Pustynia gorąca i pustynia lodowa

Pustynia to obszar, na którym występuje bardzo mało opadów. Z tego powodu życie roślin, zwierząt i ludzi jest tam trudne. W klasie 5 porównuje się dwa rodzaje pustyń: pustynię gorącą i pustynię lodową.

Choć nazwy brzmią bardzo różnie, oba krajobrazy mają pewne cechy wspólne. W obu miejscach panują trudne warunki przyrodnicze, jest skąpa roślinność i niewiele wody dostępnej dla organizmów.

Pustynia gorąca występuje głównie w pobliżu zwrotników. Cechuje ją wysoka temperatura w dzień, silne nasłonecznienie i bardzo mała ilość deszczu. W nocy temperatura może wyraźnie spaść, dlatego na pustyni występują duże różnice temperatury między dniem a nocą.

Na pustyniach gorących spotyka się piasek, żwir i skały. Charakterystycznym elementem krajobrazu są wydmy, czyli piaszczyste wzniesienia usypane przez wiatr. Ważne są też oazy — miejsca, gdzie znajduje się woda. To właśnie tam mogą rosnąć rośliny i osiedlać się ludzie.

Roślin na pustyni gorącej jest niewiele. Muszą one dobrze znosić suszę i umieć oszczędzać wodę. Zwierzęta także są przystosowane do upału — często prowadzą nocny tryb życia albo szukają cienia w ciągu dnia.

Pustynia lodowa występuje na obszarach okołobiegunowych, gdzie przez większą część roku panuje silny mróz. Powierzchnię takich terenów pokrywają śnieg i lód, a na rozległych obszarach tworzy się lądolód.

Na pustyni lodowej prawie nie ma roślin, ponieważ warunki są zbyt surowe: jest bardzo zimno, wieją silne wiatry, a gleba jest skuta lodem. Zwierzęta, które żyją na tych obszarach, muszą chronić się przed zimnem. Pomaga im w tym grube futro, pióra albo warstwa tłuszczu.

Życie człowieka na pustyniach lodowych jest bardzo utrudnione. Brakuje tam dogodnych warunków do rolnictwa, a transport i budowa osiedli są trudne z powodu mrozu oraz lodu.

W obu typach pustyń organizmy muszą mieć specjalne przystosowania. Na pustyni gorącej najważniejszy problem to brak wody i upał, a na pustyni lodowej — silne zimno i zamarznięta powierzchnia.

Na pustyniach gorących ludzie najchętniej mieszkają w pobliżu oaz, bo tam łatwiej o wodę. Mogą wtedy uprawiać niektóre rośliny i hodować zwierzęta. Na pustyniach lodowych osad jest bardzo mało, ponieważ warunki są znacznie trudniejsze.

Zwierzęta pustyń gorących często unikają aktywności w najgorętszej porze dnia. Zwierzęta pustyń lodowych muszą natomiast zatrzymywać ciepło i dobrze znosić długą zimę.

Podobieństwa między pustynią gorącą i lodową są wyraźne: w obu krajobrazach jest mało opadów, niewiele roślin i trudne warunki życia. W obu przypadkach rośliny i zwierzęta muszą być dobrze przystosowane do środowiska.

Różnice są jednak bardzo duże. Pustynia gorąca jest związana z wysoką temperaturą i suszą, a pustynia lodowa z bardzo niską temperaturą oraz obecnością lodu i śniegu. Na gorącej pustyni często spotykamy wydmy i oazy, a na lodowej rozległe pola śniegu i lądolodu.

Do sprawdzianu warto umieć porównać te dwa krajobrazy, podać ich cechy oraz wskazać przykłady miejsc występowania. Trzeba też pamiętać, że wygląd krajobrazu zależy od klimatu, a klimat wpływa na rośliny, zwierzęta i życie ludzi.