Sektory gospodarki i zatrudnienie w Polsce
Geografia
Zestaw wyjaśnia podział gospodarki na sektory oraz pokazuje, gdzie pracują ludzie w Polsce. Poznasz znaczenie rolnictwa, przemysłu i usług, a także przyczyny zmian w strukturze zatrudnienia.
1.Gospodarka
Działalność ludzi i przedsiębiorstw związana z wytwarzaniem dóbr oraz świadczeniem usług, aby zaspokajać potrzeby społeczeństwa.
2.Sektor gospodarki
Grupa podobnych rodzajów działalności gospodarczej. Najczęściej wyróżnia się sektor rolniczy, przemysłowy i usługowy.
3.Sektor rolniczy
Pierwszy sektor gospodarki. Obejmuje rolnictwo, leśnictwo, rybactwo i rybołówstwo, czyli pozyskiwanie produktów bezpośrednio z przyrody.
4.Sektor przemysłowy
Drugi sektor gospodarki. Obejmuje przede wszystkim przemysł oraz budownictwo. W tym sektorze surowce są przetwarzane na gotowe produkty.
5.Sektor usługowy
Trzeci sektor gospodarki. Obejmuje usługi, czyli działania wykonywane dla innych osób lub firm, na przykład handel, transport, edukację i ochronę zdrowia.
6.Struktura zatrudnienia
Udział pracujących osób w poszczególnych sektorach gospodarki lub zawodach.
7.Rolnictwo
Dział gospodarki zajmujący się uprawą roślin i chowem zwierząt w celu uzyskania żywności oraz innych produktów.
8.Przemysł
Dział gospodarki, w którym wydobywa się surowce albo przetwarza je na produkty, na przykład żywność, meble, samochody czy leki.
9.Usługi
Działalność, która zaspokaja potrzeby ludzi lub firm, ale zwykle nie polega na wytwarzaniu rzeczy. Przykładami są fryzjerstwo, nauczanie, leczenie i bankowość.
10.Automatyzacja
Wykorzystywanie maszyn i urządzeń do wykonywania pracy, którą wcześniej często wykonywali ludzie.
11.Wydajność pracy
Ilość dóbr lub usług wykonanych w określonym czasie przez pracownika, zespół albo przedsiębiorstwo.
12.Pracownik
Osoba wykonująca pracę zarobkową, na przykład w gospodarstwie rolnym, zakładzie przemysłowym, sklepie, szkole lub szpitalu.
Notatka
Gospodarka i jej podział
Gospodarka obejmuje działania ludzi, przedsiębiorstw i instytucji, dzięki którym powstają potrzebne produkty oraz usługi. Potrzebujemy żywności, mieszkań, ubrań, transportu, nauki, leczenia i wielu innych rzeczy.
Dla łatwiejszego opisu gospodarkę dzieli się na sektory gospodarki. W szkole najczęściej wyróżnia się trzy główne sektory:
- sektor rolniczy,
- sektor przemysłowy,
- sektor usługowy.
Podział ten nie oznacza, że sektory działają osobno. Przeciwnie: zwykle współpracują ze sobą. Rolnik może dostarczyć zboże, zakład przetwarza je na mąkę, a sklep sprzedaje ją klientom.
Zapamiętaj
Współczesna gospodarka opiera się na współpracy rolnictwa, przemysłu i usług.
Sektor rolniczy
Sektor rolniczy jest związany z pozyskiwaniem produktów bezpośrednio z przyrody. Należą do niego przede wszystkim rolnictwo, leśnictwo, rybactwo i rybołówstwo.
Rolnictwo obejmuje uprawę roślin oraz chów zwierząt. Dzięki niemu otrzymujemy między innymi zboża, warzywa, owoce, mleko, mięso i jaja. Leśnictwo zajmuje się gospodarowaniem lasami, a rybactwo i rybołówstwo są związane z pozyskiwaniem ryb.
W nowoczesnym rolnictwie stosuje się maszyny, nawozy, środki ochrony roślin oraz nowe metody uprawy. Dzięki temu wzrasta wydajność pracy. Mniejsza liczba osób może wyprodukować podobną ilość żywności niż dawniej.
Przykład
Kombajn pozwala szybciej zebrać zboże niż praca wykonywana ręcznie przez wiele osób.
Sektor przemysłowy
Sektor przemysłowy obejmuje przede wszystkim przemysł i budownictwo. Przemysł może wydobywać surowce, na przykład węgiel, sól lub rudy metali, a także przetwarzać surowce w gotowe produkty.
Przykładem przetwarzania jest produkcja chleba z mąki, mebli z drewna albo soków z owoców. Do przemysłu należą między innymi zakłady spożywcze, fabryki samochodów, zakłady chemiczne i elektrownie.
Budownictwo obejmuje wznoszenie domów, szkół, dróg, mostów i innych obiektów. Rozwój maszyn oraz automatyzacja sprawiają, że część powtarzalnych prac wykonują urządzenia. Pracownicy potrzebują więc często nowych umiejętności, na przykład obsługi nowoczesnych maszyn.
Sektor usługowy
Sektor usługowy obejmuje działania wykonywane na rzecz ludzi, firm i instytucji. Usługi zazwyczaj nie polegają na wytwarzaniu materialnego przedmiotu, lecz na pomocy, obsłudze, przewozie, przekazywaniu wiedzy albo informacji.
Do usług zaliczamy między innymi:
- handel i naprawy,
- transport oraz łączność,
- edukację,
- ochronę zdrowia,
- bankowość i ubezpieczenia,
- turystykę,
- usługi informatyczne.
W Polsce najwięcej osób pracuje właśnie w usługach. Wynika to z potrzeb mieszkańców oraz rozwoju miast, handlu, transportu, edukacji i nowych technologii. Ważne są także usługi publiczne, takie jak szkoły, szpitale, policja czy administracja.
Ważne
Handel jest usługą: nie wytwarza produktu, lecz umożliwia jego sprzedaż i zakup.
Struktura zatrudnienia i jej zmiany
Struktura zatrudnienia pokazuje, jaka część pracujących jest zatrudniona w poszczególnych sektorach gospodarki. Można dzięki niej porównywać gospodarkę różnych państw, regionów lub okresów.
W Polsce z czasem zmniejszał się udział pracujących w rolnictwie, a wzrastało znaczenie usług. Przemysł nadal pozostaje ważnym źródłem pracy, ale jego charakter się zmienia: obok tradycyjnych zakładów rozwijają się nowoczesne gałęzie produkcji.
Na zmiany zatrudnienia wpływają mechanizacja, automatyzacja, rozwój technologii, wykształcenie pracowników oraz potrzeby społeczeństwa. Na przykład starzenie się ludności zwiększa zapotrzebowanie na pracowników ochrony zdrowia i opieki.
Wszystkie sektory są potrzebne. Rolnictwo dostarcza żywność i surowce, przemysł produkuje wiele dóbr, a usługi pomagają ludziom korzystać z produktów i zaspokajać codzienne potrzeby.
Quizy w tym zestawie
24 pytań w 3 etapach — odblokujesz je po dodaniu zestawu