Klimatogramy – jak je czytać
Geografia
Zestaw pomaga zrozumieć, czym jest klimatogram i jak odczytywać z niego temperaturę oraz opady. Nauczysz się rozpoznawać miesiące suche i wilgotne, roczną amplitudę temperatury oraz łączyć wykres z krajobrazami świata.
1.Klimatogram
To wykres, który pokazuje klimat danego miejsca w ciągu roku. Zawiera zwykle średnią temperaturę w kolejnych miesiącach oraz sumę opadów w tych samych miesiącach.
2.Temperatura powietrza
Na klimatogramie pokazuje, jak ciepło lub zimno jest w danym miesiącu. Najczęściej przedstawia się ją linią.
3.Opady atmosferyczne
To deszcz, śnieg, grad i mżawka. Na klimatogramie opady są zwykle pokazane słupkami dla każdego miesiąca.
4.Miesięczna suma opadów
To łączna ilość opadów, która spadła w jednym miesiącu. Dzięki temu można porównać, które miesiące są bardziej suche, a które wilgotne.
5.Średnia miesięczna temperatura
To przeciętna temperatura z danego miesiąca. Na klimatogramie pozwala zauważyć najcieplejsze i najchłodniejsze miesiące roku.
6.Najcieplejszy miesiąc
To miesiąc, w którym linia temperatury osiąga najwyższą wartość na klimatogramie. Pokazuje, kiedy w danym miejscu jest najgoręcej.
7.Najchłodniejszy miesiąc
To miesiąc, w którym linia temperatury ma najniższą wartość. Pozwala określić, kiedy w roku jest najzimniej.
8.Roczna suma opadów
To suma opadów ze wszystkich 12 miesięcy. Informuje, czy dane miejsce jest ogólnie suche, czy wilgotne.
9.Roczna amplituda temperatury
To różnica między temperaturą najwyższą i najniższą w roku. Pokazuje, czy temperatury w ciągu roku bardzo się zmieniają, czy są dość podobne.
10.Miesiąc suchy
To miesiąc z małą ilością opadów. Na klimatogramie widać go jako niski słupek.
11.Miesiąc wilgotny
To miesiąc z dużą ilością opadów. Na klimatogramie rozpoznasz go po wysokim słupku.
12.Oś pionowa
To skala po boku wykresu. Na klimatogramie może pokazywać wartości temperatury albo opadów, dlatego trzeba uważnie sprawdzić opis osi.
13.Oś pozioma
To część wykresu, na której zaznaczone są miesiące od stycznia do grudnia. Dzięki niej wiadomo, kiedy w roku występują dane temperatury i opady.
14.Krajobraz równikowy
Na klimatogramie zwykle ma wysokie temperatury przez cały rok i duże opady w wielu miesiącach. Zmiany temperatury są tam niewielkie.
15.Krajobraz pustynny
Na klimatogramie ma bardzo małe opady. Temperatury są zwykle wysokie, zwłaszcza w miesiącach letnich.
16.Krajobraz strefy umiarkowanej
Na klimatogramie widać wyraźne pory roku: cieplejsze lato, chłodniejszą zimę i opady rozłożone w różnych miesiącach.
Notatka
Co to jest klimatogram
Klimatogram to prosty wykres, który pokazuje klimat wybranego miejsca w ciągu całego roku. Dzięki niemu można sprawdzić, jaka jest średnia miesięczna temperatura oraz ile wynosi miesięczna suma opadów w kolejnych miesiącach. To bardzo przydatne narzędzie, bo pozwala szybko porównać różne miejsca na Ziemi.
Na jednym klimatogramie są zwykle dwa rodzaje danych. Temperatura jest najczęściej przedstawiana linią, a opady słupkami. Miesiące od stycznia do grudnia znajdują się na dole wykresu, czyli na osi poziomej. Po bokach są skale, które pomagają odczytać wartości.
Zapamiętaj
Na klimatogramie linia zwykle pokazuje temperaturę, a słupki pokazują opady.
Jak odczytywać dane z wykresu
Czytanie klimatogramu zaczynamy od sprawdzenia, co oznaczają osie. Oś pozioma pokazuje miesiące roku. Oś pionowa lub dwie osie pionowe pokazują wartości temperatury i opadów. Trzeba uważnie patrzeć na podpisy, bo bez tego łatwo pomylić dane.
Gdy odczytujesz temperaturę, patrzysz na przebieg linii. Im wyżej biegnie linia, tym cieplejszy jest miesiąc. Gdy odczytujesz opady, patrzysz na wysokość słupków. Im wyższy słupek, tym więcej opadów spadło w danym miesiącu.
Można też szukać skrajnych wartości:
- miesiąca najcieplejszego,
- miesiąca najchłodniejszego,
- miesiąca najbardziej suchego,
- miesiąca najbardziej wilgotnego.
Ważne
Najczęstszy błąd to odczytywanie temperatury ze słupków albo opadów z linii. Zawsze najpierw sprawdź, co przedstawia dany element wykresu.
Jak interpretować klimatogram
Samo odczytanie liczb to jeszcze nie wszystko. Interpretacja polega na wyjaśnieniu, co te dane znaczą. Trzeba spojrzeć, czy w danym miejscu przez cały rok jest ciepło, czy temperatura mocno się zmienia. Warto też sprawdzić, czy opady są duże przez cały rok, czy występują tylko w niektórych miesiącach.
Jeżeli linia temperatury prawie się nie zmienia, oznacza to, że przez cały rok jest podobnie ciepło. Jeżeli raz jest bardzo wysoko, a raz dużo niżej, to widać wyraźne różnice między porami roku. Podobnie z opadami: wysokie słupki w wielu miesiącach świadczą o wilgotnym klimacie, a niskie słupki o klimacie suchym.
W interpretacji przydają się pojęcia roczna suma opadów i roczna amplituda temperatury. Roczna suma opadów mówi, ile opadów było razem przez cały rok. Roczna amplituda temperatury pokazuje różnicę między najcieplejszym i najchłodniejszym miesiącem.
Klimatogram a krajobrazy świata
Klimatogram pomaga rozpoznać cechy różnych krajobrazów. W lesie równikowym temperatury są wysokie przez cały rok, a opadów jest dużo. W krajobrazie pustynnym opadów jest bardzo mało, a temperatury są zwykle wysokie. W strefie umiarkowanej widać wyraźne zmiany pór roku: cieplejsze lato i chłodniejszą zimę.
Patrząc na wykres, można więc połączyć klimat z wyglądem środowiska. Gdy jest ciepło i wilgotno, roślinność jest zwykle bujna. Gdy jest bardzo sucho, roślin jest mało. Gdy różnice temperatur w roku są duże, zmienia się także przyroda i sposób życia ludzi.
Przykład
Jeśli na klimatogramie prawie wszystkie miesiące mają wysoką temperaturę i duże opady, to taki wykres może pasować do lasu równikowego.
Co warto umieć na sprawdzian
Na sprawdzianie warto umieć nie tylko powiedzieć, czym jest klimatogram, ale też samodzielnie z niego korzystać. Dobrze jest ćwiczyć wyszukiwanie najcieplejszego miesiąca, najchłodniejszego miesiąca oraz miesięcy suchych i wilgotnych. Trzeba też umieć porównać dwa klimatogramy i powiedzieć, w którym miejscu jest cieplej albo bardziej wilgotno.
Warto pamiętać o kilku prostych zasadach:
- najpierw czytaj podpisy osi,
- potem odczytuj temperaturę z linii,
- opady odczytuj ze słupków,
- na końcu spróbuj wyjaśnić, jaki to klimat i z jakim krajobrazem może się łączyć.
Jeśli nauczysz się spokojnie patrzeć na wykres krok po kroku, klimatogram przestanie być trudny. To po prostu czytelny sposób pokazania, jaka pogoda i klimat panują w danym miejscu przez cały rok.
Quizy w tym zestawie
16 pytań w 2 etapach — odblokujesz je po dodaniu zestawu