Przyrost naturalny i migracje ludności w Polsce
Geografia
Zestaw wyjaśnia, jak zmienia się liczba ludności Polski wskutek urodzeń, zgonów i migracji. Poznasz rodzaje migracji, ich przyczyny oraz skutki dla miast, wsi i struktury wieku mieszkańców.
1.Przyrost naturalny
Różnica między liczbą urodzeń żywych a liczbą zgonów w określonym czasie, najczęściej w ciągu roku.
2.Dodatni przyrost naturalny
Sytuacja, w której rodzi się więcej osób, niż umiera. Liczba ludności zwiększa się z przyczyn naturalnych.
3.Ujemny przyrost naturalny
Sytuacja, w której liczba zgonów jest większa niż liczba urodzeń. Liczba ludności zmniejsza się z przyczyn naturalnych.
4.Przyrost rzeczywisty
Zmiana liczby ludności wynikająca łącznie z przyrostu naturalnego oraz salda migracji.
5.Migracja
Zmiana miejsca stałego lub czasowego zamieszkania przez ludzi.
6.Emigracja
Wyjazd mieszkańców z kraju na stałe lub na dłuższy czas do innego państwa.
7.Imigracja
Przyjazd osób z innego kraju, aby zamieszkać w danym państwie.
8.Migracje wewnętrzne
Przeprowadzki odbywające się w granicach jednego państwa, na przykład ze wsi do miasta.
9.Migracje zagraniczne
Przemieszczanie się ludności między państwami, obejmujące emigrację i imigrację.
10.Saldo migracji
Różnica między liczbą osób, które przybyły na dany obszar, a liczbą osób, które z niego wyjechały.
11.Starzenie się społeczeństwa
Wzrost udziału osób starszych w ludności. Może być skutkiem małej liczby urodzeń i wydłużania się życia ludzi.
12.Suburbanizacja
Przenoszenie się części mieszkańców i działalności z dużego miasta do okolicznych gmin, czyli strefy podmiejskiej.
Notatka
Liczba ludności i jej zmiany
Liczba mieszkańców kraju lub miejscowości nie jest stała. Zmienia się wskutek urodzeń, zgonów oraz przeprowadzek ludności. Dwa najważniejsze pojęcia pomagają opisać te zmiany: przyrost naturalny i migracje.
Przyrost naturalny to różnica między liczbą urodzeń żywych a liczbą zgonów w określonym czasie. Jeżeli rodzi się więcej osób, niż umiera, jest on dodatni. Gdy zgonów jest więcej niż urodzeń, występuje ujemny przyrost naturalny.
Zapamiętaj
Przyrost naturalny pokazuje zmianę liczby ludności wynikającą z urodzeń i zgonów, a nie z przeprowadzek.
W Polsce w ostatnich latach występuje ujemny przyrost naturalny. Oznacza to, że liczba zgonów przewyższa liczbę urodzeń. Nie znaczy to jednak automatycznie, że w każdej gminie liczba mieszkańców spada tak samo, ponieważ wpływ mają także migracje.
Migracje: przeprowadzki ludzi
Migracja to zmiana miejsca stałego lub czasowego zamieszkania. Jej przyczynami mogą być nauka, praca, wyższe zarobki, chęć poprawy warunków życia, połączenie z rodziną albo sytuacja zagrożenia.
- Migracje wewnętrzne odbywają się w granicach Polski, na przykład przeprowadzka z małego miasta do dużego miasta.
- Migracje zagraniczne wiążą się z przekroczeniem granicy państwa.
- Emigracja to wyjazd z Polski do innego kraju.
- Imigracja to przyjazd z innego kraju do Polski.
Ważnym wskaźnikiem jest saldo migracji. Jest dodatnie, gdy więcej osób przyjechało na dany obszar, niż z niego wyjechało. Ujemne saldo migracji oznacza przewagę wyjazdów.
Przykład
Jeśli do gminy przybyło 200 osób, a wyjechało 150, saldo migracji jest dodatnie, ponieważ przyjazdów było więcej.
Przyrost rzeczywisty
Aby ocenić, czy liczba mieszkańców danego miejsca rośnie czy maleje, trzeba uwzględnić oba procesy. Przyrost rzeczywisty zależy od przyrostu naturalnego oraz od salda migracji.
Może się zdarzyć, że w miejscowości rodzi się mniej osób, niż umiera, ale liczba mieszkańców mimo to wzrasta. Dzieje się tak wtedy, gdy napływa do niej dużo nowych osób. Odwrotna sytuacja jest również możliwa: dodatni przyrost naturalny może nie wystarczyć do wzrostu liczby ludności, jeśli bardzo dużo mieszkańców wyjeżdża.
Ważne
Nie myl ujemnego przyrostu naturalnego z ujemnym saldem migracji: pierwszy dotyczy urodzeń i zgonów, a drugi przyjazdów i wyjazdów.
Na zmianę liczby ludności Polski wpływają także imigranci, czyli osoby przybywające do naszego kraju. Mogą oni podejmować pracę, uczyć się i zakładać rodziny.
Skutki zmian ludnościowych
Jednym z ważnych skutków małej liczby urodzeń jest starzenie się społeczeństwa. Rośnie wtedy udział osób starszych, a maleje udział dzieci i młodzieży. Państwo i samorządy muszą rozwijać opiekę zdrowotną, pomoc dla seniorów oraz usługi dostosowane do ich potrzeb.
Odpływ młodych osób z niektórych wsi i małych miast może prowadzić do mniejszej liczby uczniów, trudności ze znalezieniem pracowników oraz wzrostu udziału seniorów. Z kolei miasta i atrakcyjne gospodarczo regiony często przyciągają osoby poszukujące pracy lub nauki.
Migracje nie są ani wyłącznie dobre, ani wyłącznie złe. Dla osoby migrującej mogą oznaczać nowe możliwości. Dla miejsca, z którego wyjeżdżają mieszkańcy, mogą jednak powodować niedobór młodych ludzi i pracowników.
Miasta, strefy podmiejskie i wieś
W Polsce część mieszkańców dużych miast przeprowadza się do pobliskich gmin. Zjawisko to nazywamy suburbanizacją. Ludzie chcą mieszkać w domu z ogrodem lub szukają tańszego mieszkania, ale nadal często pracują albo uczą się w mieście.
Napływ ludności do strefy podmiejskiej zwiększa potrzebę budowy mieszkań, dróg, szkół, przedszkoli i rozwijania transportu publicznego. Może też powodować większe korki, jeśli wiele osób codziennie dojeżdża samochodem do miasta.
W analizie zmian ludności warto zawsze pytać o przyczynę i skutek. Na przykład brak pracy może sprzyjać wyjazdom, a wyjazdy młodych dorosłych mogą przyczyniać się do starzenia mieszkańców danego obszaru.
Quizy w tym zestawie
24 pytań w 3 etapach — odblokujesz je po dodaniu zestawu