Esterowanie i tłuszcze w chemii organicznej

1.Estryfikacja

Reakcja kwasu karboksylowego z alkoholem, w której powstaje ester i woda. Jest to reakcja odwracalna, zwykle zachodząca w obecności stężonego kwasu siarkowego(VI), który działa jako katalizator i środek odwadniający.

2.Ester

Związek organiczny zawierający grupę estrową $-\mathrm{COO}-$. Powstaje najczęściej w reakcji kwasu karboksylowego z alkoholem. Wiele estrów ma charakterystyczne, przyjemne zapachy.

3.Grupa estrowa

Fragment budowy estrów o wzorze $-\mathrm{COO}-$, powstały z połączenia reszty kwasowej i reszty alkilowej pochodzącej od alkoholu.

4.Ogólny zapis estryfikacji

Schemat reakcji można zapisać jako: $\mathrm{RCOOH + R'OH \rightleftharpoons RCOOR' + H_2O}$. Strzałka odwracalna przypomina, że reakcja może zachodzić w obie strony.

5.Hydroliza estru

Reakcja odwrotna do estryfikacji. Ester reaguje z wodą, tworząc kwas karboksylowy i alkohol. Może zachodzić w środowisku kwasowym albo zasadowym.

6.Zmydlanie tłuszczów

Hydroliza zasadowa tłuszczów. Tłuszcz reaguje z zasadą, np. $\mathrm{NaOH}$, dając glicerol i sole wyższych kwasów karboksylowych, czyli mydła.

7.Tłuszcze

Estry glicerolu i wyższych kwasów karboksylowych, nazywanych kwasami tłuszczowymi. W organizmach pełnią funkcję zapasową, ochronną i budulcową.

8.Glicerol

Alkohol trihydroksylowy o wzorze $\mathrm{C_3H_5(OH)_3}$, zwany też propano-1,2,3-triolem. Jego trzy grupy $\mathrm{-OH}$ umożliwiają tworzenie tłuszczów właściwych.

9.Kwasy tłuszczowe

Wyższe kwasy karboksylowe wchodzące w skład tłuszczów. Mogą być nasycone, gdy nie mają wiązań podwójnych, albo nienasycone, gdy zawierają co najmniej jedno wiązanie $\mathrm{C=C}$.

10.Tłuszcze nasycone

Tłuszcze zawierające reszty kwasów nasyconych, czyli bez wiązań podwójnych $\mathrm{C=C}$ w łańcuchu. Zwykle mają stały stan skupienia w temperaturze pokojowej.

11.Tłuszcze nienasycone

Tłuszcze zawierające reszty kwasów nienasyconych, czyli z co najmniej jednym wiązaniem podwójnym $\mathrm{C=C}$. Często są cieczami w temperaturze pokojowej.

12.Utwardzanie tłuszczów

Proces addycji wodoru do wiązań podwójnych $\mathrm{C=C}$ w tłuszczach nienasyconych. Powoduje wzrost stopnia nasycenia i zwykle zmianę tłuszczu ciekłego w bardziej stały.

13.Próba z wodą bromową

Służy do wykrywania wiązań podwójnych $\mathrm{C=C}$. Tłuszcze nienasycone odbarwiają wodę bromową, a nasycone nie powodują takiej zmiany.

14.Nazewnictwo estrów

Nazwę estru tworzy się od nazwy reszty kwasowej i alkilowej, np. etanian metylu. W praktyce spotyka się też nazwy zwyczajowe, np. octan etylu.