Strefy czasowe na Ziemi
Geografia
Zestaw pomaga zrozumieć, czym są strefy czasowe i dlaczego na Ziemi w różnych miejscach jest inna godzina. Znajdziesz tu najważniejsze pojęcia, zasady obliczania czasu oraz przykłady związane z ruchem obrotowym Ziemi i południkiem .
1.strefa czasowa
Obszar Ziemi, na którym obowiązuje ten sam czas urzędowy. Strefy czasowe wprowadzono po to, aby łatwiej organizować życie, podróże i komunikację.
2.ruch obrotowy Ziemi
Ruch Ziemi wokół własnej osi. Trwa 24 godziny i powoduje występowanie dnia i nocy. To właśnie ten ruch sprawia, że w różnych miejscach na Ziemi jest inna godzina.
3.południk zerowy
Południk o długości geograficznej . Przechodzi przez Greenwich pod Londynem. Od niego liczy się różnicę czasu na wschód i na zachód.
4.czas strefowy
Czas urzędowy obowiązujący w danej strefie czasowej. Nie zawsze jest to dokładnie taki sam czas jak miejscowy, ale jest wygodny dla całego obszaru.
5.czas miejscowy
Czas wyznaczany na podstawie położenia Słońca na niebie w danym miejscu. Gdy Słońce jest najwyżej nad horyzontem, jest południe miejscowe.
6.Greenwich
Miejsce w Wielkiej Brytanii, przez które przebiega południk zerowy. Jest ono ważnym punktem odniesienia przy ustalaniu stref czasowych na świecie.
7.południki
Linie na globusie i mapie biegnące od bieguna północnego do południowego. Służą do określania długości geograficznej i pomagają ustalać różnice czasu.
8.długość geograficzna
Odległość kątowa na wschód lub zachód od południka zerowego, podawana w stopniach. Ma znaczenie przy określaniu położenia i różnic czasu.
9.
Tyle stopni ma pełny obrót Ziemi wokół własnej osi. Skoro obrót trwa 24 godziny, to w ciągu 1 godziny Ziemia obraca się o .
10. długości geograficznej
Tyle wynosi w przybliżeniu szerokość jednej strefy czasowej. Ponieważ Ziemia obraca się o w ciągu godziny, tyle samo odpowiada różnicy 1 godziny.
11.wschód od Greenwich
Na wschód od południka zerowego czas jest późniejszy niż w Greenwich. Dodajemy godziny, bo Słońce wcześniej góruje tam na niebie.
12.zachód od Greenwich
Na zachód od południka zerowego czas jest wcześniejszy niż w Greenwich. Odejmujemy godziny, bo Słońce później góruje tam na niebie.
13.międzynarodowa linia zmiany daty
Umowna linia przebiegająca w pobliżu południka . Po jej przekroczeniu zmienia się data o jeden dzień. Linia omija wiele wysp i państw, dlatego nie jest idealnie prosta.
14.górowanie Słońca
Moment, gdy Słońce znajduje się najwyżej nad horyzontem w danym dniu. Wtedy przypada południe miejscowe.
Notatka
Dlaczego na Ziemi są różne godziny?
Na Ziemi nie wszędzie jest ta sama godzina, ponieważ Ziemia wykonuje ruch obrotowy wokół własnej osi. Pełny obrót trwa 24 godziny, czyli jedną dobę. W czasie tego ruchu różne miejsca na Ziemi są kolejno oświetlane przez Słońce, dlatego w jednych częściach świata jest poranek, a w innych południe albo noc.
Gdy w jednym miejscu Słońce znajduje się wysoko na niebie, w innym może dopiero wschodzić. Z tego powodu wprowadzono strefy czasowe, czyli obszary, w których obowiązuje ten sam czas urzędowy. Ułatwia to życie codzienne, podróże, komunikację i działanie transportu.
Zapamiętaj
Strefy czasowe istnieją dlatego, że Ziemia obraca się wokół własnej osi w ciągu 24 godzin.
Południk zerowy i kierunki liczenia czasu
Punktem odniesienia przy ustalaniu czasu jest południk zerowy o długości geograficznej . Przebiega on przez Greenwich w Wielkiej Brytanii. Od tego południka liczy się różnice czasu na wschód i na zachód.
Jeżeli poruszamy się na wschód od Greenwich, czas staje się późniejszy. Trzeba wtedy dodawać kolejne godziny. Jeżeli poruszamy się na zachód, czas staje się wcześniejszy, więc godziny odejmujemy.
To wynika z tego, że miejsca położone bardziej na wschód wcześniej „ustawiają się” naprzeciw Słońca. Dlatego Słońce wcześniej tam wschodzi, wcześniej góruje i wcześniej zachodzi.
Ile stopni odpowiada jednej godzinie?
Pełny obrót Ziemi to i trwa on 24 godziny. Gdy podzielimy przez 24, otrzymamy . Oznacza to, że przesunięcie o około długości geograficznej odpowiada różnicy 1 godziny.
Dlatego przy prostych zadaniach szkolnych przyjmujemy zasadę:
- = 1 godzina
- = 2 godziny
- = 3 godziny
Ważne
W zadaniach o strefach czasowych najpierw ustal kierunek: na wschód dodajesz godziny, na zachód odejmujesz.
Czas miejscowy i czas strefowy
Czas miejscowy zależy od położenia Słońca nad danym miejscem. Kiedy Słońce jest najwyżej na niebie, mówimy o górowaniu Słońca i wtedy przypada południe miejscowe.
Gdyby każde miasto używało tylko czasu miejscowego, różnice godzin byłyby bardzo częste i utrudniałyby codzienne życie. Dlatego wprowadzono czas strefowy, czyli wspólny czas urzędowy dla większego obszaru.
W praktyce oznacza to, że wiele miejsc położonych blisko siebie ma tę samą godzinę urzędową, nawet jeśli dokładne położenie Słońca nie jest w nich identyczne. Takie rozwiązanie jest wygodne dla szkół, urzędów, kolei, lotnictwa i kontaktów między państwami.
Jak obliczać różnicę czasu?
W prostych zadaniach trzeba wykonać kilka kroków. Najpierw sprawdzamy, ile wynosi różnica długości geograficznej lub ile stref dzieli dane miejsca. Następnie zamieniamy tę różnicę na godziny, pamiętając, że to 1 godzina. Na końcu ustalamy, czy trzeba dodać, czy odjąć czas.
Jeśli dane miejsce leży na wschód, dodajemy godziny. Jeśli leży na zachód, odejmujemy godziny.
Przykład
Jeśli w Greenwich jest 12:00, to w miejscu położonym 2 strefy na wschód będzie 14:00, a 3 strefy na zachód — 9:00.
Międzynarodowa linia zmiany daty
Na Ziemi istnieje też międzynarodowa linia zmiany daty. Przebiega ona w pobliżu południka . Jej znaczenie polega na tym, że po jej przekroczeniu zmienia się data o jeden dzień.
Linia ta jest umowna i nie biegnie idealnie prosto, ponieważ omija niektóre wyspy i państwa. Dzięki temu mieszkańcy jednego kraju nie muszą żyć według dwóch różnych dat.
W szkolnej geografii najważniejsze jest, aby wiedzieć, że południk zerowy pomaga liczyć godziny, a okolice południka wiążą się ze zmianą daty.
Quizy w tym zestawie
20 pytań w 2 etapach — odblokujesz je po dodaniu zestawu