Chemia
Fenole, alkohole, węglowodory i tworzywa sztuczne
autor: wikulka
Poznasz budowę, właściwości i zastosowania fenoli oraz alkoholi, a także zagrożenia związane z ich działaniem. Utrwalisz wiadomości o fluorowcach, rodzajach węglowodorów, spalaniu metanu i wpływie tworzyw sztucznych na środowisko.
Podcast
Ładuję…
Quizy w tym zestawie
24 pytań w 3 etapach
Odblokujesz je po dodaniu zestawu.
Etap 1: Budowa i właściwości fenoli
Etap 1 · 8 fiszek · 8 pytań
Etap 2: Alkohole i ich działanie
Etap 2 · 5 fiszek · 8 pytań
Etap 3: Węglowodory i środowisko
Etap 3 · 6 fiszek · 8 pytań
Powtórka z całości
15 pytań ze wszystkich etapów, po ukończeniu etapów
1.Fenole - grupa funkcyjna i jej położenie
Fenole zawierają grupę hydroksylową połączoną bezpośrednio z pierścieniem aromatycznym.
2.Wzór ogólny fenoli monohydroksylowych
, gdzie Ar oznacza grupę aromatyczną. Fenole monohydroksylowe mają jedną grupę hydroksylową.
3.Najprostszy przedstawiciel fenoli
Najprostszym przedstawicielem jest fenol o wzorze .
4.Stan skupienia i barwa czystego fenolu
W temperaturze pokojowej czysty fenol jest bezbarwnym, krystalicznym ciałem stałym.
5.Zastosowanie fenolu
Fenol służy do produkcji żywic fenolowo-formaldehydowych, wykorzystywanych m.in. do wytwarzania tworzyw sztucznych.
6.Szkodliwe działanie fenolu
Fenol jest toksyczny i żrący. Powoduje oparzenia skóry oraz może uszkadzać układ nerwowy, wątrobę i nerki.
7.Alkohole monohydroksylowe - grupa funkcyjna i jej położenie
Alkohole monohydroksylowe mają jedną grupę hydroksylową połączoną z nasyconym atomem węgla.
8.Najprostszy alkohol monohydroksylowy
Najprostszym alkoholem monohydroksylowym jest metanol o wzorze .
9.Właściwości fizyczne metanolu i etanolu
W temperaturze pokojowej są bezbarwnymi, lotnymi cieczami o charakterystycznym zapachu. Mieszają się z wodą w każdym stosunku.
10.Dwa zastosowania etanolu
Etanol jest składnikiem środków dezynfekujących oraz rozpuszczalnikiem, np. w kosmetykach.
11.Dlaczego zatrucie metanolem jest niebezpieczne?
W organizmie z metanolu powstają toksyczne związki, m.in. kwas metanowy. Zatrucie może prowadzić do utraty wzroku, a nawet śmierci.
12.Wpływ etanolu na układ nerwowy
Etanol hamuje działanie układu nerwowego: osłabia refleks, zaburza koordynację ruchową i ocenę sytuacji. Może powodować uzależnienie.
13.Fluorowce - grupa układu okresowego i przykłady
Fluorowce znajdują się w 17. grupie układu okresowego. Należą do nich m.in. fluor, chlor i brom.
14.Zastosowania chloru
Chlor wykorzystuje się do dezynfekcji wody oraz produkcji tworzyw sztucznych, np. PVC.
15.Węglowodory
Węglowodory to związki zbudowane wyłącznie z atomów węgla i wodoru.
16.Alkany, alkeny i alkiny - wiązania między atomami węgla
Alkany mają wyłącznie wiązania pojedyncze między atomami węgla. Alkeny mają jedno wiązanie podwójne, a alkiny - jedno wiązanie potrójne.
17.Całkowite spalanie metanu - równanie
. Metan reaguje z tlenem, tworząc tlenek węgla(IV) i wodę.
18.Mikroplastik
Mikroplastik to drobne cząstki tworzyw sztucznych o rozmiarach mniejszych niż .
19.Dwie wady tworzyw sztucznych dla środowiska
Tworzywa sztuczne bardzo wolno się rozkładają, więc gromadzą się w środowisku. Mogą być połykane przez zwierzęta, powodując ich choroby lub śmierć.
Notatka
Fenole - budowa, właściwości i zastosowanie
O zaliczeniu związku do fenoli decyduje położenie grupy hydroksylowej : musi ona być połączona bezpośrednio z pierścieniem aromatycznym. Zapis przedstawia fenol monohydroksylowy, a Ar oznacza grupę aromatyczną.
Najprostszym przedstawicielem tej grupy jest fenol, . Jego budowa łączy pierścień aromatyczny z jedną grupą hydroksylową.
Czysty fenol w temperaturze pokojowej tworzy bezbarwne kryształy. Wykorzystuje się go do otrzymywania żywic fenolowo-formaldehydowych, z których wytwarza się m.in. tworzywa sztuczne.
Ważne
Fenol jest toksyczny i żrący: może powodować oparzenia skóry oraz uszkodzenia układu nerwowego, wątroby i nerek.
Alkohole - położenie grupy hydroksylowej
W alkoholach monohydroksylowych jedna grupa jest połączona z nasyconym atomem węgla. To położenie odróżnia alkohole od fenoli, mimo obecności tej samej grupy funkcyjnej.
| Grupa związków | Miejsce przyłączenia grupy hydroksylowej |
|---|---|
| Alkohole | nasycony atom węgla |
| Fenole | bezpośrednio pierścień aromatyczny |
Najprostszym alkoholem jest metanol, . Jego cząsteczka zawiera jeden atom węgla oraz jedną grupę hydroksylową.
Metanol i etanol w temperaturze pokojowej są bezbarwnymi, lotnymi cieczami o charakterystycznym zapachu. Oba mieszają się z wodą niezależnie od proporcji składników.
Zapamiętaj
Sama obecność grupy nie rozstrzyga, czy związek jest alkoholem, czy fenolem - sprawdź, z czym grupa jest połączona.
Zastosowania alkoholi i zagrożenia dla zdrowia
Etanol służy jako składnik środków dezynfekujących i jako rozpuszczalnik, np. w kosmetykach. Jego przydatność użytkowa nie oznacza bezpieczeństwa dla układu nerwowego.
Etanol hamuje działanie układu nerwowego, przez co osłabia refleks, zaburza koordynację ruchową oraz ocenę sytuacji. Może także prowadzić do uzależnienia.
Niebezpieczeństwo związane z metanolem wynika z powstawania w organizmie toksycznych produktów jego przemian, m.in. kwasu metanowego. Zatrucie może skutkować utratą wzroku, a nawet śmiercią.
Fluorowce i zastosowania chloru
Fluorowce zajmują 17. grupę układu okresowego. Należą do nich m.in. fluor, chlor i brom.
Chlor wykorzystuje się do dezynfekcji wody. Jest również stosowany w produkcji tworzyw sztucznych, np. PVC.
Węglowodory i całkowite spalanie metanu
Węglowodory składają się wyłącznie z węgla i wodoru. Związki zawierające grupę hydroksylową mają także tlen, dlatego alkohole i fenole nie należą do węglowodorów.
Alkany, alkeny i alkiny rozróżnia się na podstawie wiązań między atomami węgla: alkany mają tylko wiązania pojedyncze, alkeny - jedno podwójne, a alkiny - jedno potrójne.
Podczas całkowitego spalania metanu powstają tlenek węgla(IV) i woda:
W równaniu po obu stronach występują po jednym atomie węgla, cztery atomy wodoru i cztery atomy tlenu. Współczynniki przed wzorami zapewniają zachowanie liczby atomów każdego pierwiastka.
Tworzywa sztuczne i mikroplastik
Tworzywa sztuczne bardzo wolno się rozkładają. Ta trwałość sprzyja ich gromadzeniu się w środowisku.
Zwierzęta mogą połykać cząstki tworzyw. Skutkiem mogą być choroby, a nawet śmierć.
Mikroplastik oznacza cząstki tworzyw sztucznych o rozmiarach mniejszych niż .
Ważne
Nie każda drobna cząstka jest mikroplastikiem: musi być cząstką tworzywa sztucznego i spełniać warunek wielkości.
Sprawdzian do druku
Arkusz PDF z kluczem, punktacją i oceną
Sprawdzam sprawdzian…
Znasz kogoś z klasy, komu się przyda? Podziel się zestawem
Podobne zestawy
Kwasy - budowa, otrzymywanie, właściwości i odczyn roztworówuczy się 8
Odczyn roztworu i skala pH20 fiszek uczy się 1
Podstawy chemii: substancje, atomy, reakcje i roztwory40 fiszek
Chemia w klasie 7 - substancje, reakcje, powietrze i woda40 fiszek uczy się 2
Konfiguracja elektronowa, reguła Hunda i zakaz Pauliego36 fiszek
Odczyn roztworu, skala pH i wskaźniki20 fiszek uczy się 1