Peptydy – wiązanie peptydowe i hydroliza

1.Aminokwas

Związek organiczny zawierający w jednej cząsteczce co najmniej grupę aminową i grupę karboksylową. Aminokwasy budujące białka są najczęściej $lpha$-aminokwasami, czyli takimi, w których obie grupy są przyłączone do tego samego atomu węgla.

2.Grupa aminowa

Grupa funkcyjna $-NH_2$ obecna w aminokwasach. Bierze udział w tworzeniu wiązania peptydowego, reagując z grupą karboksylową innego aminokwasu.

3.Grupa karboksylowa

Grupa funkcyjna $-COOH$ obecna w aminokwasach. Może reagować z grupą aminową innego aminokwasu, co prowadzi do powstania wiązania peptydowego.

4.Wiązanie peptydowe

Wiązanie powstające między atomem węgla grupy karboksylowej jednego aminokwasu a atomem azotu grupy aminowej drugiego. Ma zapis fragmentu $-CO-NH-$ i tworzy się z wydzieleniem cząsteczki wody.

5.Reakcja kondensacji

Reakcja łączenia dwóch cząsteczek w większą z jednoczesnym odłączeniem małej cząsteczki, najczęściej wody. Tak właśnie powstaje wiązanie peptydowe między aminokwasami.

6.Dipeptyd

Związek powstały z połączenia dwóch cząsteczek aminokwasów jednym wiązaniem peptydowym. W czasie jego tworzenia odłącza się jedna cząsteczka wody.

7.Tripeptyd

Związek zbudowany z trzech reszt aminokwasowych połączonych dwoma wiązaniami peptydowymi. Powstaje z trzech aminokwasów z wydzieleniem dwóch cząsteczek wody.

8.Polipeptyd

Związek zawierający wiele reszt aminokwasowych połączonych wiązaniami peptydowymi. Długie łańcuchy polipeptydowe tworzą białka lub ich fragmenty.

9.Reszta aminokwasowa

Część cząsteczki aminokwasu pozostająca w peptydzie po odłączeniu składników wody podczas tworzenia wiązania peptydowego. Z reszt aminokwasowych zbudowany jest łańcuch peptydowy.

10.Hydroliza peptydu

Reakcja rozkładu wiązania peptydowego pod wpływem wody. W jej wyniku peptydy rozpadają się na krótsze peptydy albo na wolne aminokwasy.

11.Hydroliza całkowita

Taki przebieg hydrolizy, w którym wszystkie wiązania peptydowe w cząsteczce zostają rozerwane. Produktami są wtedy wyłącznie aminokwasy.

12.Hydroliza częściowa

Hydroliza, w której rozerwaniu ulega tylko część wiązań peptydowych. Otrzymuje się mieszaninę krótszych peptydów i czasem aminokwasów.

13.Sekwencja aminokwasów

Kolejność reszt aminokwasowych w łańcuchu peptydowym. Ma znaczenie, bo różna kolejność tych samych aminokwasów daje różne peptydy o innych właściwościach.

14.Koniec aminowy

Koniec łańcucha peptydowego, przy którym pozostaje wolna grupa aminowa. Nazywa się go także N-końcem peptydu.

15.Koniec karboksylowy

Koniec łańcucha peptydowego, przy którym pozostaje wolna grupa karboksylowa. Nazywa się go także C-końcem peptydu.

16.Białko

Naturalny związek wielkocząsteczkowy zbudowany z jednego lub wielu łańcuchów polipeptydowych. Podstawą jego budowy są aminokwasy połączone wiązaniami peptydowymi.