II Rzeczpospolita i jej ustrój

1.II Rzeczpospolita

Państwo polskie istniejące w latach 1918–1939, od odzyskania niepodległości po wybuch II wojny światowej. Obejmowało ziemie po trzech zaborach i budowało własny ustrój, administrację oraz armię.

2.Naczelnik Państwa

Tymczasowa głowa państwa w pierwszym okresie II Rzeczypospolitej. Funkcję tę pełnił Józef Piłsudski, zanim ostatecznie ukształtowano pełny system władz państwowych.

3.Mała konstytucja z 1919 roku

Akt prawny tymczasowo regulujący ustrój odrodzonego państwa. Określał zasady działania władz do czasu uchwalenia pełnej konstytucji.

4.Konstytucja marcowa

Konstytucja uchwalona 17 marca 1921 roku. Wprowadzała demokrację parlamentarną i silną pozycję sejmu, a ograniczała władzę prezydenta.

5.Demokracja parlamentarna

Ustrój, w którym ważną rolę odgrywa parlament, a rząd odpowiada politycznie przed sejmem. W II RP szczególnie silna była ona po uchwaleniu konstytucji marcowej.

6.Sejm

Niższa izba parlamentu II Rzeczypospolitej. Uchwalał ustawy, kontrolował rząd i miał bardzo silną pozycję zwłaszcza w okresie obowiązywania konstytucji marcowej.

7.Senat

Wyższa izba parlamentu II Rzeczypospolitej. Brał udział w procesie ustawodawczym, ale jego znaczenie było mniejsze niż sejmu.

8.Prezydent RP

Głowa państwa w II Rzeczypospolitej. Jego uprawnienia były ograniczone przez konstytucję marcową, a znacznie wzrosły po wejściu w życie konstytucji kwietniowej.

9.Przewrót majowy

Zamach stanu dokonany w maju 1926 roku przez zwolenników Józefa Piłsudskiego. Doprowadził do osłabienia demokracji parlamentarnej i wzmocnienia władzy wykonawczej.

10.Sanacja

Obóz polityczny związany z Józefem Piłsudskim po przewrocie majowym. Nazwa oznaczała „uzdrowienie” życia publicznego, w praktyce wiązała się z ograniczeniem roli parlamentu.

11.Nowela sierpniowa

Zmiana konstytucji z 1926 roku, która zwiększyła uprawnienia prezydenta kosztem parlamentu. Była ważnym krokiem w stronę silniejszej władzy wykonawczej.

12.Konstytucja kwietniowa

Konstytucja uchwalona 23 kwietnia 1935 roku. Wzmacniała pozycję prezydenta i ograniczała rolę parlamentu, odchodząc od zasad pełnej demokracji parlamentarnej.

13.Władza ustawodawcza

Władza tworząca prawo. W II Rzeczypospolitej należała przede wszystkim do parlamentu, czyli sejmu i senatu.

14.Władza wykonawcza

Władza odpowiedzialna za wykonywanie prawa i kierowanie państwem. W II RP należała do prezydenta i rządu, ale ich siła zmieniała się wraz z konstytucjami.

15.Rada Ministrów

Rząd II Rzeczypospolitej. Kierował administracją i polityką państwa, a w okresie konstytucji marcowej odpowiadał przed sejmem.

16.Odpowiedzialność rządu przed sejmem

Zasada, według której sejm mógł kontrolować rząd i doprowadzić do jego ustąpienia. Była charakterystyczna dla systemu parlamentarnego z konstytucji marcowej.