Rozpuszczalność substancji i obliczenia

1.Rozpuszczalność

Maksymalna masa substancji, która może rozpuścić się w określonej masie rozpuszczalnika w danej temperaturze, tworząc roztwór nasycony. Najczęściej podaje się ją w gramach substancji na $100$ g wody.

2.Roztwór nasycony

Roztwór zawierający maksymalną ilość substancji rozpuszczonej w danych warunkach. Dalsze dosypywanie substancji nie powoduje jej rozpuszczania.

3.Roztwór nienasycony

Roztwór, w którym można jeszcze rozpuścić dodatkową porcję substancji w danych warunkach, ponieważ nie osiągnięto jeszcze granicy rozpuszczalności.

4.Roztwór przesycony

Roztwór zawierający więcej substancji rozpuszczonej, niż wynika z rozpuszczalności w danej temperaturze. Jest nietrwały i łatwo wydziela nadmiar substancji.

5.Krzywa rozpuszczalności

Wykres pokazujący, jak zmienia się rozpuszczalność substancji wraz z temperaturą. Umożliwia odczyt ilości substancji rozpuszczającej się w $100$ g wody.

6.Temperatura a rozpuszczalność ciał stałych

Dla wielu substancji stałych rozpuszczalność rośnie wraz z temperaturą, ale nie jest to reguła bez wyjątków. Dlatego w zadaniach trzeba korzystać z danych lub wykresu.

7.Temperatura a rozpuszczalność gazów

Rozpuszczalność większości gazów w wodzie maleje wraz ze wzrostem temperatury. Dlatego ogrzewanie sprzyja ulatnianiu się gazów z roztworu.

8.Stężenie procentowe

Informuje, ile gramów substancji rozpuszczonej przypada na $100$ g roztworu. Oblicza się je ze wzoru $C_p=\frac{m_s}{m_r}\cdot 100\%$, gdzie $m_s$ to masa substancji, a $m_r$ masa roztworu.

9.Masa roztworu

To suma masy substancji rozpuszczonej i masy rozpuszczalnika: $m_r=m_s+m_{rozp.}$. W zadaniach z rozpuszczalnością najczęściej rozpuszczalnikiem jest woda.

10.Odczyt rozpuszczalności

Jeśli rozpuszczalność wynosi np. $40$ g na $100$ g wody, oznacza to, że w tych warunkach maksymalnie $40$ g substancji tworzy roztwór nasycony ze $100$ g wody.

11.Krystalizacja po ochłodzeniu

Jeśli rozpuszczalność maleje po obniżeniu temperatury, z roztworu może wydzielić się nadmiar substancji w postaci kryształów. Ich masa to różnica ilości rozpuszczonej przed i po ochłodzeniu.

12.Roztwór a osad

Jeżeli dodana masa substancji przekracza rozpuszczalność w danych warunkach, nierozpuszczona część pozostaje jako osad. Do obliczeń roztworu liczy się tylko część rozpuszczona.