Energetyka w Polsce: źródła odnawialne i nieodnawialne
Geografia
Zestaw wyjaśnia, skąd Polska pozyskuje energię oraz czym różnią się źródła odnawialne od nieodnawialnych. Poznasz przykłady elektrowni, zalety i ograniczenia różnych źródeł energii oraz ich wpływ na środowisko.
1.Energetyka
Dział gospodarki zajmujący się pozyskiwaniem, przetwarzaniem, przesyłaniem i wykorzystywaniem energii, zwłaszcza energii elektrycznej i cieplnej.
2.Źródła nieodnawialne
Źródła energii, których zasoby są ograniczone i odtwarzają się bardzo długo. Należą do nich między innymi węgiel kamienny, węgiel brunatny, ropa naftowa i gaz ziemny.
3.Źródła odnawialne (OZE)
Źródła energii, które odnawiają się w krótkim czasie dzięki procesom zachodzącym w przyrodzie. Są to na przykład energia wiatru, Słońca, wody, biomasy i wnętrza Ziemi.
4.Węgiel kamienny
Paliwo kopalne wykorzystywane w elektrowniach i ciepłowniach. W Polsce jego wydobycie było szczególnie ważne na Górnym Śląsku. Spalanie węgla powoduje emisję zanieczyszczeń i gazów cieplarnianych.
5.Węgiel brunatny
Paliwo kopalne o mniejszej wartości opałowej niż węgiel kamienny. Wydobywa się go często w kopalniach odkrywkowych, które silnie zmieniają krajobraz.
6.Elektrownia cieplna
Elektrownia, w której energia ze spalania paliwa, na przykład węgla lub gazu, służy do wytwarzania energii elektrycznej.
7.Energia wiatru
Energia uzyskiwana dzięki ruchowi powietrza. Turbiny wiatrowe zamieniają energię wiatru na energię elektryczną.
8.Elektrownia wiatrowa
Zespół turbin wiatrowych produkujących prąd. Najlepsze warunki dla energetyki wiatrowej występują na terenach, gdzie wiatr wieje często i dość silnie, między innymi na północy Polski.
9.Energia słoneczna
Energia promieniowania słonecznego wykorzystywana między innymi przez panele fotowoltaiczne do produkcji prądu.
10.Fotowoltaika
Technologia wykorzystująca panele słoneczne do wytwarzania energii elektrycznej. Panele mogą znajdować się na dachach domów, budynków publicznych lub na większych farmach słonecznych.
11.Energia wodna
Energia uzyskiwana dzięki ruchowi lub spadkowi wody. W elektrowni wodnej przepływająca woda porusza turbiny.
12.Biomasa
Materiał pochodzenia roślinnego lub zwierzęcego, który można wykorzystać do produkcji energii. Przykładami są drewno, słoma i niektóre odpady organiczne.
13.Biogaz
Gaz powstający podczas rozkładu materii organicznej, na przykład odpadów roślinnych lub zwierzęcych. Może być wykorzystywany jako paliwo.
14.Energia geotermalna
Energia cieplna pochodząca z wnętrza Ziemi. W Polsce może służyć przede wszystkim do ogrzewania budynków i wody.
15.Emisja gazów cieplarnianych
Uwalnianie do atmosfery gazów, które przyczyniają się do ocieplania klimatu. Duże emisje wiążą się między innymi ze spalaniem węgla, ropy i gazu.
16.Transformacja energetyczna
Stopniowa zmiana sposobu pozyskiwania energii: ograniczanie wykorzystania paliw kopalnych i rozwijanie źródeł odnawialnych oraz oszczędzania energii.
17.Efektywność energetyczna
Uzyskiwanie potrzebnego światła, ciepła lub pracy urządzeń przy mniejszym zużyciu energii. Pomagają w tym na przykład ocieplenie domu i energooszczędne żarówki.
18.Sieć elektroenergetyczna
System linii i urządzeń, którymi energia elektryczna jest przesyłana z elektrowni do odbiorców, na przykład domów, szkół i zakładów pracy.
Notatka
Energia potrzebna na co dzień
Energia jest potrzebna w domach, szkołach, sklepach, transporcie i zakładach pracy. Używamy jej między innymi do oświetlenia, ogrzewania, gotowania, działania urządzeń oraz produkcji różnych towarów.
Energetyka to dział gospodarki, który zajmuje się pozyskiwaniem energii, wytwarzaniem prądu i ciepła oraz dostarczaniem ich odbiorcom. Prąd wytworzony w elektrowni trafia liniami przesyłowymi do miejsc, gdzie jest potrzebny.
W Polsce przez wiele lat najważniejszym źródłem energii był węgiel. Obecnie rośnie znaczenie źródeł odnawialnych, a także działań pozwalających zużywać mniej energii.
Źródła nieodnawialne
Źródła nieodnawialne mają ograniczone zasoby. Powstawały w przyrodzie przez bardzo długi czas, dlatego po ich zużyciu nie można ich szybko odtworzyć.
Do paliw kopalnych należą:
- węgiel kamienny,
- węgiel brunatny,
- ropa naftowa,
- gaz ziemny.
Węgiel kamienny i brunatny są wykorzystywane przede wszystkim w elektrowniach i ciepłowniach. W elektrowni cieplnej paliwo jest spalane, a uzyskane ciepło pomaga wyprodukować energię elektryczną.
Ważne
Spalanie węgla, ropy i gazu powoduje emisję gazów cieplarnianych oraz innych zanieczyszczeń powietrza.
Wydobycie węgla brunatnego często odbywa się w kopalniach odkrywkowych. Taka działalność może mocno przekształcać powierzchnię terenu i krajobraz.
Odnawialne źródła energii
Odnawialne źródła energii, czyli OZE, wykorzystują zasoby przyrody, które odnawiają się w krótkim czasie. Nie oznacza to, że są dostępne zawsze i wszędzie w takiej samej ilości.
Najważniejsze rodzaje OZE to:
- energia wiatru,
- energia słoneczna,
- energia wody,
- biomasa i biogaz,
- energia geotermalna.
Turbiny wiatrowe produkują prąd dzięki ruchowi powietrza. Panele fotowoltaiczne zamieniają promieniowanie słoneczne na energię elektryczną. Elektrownie wodne wykorzystują przepływ lub spadek wody, który porusza turbiny.
Biomasa to na przykład drewno, słoma i inne materiały pochodzenia roślinnego lub zwierzęcego. Podczas rozkładu materii organicznej może powstawać biogaz. Energia geotermalna wykorzystuje ciepło pochodzące z wnętrza Ziemi, między innymi do ogrzewania.
Gdzie rozwija się energetyka odnawialna
Warunki przyrodnicze wpływają na to, jakie źródła energii można rozwijać w danym miejscu. Energetyka wiatrowa potrzebuje terenów z częstym i dość silnym wiatrem. Korzystne warunki występują zwłaszcza na północy kraju, między innymi na Pomorzu.
Panele słoneczne można montować w wielu częściach Polski, na przykład na dachach domów i szkół. Ich produkcja prądu jest większa w dzień niż w nocy i zależy od nasłonecznienia.
Energia wodna zależy od warunków rzek i możliwości wykorzystania przepływu wody. Biomasa jest związana między innymi z rolnictwem i gospodarką leśną. W niektórych miejscach można wykorzystywać także wody geotermalne.
Przykład
Dom z panelami fotowoltaicznymi może część potrzebnego prądu wytworzyć ze światła słonecznego.
Zalety i ograniczenia różnych źródeł
Źródła odnawialne pomagają ograniczać zużycie paliw kopalnych i zanieczyszczenia związane z ich spalaniem. Są ważnym elementem ochrony środowiska oraz zmian w polskiej energetyce.
OZE mają jednak także ograniczenia. Produkcja energii z wiatru zależy od siły wiatru, a produkcja z paneli słonecznych od pory dnia i pogody. Dlatego potrzebne są odpowiednio przygotowane sieci przesyłowe oraz różne źródła energii, które zapewnią odbiorcom prąd.
Zapamiętaj
Źródła odnawialne odnawiają się w przyrodzie, a nieodnawialne mają zasoby ograniczone i wyczerpywalne.
Ważne jest rozsądne planowanie inwestycji. Elektrownie i linie przesyłowe powinny dostarczać energię, ale jednocześnie jak najmniej szkodzić ludziom, krajobrazowi i przyrodzie.
Oszczędzanie energii i transformacja
Transformacja energetyczna oznacza stopniowe ograniczanie wykorzystania paliw kopalnych oraz rozwijanie OZE, nowoczesnych sieci i oszczędzania energii. Nie polega na rezygnacji z prądu, lecz na jego bardziej odpowiedzialnym wytwarzaniu i używaniu.
Każdy może poprawiać efektywność energetyczną, czyli osiągać ten sam efekt przy mniejszym zużyciu energii. Pomagają w tym:
- gaszenie światła w pustych pomieszczeniach,
- wybór energooszczędnych urządzeń i żarówek,
- wyłączanie nieużywanego sprzętu,
- ocieplanie budynków,
- rozsądne ogrzewanie pomieszczeń.
Oszczędzanie energii zmniejsza rachunki i ogranicza potrzebę spalania paliw. Jest więc ważne zarówno dla gospodarstw domowych, jak i dla całego kraju.
Quizy w tym zestawie
24 pytań w 3 etapach — odblokujesz je po dodaniu zestawu