Cukry proste i złożone oraz ich właściwości redukujące

1.Monosacharydy

Cukry proste, których nie można rozłożyć hydrolizą na prostsze cukry. Zawierają wiele grup hydroksylowych oraz jedną grupę aldehydową albo ketonową. Przykładami są glukoza i fruktoza.

2.Dwucukry

Cukry złożone z dwóch reszt monosacharydów połączonych wiązaniem glikozydowym. Mogą być redukujące lub nieredukujące w zależności od budowy i obecności wolnej grupy półacetalowej.

3.Polisacharydy

Wielocukry zbudowane z wielu reszt monosacharydów. Do najważniejszych należą skrobia, glikogen i celuloza. Zwykle nie wykazują właściwości redukujących typowych dla cukrów prostych.

4.Glukoza

Aldoheksoza o wzorze sumarycznym $C_6H_{12}O_6$. Jest monosacharydem redukującym, ponieważ w roztworze może tworzyć formę łańcuchową z grupą aldehydową. Daje dodatnie próby Tollensa i Trommera.

5.Fruktoza

Ketoheksoza o wzorze sumarycznym $C_6H_{12}O_6$. Mimo że jest ketozą, w środowisku zasadowym może ulegać przemianom i dlatego także wykazuje właściwości redukujące w szkolnych próbach.

6.Sacharoza

Dwucukier zbudowany z glukozy i fruktozy. Nie ma wolnej grupy półacetalowej, dlatego nie wykazuje właściwości redukujących i nie daje dodatnich prób Tollensa ani Trommera.

7.Maltoza

Dwucukier zbudowany z dwóch cząsteczek glukozy. Ma wolny atom anomeryczny w jednej reszcie cukrowej, dlatego jest cukrem redukującym.

8.Laktoza

Dwucukier zbudowany z glukozy i galaktozy. Jest cukrem redukującym, ponieważ zachowuje wolną grupę półacetalową zdolną do otwierania pierścienia.

9.Wiązanie glikozydowe

Wiązanie powstające między resztami monosacharydów podczas reakcji kondensacji z wydzieleniem cząsteczki wody. Jego położenie decyduje między innymi o tym, czy dwucukier ma właściwości redukujące.

10.Cukier redukujący

Cukier, który może redukować łagodne utleniacze, na przykład jony srebra w próbie Tollensa lub jony miedzi(II) w próbie Trommera. Warunkiem jest możliwość utworzenia formy z reaktywną grupą aldehydową lub przemiana do takiej formy.

11.Próba Tollensa

Reakcja wykrywająca właściwości redukujące. Cukier redukujący redukuje jony srebra do metalicznego srebra, co objawia się powstaniem lustra srebrnego na ściankach probówki.

12.Próba Trommera

Reakcja wykrywająca cukry redukujące w środowisku zasadowym. Cukier redukuje jony miedzi(II) do tlenku miedzi(I), co daje ceglastoczerwony osad po ogrzaniu.

13.Grupa aldehydowa

Grupa funkcyjna $-CHO$. Obecność tej grupy w formie łańcuchowej cukru odpowiada za jego zdolność do redukowania odczynników Tollensa i Trommera.

14.Ketoza

Monosacharyd zawierający w formie łańcuchowej grupę ketonową. Przykładem jest fruktoza. Niektóre ketozy w warunkach próby mogą wykazywać właściwości redukujące.

15.Aldoza

Monosacharyd zawierający w formie łańcuchowej grupę aldehydową. Aldozy, takie jak glukoza, typowo wykazują właściwości redukujące.

16.Hydroliza dwucukrów

Rozkład dwucukru pod wpływem wody, zwykle w środowisku kwasowym lub z udziałem enzymów, do monosacharydów. Na przykład sacharoza ulega hydrolizie do glukozy i fruktozy.