dużym stopniu wpływa na jej skład mechaniczny, zasobność w minerały, odczyn oraz tempo procesów glebotwórczych.