Chemia
Mieszaniny i metody ich rozdzielania
autor: Sunny-_-
Rozpoznasz mieszaniny jednorodne i niejednorodne oraz dobierzesz metodę rozdziału do właściwości ich składników. Fiszki, notatka i quiz pomogą Ci odróżnić między innymi sączenie od dekantacji oraz destylację od odparowania.
1.Mieszanina
Mieszanina składa się z co najmniej dwóch różnych substancji, które nazywamy jej składnikami. Substancje te po zmieszaniu zachowują swoje właściwości chemiczne.
2.Mieszanina jednorodna
Mieszanina jednorodna ma jednakowy skład i wygląd w całej objętości. Jej składniki są rozmieszczone równomiernie, więc nie można ich rozróżnić gołym okiem.
3.Mieszanina niejednorodna
Mieszanina niejednorodna ma niejednolity skład, ponieważ jej składniki są rozmieszczone nierównomiernie. Zazwyczaj można je odróżnić gołym okiem lub za pomocą prostych przyrządów optycznych.
4.Roztwór właściwy
Roztwór właściwy to mieszanina jednorodna substancji rozpuszczonej i rozpuszczalnika. Substancja rozpuszczona jest rozmieszczona równomiernie w całej objętości roztworu, a nie tylko w jego części.
5.Zawiesina
Zawiesina to mieszanina niejednorodna, w której cząstki ciała stałego są rozproszone w cieczy, ale się w niej nie rozpuszczają. W roztworze właściwym substancja jest rozpuszczona.
6.Emulsja
Emulsja to mieszanina niejednorodna dwóch cieczy, w której jedna jest rozproszona w drugiej w postaci kropelek, a nie rozpuszczona w niej.
7.Aerozol
Aerozol to mieszanina niejednorodna, w której w gazie są rozproszone drobne cząstki stałe lub krople cieczy. W dymie rozproszone są cząstki stałe.
8.Fizyczne rozdzielanie mieszanin
Rozdzielanie mieszanin polega na oddzielaniu składników bez zmiany ich w inne substancje. Metodę dobiera się do różnicy we właściwościach fizycznych składników.
9.Sedymentacja
Sedymentacja to opadanie cząstek stałych na dno cieczy pod wpływem siły ciężkości. Cząstki, które opadły na dno naczynia, tworzą osad.
10.Dekantacja znad osadu
Dekantacja znad osadu polega na ostrożnym zlaniu cieczy po opadnięciu cząstek stałych na dno. Ciecz przelewa się tak, aby osad pozostał w naczyniu.
11.Filtracja (sączenie)
Filtracja polega na przepuszczeniu mieszaniny przez porowaty filtr. Zatrzymuje on cząstki stałe większe od jego porów, a przepuszcza ciecz lub gaz.
12.Przesącz
Przesącz to ciecz, która przeszła przez sączek podczas filtracji. Zbiera się ją po drugiej stronie sączka, oddzielnie od zatrzymanych cząstek stałych.
13.Rozdzielanie mieszaniny magnesem
Metoda wykorzystuje różnice we właściwościach magnetycznych składników. Magnes przyciąga składnik ferromagnetyczny, na przykład żelazo, dzięki czemu można oddzielić go od składników nieprzyciąganych przez magnes.
14.Rozdzielacz
Rozdzielacz służy do rozdzielania niemieszających się cieczy o różnych gęstościach. Tworzą one warstwy, a przez kranik wypuszcza się najpierw dolną, gęstszą ciecz.
15.Destylacja
Destylacja polega na odparowaniu cieczy z mieszaniny, a następnie skropleniu pary i zebraniu cieczy. Przy rozdzielaniu cieczy wykorzystuje się różnice w ich temperaturach wrzenia.
16.Chłodnica w zestawie destylacyjnym
Chłodnica odbiera ciepło od pary dopływającej z ogrzewanej mieszaniny. Para skrapla się w chłodnicy, a powstała ciecz spływa do odbieralnika.
17.Destylat
Destylat to ciecz otrzymana po skropleniu pary w trakcie destylacji. Zbiera się ją w odbieralniku, oddzielnie od mieszaniny pozostającej w kolbie destylacyjnej.
18.Odparowanie rozpuszczalnika
Odparowanie rozpuszczalnika polega na jego usunięciu z roztworu przez parowanie, zwykle podczas ogrzewania. Jeśli celem jest odzyskanie substancji rozpuszczonej, pary rozpuszczalnika się nie zbiera.
19.Krystalizacja
Krystalizacja to tworzenie się kryształów substancji rozpuszczonej. Z roztworu mogą wydzielić się kryształy, gdy zawiera on więcej substancji rozpuszczonej, niż może się rozpuścić w danej ilości rozpuszczalnika w tych warunkach.
20.Zarodkowanie
Zarodkowanie to początkowy etap krystalizacji, w którym pojawiają się zarodki umożliwiające wzrost kryształów. Obecność pyłu lub bodziec mechaniczny mogą zapoczątkować zarodkowanie.
Notatka
Jak rozpoznać rodzaj mieszaniny?
zawiera co najmniej dwie różne substancje. Jej składniki zachowują swoje właściwości chemiczne. Tabela pokazuje, jak skład i wygląd pomagają rozróżnić dwa rodzaje mieszanin.
| Rodzaj | Skład w całej objętości | Przykłady |
|---|---|---|
| jednorodna (homogeniczna) | równomierny | roztwór soli, stal, powietrze |
| niejednorodna (heterogeniczna) | nierównomierny | mąka w wodzie, mleko, dym |
Ważne
W mieszaninie jednorodnej nie rozróżnisz składników gołym okiem. W niejednorodnej zwykle odróżnisz je wzrokiem lub prostym przyrządem optycznym.
zawiera substancję równomiernie rozpuszczoną w rozpuszczalniku. Stal jest przykładem stopu żelaza i węgla. W powietrzu występują m.in. azot, tlen, tlenek węgla(IV) i para wodna.
- Zawiesina
- cząstki stałe rozproszone w cieczy, np. mąka w wodzie.
- Emulsja
- krople jednej cieczy rozproszone w drugiej, np. tłuszcz w wodzie w mleku.
- Aerozol
- drobiny rozproszone w gazie, np. cząstki stałe w dymie.
Rozdzielanie mieszanin niejednorodnych
Rozdzielanie mieszaniny to proces fizyczny: nie zmienia jej składników w inne substancje. Metodę dobiera się do różnic między składnikami. Tabela zestawia najważniejsze możliwości.
| Metoda | Wykorzystana właściwość | Przykład |
|---|---|---|
| sedymentacja i dekantacja | opadanie gęstszych cząstek i zlewanie cieczy | piasek i woda |
| filtracja (sączenie) | rozmiar cząstek względem porów filtra | fusy i napar |
| rozdzielanie magnesem | przyciąganie składnika ferromagnetycznego | opiłki żelaza i piasek |
| rozdzielanie rozdzielaczem | brak mieszania się cieczy i różna gęstość | woda i olej |
Podczas cząstki stałe opadają pod wpływem siły ciężkości. Dekantacja to osobna czynność: ostrożne zlanie cieczy znad osadu. Można też ostrożnie zlać górną warstwę dwóch niemieszających się cieczy.
Podczas sączenia sączek umieszcza się w lejku. Filtr zatrzymuje cząstki większe niż jego pory. Ciecz, która przeszła przez sączek, to . Na złomowiskach do oddzielania żelaza stosuje się elektromagnesy.
W rozdzielaczu gęstsza ciecz tworzy dolną warstwę. Schemat pokazuje położenie kranika, przez który wypuszcza się tę warstwę.
Destylacja: odzyskiwanie cieczy
łączy odparowanie cieczy ze skropleniem pary. Przy rozdzielaniu dwóch cieczy wykorzystuje się to, że para jest zwykle bogatsza niż mieszanina ciekła w składnik o niższej temperaturze wrzenia. Destylacja pozwala także odzyskać wodę z roztworu chlorku sodu.
W kolbie destylacyjnej ogrzewa się mieszaninę. Kamyczki wrzenne pomagają uniknąć przegrzania cieczy. W chłodnicy, przez którą przepływa zimna woda, para się skrapla. spływa do odbieralnika. Schemat pokazuje drogę od ogrzewanej mieszaniny do zebranej cieczy.
Przykład
Przy destylacji roztworu chlorku sodu woda paruje i po skropleniu trafia do odbieralnika. Chlorek sodu pozostaje w kolbie.
Odparowanie i tworzenie kryształów
Usuwanie rozpuszczalnika
Podczas odparowania rozpuszczalnik opuszcza roztwór jako para, zwykle pod wpływem ogrzewania. Jeśli celem jest odzyskanie substancji rozpuszczonej, pary się nie zbiera. Odparowanie wody z roztworu chlorku sodu pozwala odzyskać sól.
Wydzielanie kryształów
może nastąpić, gdy w roztworze znajduje się więcej rozpuszczonej substancji, niż wynika z jej rozpuszczalności w danej ilości rozpuszczalnika, w danej temperaturze i przy danym ciśnieniu. W typowym przypadku nadmiar wydziela się jako kryształy, a roztwór pozostaje nasycony. To znaczy, że zawiera tyle rozpuszczonej substancji, ile może jej pomieścić w tych warunkach.
może zacząć się pod wpływem drobin pyłu lub bodźca mechanicznego. Po pojawieniu się zarodków kryształy rosną i mogą łączyć się w większe struktury. Gotowe kryształy można oddzielić od pozostałego roztworu przez .
Zapamiętaj
Odparowanie usuwa rozpuszczalnik, a krystalizacja wydziela substancję rozpuszczoną w postaci kryształów. Odparowanie części rozpuszczalnika może doprowadzić do krystalizacji.
W skrócie
- 01O jednorodności świadczy jednakowy skład i wygląd w całej objętości, a nie sama liczba składników.
- 02Wybór metody zależy od tego, czy składnik opada, zatrzymuje się na filtrze, reaguje na magnes lub tworzy osobną warstwę.
- 03W destylacji oddziela się parę od mieszaniny, skrapla ją i zbiera powstałą ciecz.
- 04Gdy roztwór zawiera więcej rozpuszczonej substancji, niż może się rozpuścić w danej ilości rozpuszczalnika w tych warunkach, nadmiar może wydzielić się w postaci kryształów.
Pojęcia z fiszek
Podcast
Ładuję…
Karty pracy
Ćwiczenia do wydruku na ten temat
Mieszaniny i ich rozdziałKlasa 7
Otwórz kartę pracyLekcje z kursów Odrabiamy
Obejrzyj albo posłuchaj o tym temacie
Chromatografia - rozdzielanie barwników fotosyntetycznych liściWideo, 5 min · Nauka Przez Doświadczanie - chemia
Obejrzyj lekcjęMieszaniny i ich rozdziałWideo, 16 min · Chemia - 7 klasa
Obejrzyj lekcjęQuizy w tym zestawie
24 pytań w 3 etapach
Etap 1: Rodzaje mieszanin
Etap 1 · 7 fiszek · 8 pytań
Etap 2: Rozdział mieszanin niejednorodnych
Etap 2 · 6 fiszek · 8 pytań
Etap 3: Rozdział mieszanin jednorodnych
Etap 3 · 7 fiszek · 8 pytań
Powtórka z całości
15 pytań ze wszystkich etapów, po ukończeniu etapów
Sprawdzian do druku
Arkusz PDF z kluczem, punktacją i oceną
Sprawdzam sprawdzian…
Znasz kogoś z klasy, komu się przyda? Podziel się zestawem
Podobne zestawy
uczy się 10
20 fiszek uczy się 2
40 fiszek
40 fiszek uczy się 3
36 fiszek uczy się 1
19 fiszek
Wyszukiwarka
Szukasz czegoś innego?
Wpisz temat, dział albo tytuł podręcznika i znajdź gotowy zestaw.
