Relative clauses w liceum
Angielski
Zestaw porządkuje zdania względne w języku angielskim na poziomie liceum: zaimki względne, zdania określające i nieokreślające, przecinki oraz pomijanie zaimka. Dzięki fiszkom, quizom i notatce łatwiej zrozumiesz budowę takich zdań i unikniesz typowych błędów maturalnych.
1.relative clause
Zdanie względne to część zdania, która podaje dodatkową informację o osobie, rzeczy, miejscu lub czasie. Najczęściej zaczyna się od zaimka lub przysłówka względnego, np. who, which, that, whose, where, when.
2.defining relative clause
Zdanie względne określające zawęża znaczenie rzeczownika i mówi, o kim lub o czym dokładnie mowa. Bez niego sens zdania byłby niepełny lub zmieniony. Nie oddziela się go przecinkami.
3.non-defining relative clause
Zdanie względne nieokreślające dodaje tylko dodatkową informację o osobie lub rzeczy już zidentyfikowanej. Można je usunąć bez zniszczenia głównego sensu zdania. Oddziela się je przecinkami.
4.who
Zaimek względny odnoszący się do osób. Może pełnić funkcję podmiotu lub dopełnienia, np. The girl who lives next door is my friend.
5.which
Zaimek względny odnoszący się do rzeczy i zwierząt. Występuje zarówno w zdaniach określających, jak i nieokreślających, np. The book which I bought was expensive.
6.that
Zaimek względny używany głównie w zdaniach określających zamiast who lub which. Odnosi się do osób, rzeczy i zwierząt. Zwykle nie używa się go w zdaniach nieokreślających.
7.whose
Zaimek względny wyrażający przynależność. Oznacza „czyj, której, którego” i może odnosić się do osób, a także do rzeczy, np. a student whose project won.
8.where
Przysłówek względny odnoszący się do miejsca. Zastępuje wyrażenia typu in which, at which w prostszych konstrukcjach, np. the town where I was born.
9.when
Przysłówek względny odnoszący się do czasu, np. the day when we met. Często można go zastąpić konstrukcją on which w bardziej formalnym stylu.
10.omission of relative pronoun
W zdaniach określających można pominąć zaimek względny, gdy jest on dopełnieniem, np. The film (that) we watched. Nie można go pominąć, gdy pełni funkcję podmiotu.
11.commas in relative clauses
Przecinki stosuje się w zdaniach nieokreślających, bo wprowadzają informację dodatkową. W zdaniach określających przecinków się nie stawia, ponieważ ta część jest konieczna do identyfikacji rzeczownika.
12.relative pronoun as subject
Gdy zaimek względny jest podmiotem zdania podrzędnego, nie można go opuścić, np. The boy who won the prize is my cousin. To on wykonuje czynność.
13.relative pronoun as object
Gdy zaimek względny jest dopełnieniem w zdaniu podrzędnym, w defining clauses można go często pominąć, np. The song which I like = The song I like.
14.preposition in relative clause
Przyimek może stać na końcu zdania względnego w stylu neutralnym, np. the person I spoke to, albo przed which/whom w stylu bardziej formalnym, np. the person to whom I spoke.
Notatka
Czym są zdania względne
Zdania względne, czyli relative clauses, służą do dopowiadania informacji o rzeczowniku występującym wcześniej w zdaniu. Dzięki nim można połączyć dwa zdania w jedno i uniknąć powtórzeń. Najczęściej wprowadza je zaimek względny albo przysłówek względny.
Przykład ogólny: zamiast dwóch zdań „I know the girl. She won the competition.” tworzymy jedno: „I know the girl who won the competition.” W ten sposób druga część opisuje słowo girl.
Najważniejsze elementy w liceum to who, which, that, whose, where i when. Trzeba umieć rozpoznać, do czego się odnoszą, oraz odróżnić dwa podstawowe typy zdań względnych.
Zapamiętaj
Zdanie względne zawsze odnosi się do wyrazu stojącego wcześniej i dopowiada coś o osobie, rzeczy, miejscu albo czasie.
Najważniejsze zaimki i przysłówki względne
Who odnosi się do osób. Używamy go, gdy mówimy, kto coś robi albo kogo coś dotyczy, np. „The boy who lives here...”. Which odnosi się głównie do rzeczy i często także do zwierząt, np. „The film which we watched...”.
That jest bardzo częste w mowie i piśmie neutralnym. Może zastępować who i which, ale przede wszystkim w zdaniach defining. Nie używa się go zwykle po przecinku, czyli w zdaniach nieokreślających.
Whose pokazuje przynależność: „a student whose phone rang”. Where odnosi się do miejsca, a when do czasu. Dzięki nim zdanie brzmi naturalniej niż przy dosłownym użyciu dłuższych konstrukcji z przyimkami.
- who = osoba
- which = rzecz lub zwierzę
- that = osoba lub rzecz w defining clauses
- whose = czyj, którego
- where = gdzie
- when = kiedy
Defining i non-defining relative clauses
Defining relative clauses są niezbędne, bo określają dokładnie, o kim lub o czym mówimy. Bez nich sens zdania byłby niepełny albo zmieniłby się. Na przykład w zdaniu „Students who revise regularly get better results” część who revise regularly wskazuje, o których uczniach mowa.
Non-defining relative clauses dodają tylko informację dodatkową o osobie lub rzeczy już znanej z kontekstu. Można je usunąć, a główna informacja nadal zostanie zachowana. Na przykład: „Tom, who is my neighbour, plays in a band.” Wiemy, kim jest Tom, a reszta to tylko dopowiedzenie.
Najważniejsza różnica graficzna to przecinki. W defining clauses przecinków nie ma, a w non-defining clauses przecinki są obowiązkowe. W praktyce to jeden z najczęstszych tematów na sprawdzianach i w zadaniach maturalnych.
Ważne
Jeśli zdanie względne tylko dopowiada coś o już określonej osobie lub rzeczy, trzeba użyć przecinków i zwykle nie wolno użyć „that”.
Kiedy można pominąć zaimek względny
W wielu zdaniach określających zaimek względny można opuścić, ale tylko wtedy, gdy pełni funkcję dopełnienia. Na przykład: „The book which I bought” można skrócić do „The book I bought”. Sens pozostaje ten sam.
Nie można natomiast pomijać zaimka, gdy jest podmiotem zdania podrzędnego. W zdaniu „The girl who won the prize is my sister” wyraz who wykonuje czynność „won”, więc musi zostać. Usunięcie go prowadzi do błędu.
To rozróżnienie warto ćwiczyć, zadając sobie pytanie: kto wykonuje czynność w części względnej? Jeśli robi to zaimek względny, nie usuwamy go. Jeśli czynność wykonuje inny wyraz, a zaimek jest tylko dopełnieniem, pominięcie bywa możliwe.
Przykład
„The man who called me” — nie można opuścić „who”, ale w „The man who I called” można powiedzieć także „The man I called”.
Przyimki i bardziej formalne konstrukcje
W języku codziennym przyimek często stoi na końcu zdania względnego, np. „The person I spoke to”. To naturalna i bardzo częsta forma. W stylu bardziej formalnym przyimek może pojawić się przed zaimkiem: „The person to whom I spoke”.
Na poziomie liceum warto rozpoznawać oba warianty, ale w typowych wypowiedziach uczniowskich częściej używa się prostszych i bardziej naturalnych konstrukcji. Trzeba jednak pamiętać, że po przyimku w formalnym stylu częściej pojawia się whom lub which, a nie that.
Podobna zależność dotyczy miejsca i czasu. Zamiast „the town in which I was born” zwykle powiemy prościej „the town where I was born”. Zamiast „the day on which we met” — „the day when we met”.
Typowe błędy i wskazówki maturalne
Najczęstszy błąd to mieszanie that z przecinkami. Jeśli pojawia się zdanie nieokreślające z przecinkami, zwykle wybieramy who, which albo whose, a nie that. Drugi częsty problem to błędne pomijanie zaimka wtedy, gdy jest on podmiotem.
W zadaniach maturalnych często trzeba uzupełnić lukę właściwym zaimkiem, zdecydować o użyciu przecinków albo połączyć dwa zdania w jedno. Pomaga wtedy szybka analiza:
- czy chodzi o osobę, rzecz, miejsce, czas czy przynależność
- czy informacja jest konieczna, czy tylko dodatkowa
- czy zaimek jest podmiotem, czy dopełnieniem
Warto też zwracać uwagę na sens całego zdania. Czasem kilka opcji wydaje się podobnych, ale tylko jedna pasuje logicznie i gramatycznie. Dobra znajomość relative clauses przydaje się nie tylko w gramatyce, lecz także w pisaniu e-maili, blogów i krótkich wypowiedzi argumentacyjnych.
Quizy w tym zestawie
19 pytań w 2 etapach — odblokujesz je po dodaniu zestawu