Prędkość i przyspieszenie jako wektory
Fizyka
Zestaw wyjaśnia, dlaczego prędkość i przyspieszenie są wielkościami wektorowymi oraz jak opisywać ich kierunek, zwrot i wartość. Znajdziesz tu też zastosowanie tych pojęć w ruchu prostoliniowym i po okręgu oraz typowe sytuacje, które pojawiają się w zadaniach maturalnych.
1.Wielkość wektorowa
Wielkość fizyczna, którą opisuje nie tylko wartość liczbowa, ale też kierunek i zwrot. Do wielkości wektorowych należą m.in. przemieszczenie, prędkość i przyspieszenie.
2.Wielkość skalarna
Wielkość fizyczna opisana tylko wartością i jednostką, bez kierunku i zwrotu. Przykładami są masa, czas, temperatura i droga.
3.Przemieszczenie
Wektor łączący położenie początkowe z końcowym. Zależy od zmiany położenia, a nie od długości całej przebytej trasy.
4.Droga
Długość toru przebytego przez ciało. Jest wielkością skalarną i nie uwzględnia kierunku ruchu.
5.Prędkość
Wielkość wektorowa określająca zmianę położenia w czasie. Ma wartość, kierunek i zwrot zgodny z ruchem ciała w danej chwili.
6.Szybkość
Wartość prędkości, bez informacji o kierunku i zwrocie. Jest więc wielkością skalarną.
7.Przyspieszenie
Wielkość wektorowa opisująca zmianę prędkości w czasie. Zmiana prędkości może dotyczyć jej wartości, kierunku, zwrotu albo kilku tych cech naraz.
8.Kierunek wektora
Prosta, wzdłuż której działa lub jest skierowana dana wielkość wektorowa. Na przykład poziomo, pionowo, stycznie do toru lub do środka okręgu.
9.Zwrot wektora
Jedna z dwóch możliwych orientacji na danym kierunku, np. w prawo lub w lewo, do góry lub w dół.
10.Ruch prostoliniowy jednostajny
Ruch po linii prostej ze stałą prędkością. Wartość, kierunek i zwrot prędkości się nie zmieniają, więc przyspieszenie jest równe zeru.
11.Ruch prostoliniowy jednostajnie zmienny
Ruch po linii prostej, w którym prędkość zmienia się w jednakowy sposób w kolejnych jednostkach czasu. Przyspieszenie ma wtedy stałą wartość i stały kierunek.
12.Przyspieszenie dodatnie
W ruchu wzdłuż ustalonej osi oznacza, że wektor przyspieszenia ma zwrot zgodny z dodatnim zwrotem osi. Nie zawsze musi to znaczyć wzrost szybkości.
13.Przyspieszenie ujemne
W ruchu wzdłuż ustalonej osi oznacza, że wektor przyspieszenia ma zwrot przeciwny do dodatniego zwrotu osi. Nie zawsze oznacza hamowanie.
14.Opóźnienie
Sytuacja, w której wartość prędkości maleje. Dzieje się tak wtedy, gdy przyspieszenie ma zwrot przeciwny do prędkości.
15.Przyspieszenie dośrodkowe
Przyspieszenie w ruchu po okręgu skierowane do środka okręgu. Zmienia kierunek prędkości, nawet gdy jej wartość pozostaje stała.
16.Prędkość w ruchu po okręgu
W ruchu po okręgu wektor prędkości jest styczny do toru w każdej chwili. Dlatego jego kierunek stale się zmienia.
17.Wektor wypadkowy
Wektor będący efektem działania kilku wektorów naraz. W fizyce często analizuje się wypadkową sił, a także zmianę prędkości jako efekt przyspieszenia.
18.Jednostka prędkości
W układzie SI jednostką prędkości jest . Oznacza liczbę metrów przebywanych w jednej sekundzie.
19.Jednostka przyspieszenia
W układzie SI jednostką przyspieszenia jest . Oznacza zmianę prędkości o określoną liczbę metrów na sekundę w każdej sekundzie.
20.Zmiana kierunku bez zmiany szybkości
Jest możliwa wtedy, gdy działa przyspieszenie prostopadłe do prędkości. Klasyczny przykład to ruch jednostajny po okręgu.
Quizy w tym zestawie
20 pytań w 2 etapach — odblokujesz je po dodaniu zestawu