Gerund i infinitive w angielskim

W języku angielskim po wielu czasownikach pojawia się albo gerund, albo infinitive. Gerund to forma z końcówką $-ing$, która zachowuje się w zdaniu jak rzeczownik, np. w funkcji podmiotu lub dopełnienia. Infinitive to bezokolicznik, najczęściej z to, np. to read, to go, to study.

Różnica nie polega tylko na formie. Bardzo często dany czasownik „narzuca” określoną konstrukcję, dlatego trzeba uczyć się ich razem: enjoy doing, ale want to do. W części przypadków obie formy są możliwe, lecz czasem zmienia się wtedy znaczenie.

Na poziomie liceum ważne jest nie tylko rozpoznawanie reguły, ale też stosowanie jej w kontekście: w zdaniach pojedynczych, tłumaczeniach i zadaniach z luką.

Po niektórych czasownikach standardowo stosujemy gerund, czyli formę z $-ing$. Do najczęściej spotykanych na tym poziomie należą: enjoy, avoid, suggest, mind, finish, consider. Przykłady: I enjoy reading. She suggested going by train. We finished doing our homework.

Bardzo ważna jest też zasada: po przyimkach używamy gerund. Dotyczy to zarówno prostych przyimków, jak i wyrażeń przyimkowych, np. after leaving, before going, without saying, interested in learning. To częsty typ zadań maturalnych, bo uczniowie intuicyjnie chcą wstawić bezokolicznik.

Szczególnej uwagi wymaga wyrażenie be used to doing. Tutaj słowo to nie należy do bezokolicznika, tylko jest przyimkiem. Dlatego poprawna forma to np. I am used to getting up early.

Wiele częstych czasowników łączy się z infinitive z to. Najważniejsze przykłady to: want, hope, decide, plan, promise, need, expect. Mówimy więc: want to learn, decide to go, promise to help.

Bezokolicznik często wyraża też cel czynności. Jeśli odpowiadamy na pytanie „po co?”, zwykle użyjemy konstrukcji z to, np. I went to the shop to buy bread. W praktyce szkolnej taka konstrukcja bywa mylona z formą po przyimku, ale pełni inną funkcję: nie jest dopełnieniem czasownika, tylko określa cel.

Warto pamiętać również o czasownikach, po których występuje bare infinitive, czyli bezokolicznik bez to. Najważniejsze na tym poziomie są make i let, np. My parents made me clean my room. Let him speak. Po help spotyka się obie formy: help me do it oraz help me to do it.

Niektóre czasowniki mogą występować zarówno z gerund, jak i z infinitive. Czasem znaczenie jest bardzo podobne, np. po like, love, hate, prefer, start, begin, continue. Przykładowo: I like reading oraz I like to read są zwykle poprawne, choć w konkretnym kontekście jedna forma może brzmieć naturalniej.

Są jednak czasowniki, przy których wybór formy zmienia znaczenie. To szczególnie ważne w liceum. Remember doing oznacza pamiętać coś z przeszłości, a remember to do — pamiętać, żeby coś zrobić. Stop doing znaczy przestać coś robić, natomiast stop to do — zatrzymać się po to, by zrobić coś innego.

Podobnie działa try. Try doing to wypróbować jakąś metodę, a try to do — usiłować coś zrobić. Warto znać też go on doing jako kontynuowanie tej samej czynności oraz go on to do jako przejście do następnej.

Te pary często pojawiają się w zadaniach sprawdzających rozumienie sensu zdania, a nie tylko samą regułę gramatyczną.

Najczęstszy błąd to automatyczne wstawianie to przed każdym czasownikiem. W rzeczywistości trzeba patrzeć na cały wzór: enjoy doing, decide to do, made me do, interested in doing. Dobrą metodą jest uczenie się całych połączeń, a nie pojedynczych słów.

Drugim częstym problemem jest mylenie used to do z be used to doing. Pierwsze wyrażenie odnosi się do przeszłych nawyków, drugie do przyzwyczajenia. Podobnie trzeba uważać na pary znaczeniowe typu remember, stop czy try.

W zadaniach egzaminacyjnych warto najpierw rozpoznać, czy po luce stoi czasownik zależny od:

• konkretnego czasownika głównego,
• przyimka,
• konstrukcji celu,
• wyrażenia idiomatycznego, które trzeba znać w całości.

Jeśli w zdaniu pojawia się przyimek, bardzo często poprawną odpowiedzią będzie gerund. Jeśli zdanie mówi o planie, decyzji, zamiarze lub celu, częściej pojawi się infinitive.