Rosja – zróżnicowanie środowiska przyrodniczego

Rosja to największe państwo świata. Leży na dwóch kontynentach: w Europie i Azji. Dzięki temu jej obszar jest bardzo rozległy i obejmuje wiele różnych krajobrazów. Państwo to sięga od zachodniej części Europy aż po wschodnie krańce Azji.

Bardzo duża powierzchnia sprawia, że w Rosji występują wielkie różnice przyrodnicze. Inne warunki panują na chłodnej północy, inne w centrum kraju, a jeszcze inne na południu. Ważną rolę odgrywa też duża odległość wielu obszarów od oceanów.

W Rosji dominują niziny, czyli rozległe obszary o małych wysokościach. Najważniejsze z nich to Nizina Wschodnioeuropejska w części europejskiej i Nizina Zachodniosyberyjska w części azjatyckiej. Na nizinach łatwiej rozwija się rolnictwo, transport i osadnictwo.

Ważnym elementem rzeźby terenu są także góry Ural, które oddzielają Europę od Azji. Nie należą do najwyższych gór świata, ale mają duże znaczenie geograficzne. W południowej i wschodniej części Rosji występują również obszary górskie i wyżynne.

Duże przestrzenie Rosji sprawiają, że obok terenów równinnych spotyka się też góry, wyżyny, kotliny, bagna oraz obszary podmokłe. Szczególnie znana z takich terenów jest zachodnia część Syberii.

Na znacznym obszarze Rosji występuje klimat kontynentalny. Oznacza to duże różnice temperatur między porami roku: mroźne zimy i cieplejsze lato. Im dalej od oceanów, tym wpływ klimatu morskiego jest mniejszy, a warunki stają się bardziej surowe.

Na północy klimat jest bardzo chłodny. Długie zimy i krótkie lato utrudniają rozwój rolnictwa i codzienne życie mieszkańców. W wielu miejscach występuje wieczna zmarzlina, czyli stale zamarznięty grunt.

Na południu Rosji jest cieplej, dlatego pojawiają się warunki korzystniejsze dla upraw. Widać więc wyraźnie, że położenie geograficzne wpływa na temperaturę, roślinność i sposób gospodarowania człowieka.

Rosja ma bardzo bogatą sieć rzeczną. W części europejskiej ważna jest Wołga, najdłuższa rzeka Europy. Ma ona duże znaczenie dla transportu, przemysłu i zaopatrzenia w wodę.

W azjatyckiej części kraju płyną wielkie rzeki Syberii, między innymi Lena, Ob i Jenisej. Wiele z nich uchodzi do Oceanu Arktycznego. Zimą długo są skute lodem, co utrudnia żeglugę.

Najbardziej znanym jeziorem Rosji jest Bajkał. To najgłębsze jezioro świata i ogromny zbiornik słodkiej wody. Jest ono ważnym obiektem przyrodniczym nie tylko dla Rosji, ale i dla całego świata.

W Rosji bardzo dobrze widać strefowość przyrodniczą, czyli zmianę krajobrazów z północy na południe. Na dalekiej północy występuje tundra. To obszar bezleśny, gdzie rosną głównie mchy, porosty, trawy i niskie krzewy.

Na południe od tundry rozciąga się tajga, czyli ogromne lasy iglaste. Rosną tam świerki, sosny, jodły i modrzewie. Tajga zajmuje wielkie obszary Rosji i jest jednym z najbardziej charakterystycznych krajobrazów tego państwa.

Jeszcze dalej na południe pojawiają się stepy. Są to bezleśne obszary porośnięte trawami. Step sprzyja rolnictwu bardziej niż tundra, ponieważ warunki cieplne są tam korzystniejsze.

Środowisko przyrodnicze Rosji silnie wpływa na rozmieszczenie ludności i działalność gospodarczą. Na obszarach bardzo zimnych, z tundrą i wieczną zmarzliną, mieszka niewiele osób. Trudniej tam budować drogi, domy i prowadzić uprawy.

Ludność skupia się chętniej na terenach o łagodniejszych warunkach, zwłaszcza w części europejskiej i na południu kraju. Tam łatwiej rozwija się rolnictwo, transport i osadnictwo. Duże rzeki pomagają w przewozie towarów i dostarczaniu wody.

Zróżnicowanie przyrodnicze Rosji pokazuje, jak silnie położenie, klimat, rzeźba terenu i wody wpływają na życie człowieka. To właśnie dlatego w jednym państwie można spotkać zarówno bardzo chłodne obszary tundry, jak i cieplejsze tereny stepowe.