Tajga i tundra
Geografia
Zestaw pomaga opanować dwa krajobrazy stref chłodnych: tajgę i tundrę. Znajdziesz tu najważniejsze cechy klimatu, roślinności, zwierząt i życia ludzi oraz pytania, które sprawdzą, czy rozumiesz różnice między tymi obszarami.
1.tajga
Rozległy las iglasty strefy umiarkowanej chłodnej i okołobiegunowej. Rosną tu głównie świerki, sosny i modrzewie. Zimy są długie i mroźne, a lato krótkie, ale cieplejsze niż w tundrze.
2.tundra
Bezleśny krajobraz obszarów okołobiegunowych. Lato jest bardzo krótkie i chłodne, a zima długa i bardzo mroźna. Rosną tu mchy, porosty, trawy i niskie krzewy.
3.wieczna zmarzlina
Warstwa gruntu, która przez cały rok pozostaje zamarznięta lub rozmarza tylko bardzo płytko przy powierzchni. Utrudnia wzrost drzew i budowę dróg czy domów.
4.porosty
Organizmy złożone z grzyba i glonu lub sinicy. Dobrze znoszą zimno i dlatego często występują w tundrze. Są ważnym pokarmem na przykład dla reniferów.
5.las iglasty
Las, w którym dominują drzewa iglaste, takie jak świerk, sosna i jodła. W tajdze drzewa te są przystosowane do śniegu i mrozu, mają wąskie igły i stożkowaty kształt.
6.renifer
Zwierzę żyjące w tundrze i na północy tajgi. Ma szerokie racice ułatwiające chodzenie po śniegu i bagnistym podłożu. Dla wielu ludzi Północy jest ważne jako środek transportu i źródło pożywienia.
7.krótki okres wegetacyjny
Czas w roku, gdy rośliny mogą rosnąć, jest bardzo krótki z powodu niskich temperatur. To jedna z głównych przyczyn ubogiej roślinności tundry.
8.ludność obszarów północnych
Na terenach tajgi i tundry mieszka niewiele osób, bo klimat jest surowy. Ludzie zajmują się tam między innymi hodowlą reniferów, rybołówstwem, myślistwem i wydobyciem surowców.
Notatka
Czym są tajga i tundra?
Tajga i tundra to dwa krajobrazy występujące na północy Ziemi, tam gdzie klimat jest chłodny lub bardzo zimny. Oba obszary mają długie zimy, krótkie lata i są słabo zaludnione. Mimo podobieństw nie są takie same.
Tajga to przede wszystkim ogromny las iglasty. Występuje tam więcej drzew, a lato jest trochę cieplejsze niż w tundrze. Tundra to z kolei kraina prawie bez drzew, z mchami, porostami i niskimi krzewami. Jest położona bardziej na północ niż tajga.
Najważniejsza różnica między tymi krajobrazami dotyczy roślinności. W tajdze mogą rosnąć drzewa, bo warunki są nieco łagodniejsze. W tundrze jest za zimno, a grunt często pozostaje zamarznięty.
Zapamiętaj
Tajga to las iglasty, a tundra to bezleśny krajobraz obszarów bardzo zimnych.
Klimat tajgi i tundry
W obu krajobrazach klimat jest surowy. Zima trwa długo, jest mroźna i śnieżna. Lato jest krótkie, ale w tajdze cieplejsze niż w tundrze. To właśnie temperatura i długość lata decydują o tym, jakie rośliny mogą tam rosnąć.
W tajdze lato wystarcza do wzrostu drzew iglastych. W tundrze okres ciepła trwa bardzo krótko, dlatego rośliny muszą szybko rosnąć, kwitnąć i wydawać nasiona. Dodatkową przeszkodą jest wieczna zmarzlina, czyli zamarznięty grunt.
Ważne
Nie myl tajgi z tundrą: obie są zimne, ale tundra jest chłodniejsza i leży dalej na północ.
Mała ilość ciepła sprawia też, że życie ludzi i zwierząt jest tam trudniejsze niż w cieplejszych strefach.
Roślinność tajgi
W tajdze dominują drzewa iglaste, takie jak świerk, sosna i modrzew. Ich budowa pomaga przetrwać zimę. Mają wąskie igły zamiast szerokich liści, dzięki czemu tracą mniej wody. Korony wielu drzew mają kształt stożka, więc śnieg łatwiej z nich spada.
Podszyt i runo leśne są uboższe niż w cieplejszych lasach. Rosną tam między innymi mchy, jagody i krzewinki. W tajdze zwierzęta znajdują schronienie wśród drzew, a las dostarcza im pożywienia.
Przykład
Gdy widzisz krajobraz z gęstym lasem świerkowym i długą śnieżną zimą, to bardzo możliwe, że jest to tajga.
Roślinność tundry
W tundrze nie ma prawie wcale wysokich drzew. Powodem są niskie temperatury, krótkie lato i wieczna zmarzlina. Korzenie drzew nie mogą się dobrze rozwijać w zamarzniętym podłożu.
Typowe rośliny tundry to mchy, porosty, trawy i niskie krzewy. Są one odporne na silny wiatr i zimno. Rosną nisko przy ziemi, co pomaga im przetrwać trudne warunki. W krótkim lecie tundra na krótko ożywa i pojawiają się kwiaty oraz świeża zieleń.
Porosty mają duże znaczenie, ponieważ stanowią pokarm dla wielu zwierząt, zwłaszcza reniferów.
Zwierzęta i życie ludzi
W tajdze i tundrze żyją zwierzęta dobrze przystosowane do zimna. W tundrze typowy jest renifer, który ma szerokie racice pomagające poruszać się po śniegu i mokrym podłożu. W tajdze spotyka się między innymi łosie, niedźwiedzie i wilki.
Ludzi na tych terenach mieszka niewiele. Przyczyną jest surowy klimat, trudne warunki uprawy roli i duże odległości. Mieszkańcy zajmują się tam często hodowlą reniferów, rybołówstwem, myślistwem oraz wydobyciem surowców.
Warunki życia są trudne, dlatego domy, ubrania i środki transportu muszą być dostosowane do zimna, śniegu i zamarzniętego gruntu.
Najważniejsze różnice między tajgą a tundrą
Tajga i tundra są do siebie podobne, bo obie leżą na północy i mają chłodny klimat. Różnią się jednak przede wszystkim roślinnością i temperaturą lata.
- Tajga ma lasy iglaste.
- Tundra jest prawie bezleśna.
- W tajdze lato jest trochę cieplejsze.
- W tundrze częściej występuje wieczna zmarzlina.
- W tajdze łatwiej o schronienie dla zwierząt dzięki lasom.
Jeśli na sprawdzianie masz rozpoznać krajobraz, najpierw zwróć uwagę na drzewa. Gęsty las iglasty wskazuje na tajgę, a brak drzew i obecność mchów oraz porostów sugerują tundrę.
Quizy w tym zestawie
17 pytań w 2 etapach — odblokujesz je po dodaniu zestawu