Krajobraz wyżynny – Wyżyna Krakowsko-Częstochowska
Geografia
Zestaw pomaga poznać cechy krajobrazu wyżynnego na przykładzie Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej. Znajdziesz tu najważniejsze informacje o położeniu, skałach wapiennych, formach terenu, roślinności, zabytkach i działalności człowieka. Dzięki fiszkom, quizom i notatce łatwiej przygotujesz się do sprawdzianu.
1.Wyżyna Krakowsko-Częstochowska
Kraina geograficzna w południowej Polsce, położona między Krakowem a Częstochową. Jest przykładem krajobrazu wyżynnego. Słynie z wapiennych skał, ostańców, jaskiń i zamków.
2.krajobraz wyżynny
Typ krajobrazu występujący na wyżynach. Cechuje się większą wysokością niż niziny, urozmaiconą powierzchnią, wzniesieniami, dolinami oraz często skałami i lessami.
3.wapień
Jasna skała, z której zbudowana jest duża część Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej. Wapień łatwo rozpuszcza się w wodzie, dlatego powstają w nim jaskinie i inne ciekawe formy terenu.
4.ostańce wapienne
Pojedyncze skały lub grupy skał sterczące ponad otoczeniem. Powstały dlatego, że miększe skały zostały zniszczone szybciej, a twardsze fragmenty wapieni pozostały.
5.jaskinia
Naturalna pustka w skale. Na Wyżynie Krakowsko-Częstochowskiej jaskinie powstały głównie w wapieniach. Są one schronieniem dla zwierząt, na przykład nietoperzy.
6.dolina
Podłużne obniżenie terenu. Na Wyżynie Krakowsko-Częstochowskiej występują malownicze doliny, często z pionowymi skałami wapiennymi po bokach.
7.Jura Krakowsko-Częstochowska
Popularna nazwa Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej. Używa się jej bardzo często w turystyce i w opisie przyrody tego regionu.
8.Ojcowski Park Narodowy
Najmniejszy park narodowy w Polsce, położony na Wyżynie Krakowsko-Częstochowskiej. Chroni wapienne skały, jaskinie, doliny oraz rzadkie rośliny i zwierzęta.
9.Szlak Orlich Gniazd
Szlak turystyczny łączący zamki i ruiny zamków między Krakowem a Częstochową. Powstały one często na wysokich skałach, dlatego przypominają ptasie gniazda.
10.Maczuga Herkulesa
Słynny ostaniec wapienny w Ojcowskim Parku Narodowym. Ma charakterystyczny kształt i jest jednym z najbardziej rozpoznawalnych obiektów tej wyżyny.
Notatka
Położenie i ogólna charakterystyka
Wyżyna Krakowsko-Częstochowska leży w południowej Polsce, między Krakowem a Częstochową. Jest jednym z najlepszych przykładów krajobrazu wyżynnego w naszym kraju. Teren ten bywa też nazywany Jurą Krakowsko-Częstochowską.
Krajobraz wyżynny różni się od nizinnego tym, że jest bardziej urozmaicony. Występują tu liczne wzniesienia, doliny i skały. Dzięki temu okolica jest malownicza i chętnie odwiedzana przez turystów.
Zapamiętaj
Wyżyna Krakowsko-Częstochowska to klasyczny przykład krajobrazu wyżynnego w Polsce.
Skały i formy terenu
Najważniejszą cechą tego obszaru są wapienie. To właśnie z nich zbudowana jest duża część wyżyny. Wapień łatwo ulega działaniu wody, dlatego powstają tu ciekawe formy terenu.
Do najbardziej charakterystycznych należą ostańce wapienne, czyli skały wystające ponad otoczenie. Wyglądają często jak mury, baszty albo samotne słupy skalne. Na wyżynie występują też jaskinie oraz doliny o stromych zboczach.
Jednym z najbardziej znanych ostańców jest Maczuga Herkulesa. To skała o niezwykłym kształcie, która stała się symbolem okolic Ojcowa.
Przykład
Gdy widzisz na zdjęciu białe skały, wapienne wzgórza i jaskinie, bardzo możliwe, że to właśnie Jura Krakowsko-Częstochowska.
Przyroda i ochrona
Na Wyżynie Krakowsko-Częstochowskiej występują cenne elementy przyrody, dlatego część tego obszaru objęto ochroną. Najważniejszym miejscem jest Ojcowski Park Narodowy. To najmniejszy park narodowy w Polsce, ale bardzo bogaty przyrodniczo.
W parku chroni się skały wapienne, jaskinie, doliny oraz wiele gatunków roślin i zwierząt. Jaskinie są ważnym schronieniem dla nietoperzy. Ochrona przyrody jest potrzebna, aby zachować ten wyjątkowy krajobraz dla przyszłych pokoleń.
Ważne
Ojcowski Park Narodowy chroni nie tylko rośliny i zwierzęta, ale też charakterystyczny krajobraz wapiennych skał i jaskiń.
Zabytki i ślady działalności człowieka
Człowiek od dawna wykorzystywał walory tego terenu. Na wapiennych wzgórzach budowano zamki i warownie, ponieważ wysokie położenie ułatwiało obronę. Wiele z tych budowli do dziś zachowało się w postaci ruin.
Najbardziej znany jest Szlak Orlich Gniazd. Łączy on zamki i ruiny zamków położone między Krakowem a Częstochową. Nazwa wzięła się stąd, że wiele warowni stoi wysoko na skałach, jak gniazda orłów.
Na tym obszarze dobrze widać związek między przyrodą a działalnością człowieka. Skały i wzgórza wpłynęły na to, gdzie powstały zamki i szlaki turystyczne.
Turystyka i znaczenie regionu
Wyżyna Krakowsko-Częstochowska jest ważnym regionem turystycznym. Przyciąga ludzi pięknymi widokami, skałami, jaskiniami, dolinami i zabytkami. Popularne są tu piesze wędrówki, wycieczki rowerowe oraz zwiedzanie zamków.
Dzięki temu rozwijają się różne usługi związane z turystyką, na przykład noclegi, przewodnictwo i gastronomia. Jednocześnie trzeba dbać o przyrodę, bo zbyt duży ruch turystyczny może szkodzić środowisku.
W tym regionie łatwo zauważyć, że krajobraz, skały, ochrona przyrody i turystyka są ze sobą powiązane. To najważniejsza cecha tego przykładu krajobrazu wyżynnego.
Quizy w tym zestawie
17 pytań w 2 etapach — odblokujesz je po dodaniu zestawu