Bilans elektronowy w reakcjach redoks

1.Reakcja utleniania i redukcji

To reakcja chemiczna, w której jednocześnie zachodzi utlenianie i redukcja, czyli przeniesienie elektronów między reagentami. Jeden składnik oddaje elektrony, a inny je przyjmuje.

2.Utlenianie

Proces oddawania elektronów przez atom, jon lub cząsteczkę. W zapisie stopni utlenienia odpowiada mu wzrost stopnia utlenienia danego pierwiastka.

3.Redukcja

Proces przyjmowania elektronów przez atom, jon lub cząsteczkę. W zapisie stopni utlenienia odpowiada mu spadek stopnia utlenienia danego pierwiastka.

4.Utleniacz

Substancja, która utlenia inną substancję, sama ulegając redukcji. Oznacza to, że przyjmuje elektrony od reduktora.

5.Reduktor

Substancja, która redukuje inną substancję, sama ulegając utlenieniu. Oznacza to, że oddaje elektrony utleniaczowi.

6.Stopień utlenienia

Umowny ładunek atomu w związku chemicznym, przy założeniu, że elektrony wiązań należą do bardziej elektroujemnego atomu. Zmiana stopnia utlenienia pozwala rozpoznać, czy atom ulega utlenieniu czy redukcji.

7.Bilans elektronowy

Metoda uzgadniania równań redoks polegająca na porównaniu liczby elektronów oddawanych i przyjmowanych przez reagenty. Liczba elektronów oddanych musi być równa liczbie elektronów przyjętych.

8.Proces połówkowy

Część opisu reakcji redoks przedstawiająca osobno utlenianie albo redukcję. W metodzie bilansu elektronowego zapisuje się zmiany stopni utlenienia i liczbę oddanych lub pobranych elektronów.

9.Zasada zachowania elektronów

W reakcji redoks całkowita liczba elektronów oddanych przez reduktor jest równa całkowitej liczbie elektronów przyjętych przez utleniacz. To podstawa dobierania współczynników w bilansie elektronowym.

10.Współczynnik stechiometryczny

Liczba stawiana przed wzorem chemicznym w równaniu reakcji, określająca proporcje molowe reagentów i produktów. W redoks dobiera się go tak, aby zgadzał się bilans atomów i elektronów.

11.Pierwiastek ulegający utlenieniu

To ten pierwiastek, którego stopień utlenienia w produktach jest wyższy niż w substratach. Oddaje on elektrony.

12.Pierwiastek ulegający redukcji

To ten pierwiastek, którego stopień utlenienia w produktach jest niższy niż w substratach. Przyjmuje on elektrony.

13.Reakcja dysproporcjonowania

Szczególny typ reakcji redoks, w której ten sam pierwiastek w jednym stanie utlenienia jednocześnie ulega utlenieniu i redukcji, tworząc dwa różne produkty.

14.Wolny pierwiastek

Pierwiastek występujący w postaci niezwiązanej, na przykład $\mathrm{Na}$, $\mathrm{O_2}$, $\mathrm{Cl_2}$. W takim stanie jego stopień utlenienia wynosi $0$.

15.Jon prosty

Atom obdarzony ładunkiem, na przykład $\mathrm{Na^+}$ albo $\mathrm{S^{2-}}$. Stopień utlenienia atomu w jonie prostym jest równy ładunkowi tego jonu.

16.Dobieranie współczynników w redoks

Najpierw ustala się stopnie utlenienia, potem liczbę elektronów oddanych i przyjętych, następnie wyrównuje te liczby odpowiednimi mnożnikami i na końcu uzgadnia pozostałe atomy.