Reakcje strąceniowe i osady

1.Reakcja strąceniowa

Reakcja zachodząca w roztworze wodnym, w której z jonów obecnych w roztworze powstaje trudno rozpuszczalna substancja stała, czyli osad. Warunkiem jest spotkanie odpowiednich jonów i przekroczenie rozpuszczalności danej substancji.

2.Osad

Ciało stałe wydzielające się z roztworu w wyniku reakcji chemicznej. Osad jest zwykle trudno rozpuszczalny w wodzie i powoduje zmętnienie mieszaniny albo opadanie drobnych cząstek na dno naczynia.

3.Równanie jonowe skrócone

Zapis reakcji, w którym uwzględnia się tylko te jony i cząsteczki, które rzeczywiście biorą udział w przemianie. Jony obserwatorowe, nieulegające zmianie, pomija się.

4.Jony obserwatorowe

Jony obecne w roztworze po obu stronach równania jonowego pełnego w tej samej postaci. Nie biorą bezpośredniego udziału w tworzeniu osadu, więc skraca się je w równaniu jonowym skróconym.

5.Rozpuszczalność

Maksymalna ilość substancji, która może rozpuścić się w określonej ilości rozpuszczalnika w danej temperaturze. Jeśli rozpuszczalność jest mała, substancja może wytrącać się jako osad.

6.Azotany(V)

Sole kwasu azotowego(V), zawierające anion $\mathrm{NO_3^-}$. W szkolnych regułach rozpuszczalności przyjmuje się, że wszystkie azotany(V) są dobrze rozpuszczalne w wodzie.

7.Sole sodu, potasu i amonu

Sole kationów $\mathrm{Na^+}$, $\mathrm{K^+}$ i $\mathrm{NH_4^+}$ są na ogół dobrze rozpuszczalne w wodzie. Dlatego zwykle nie tworzą osadów w typowych reakcjach strąceniowych.

8.Chlorek srebra

$\mathrm{AgCl}$ to biały, trudno rozpuszczalny osad powstający na przykład po zmieszaniu roztworów zawierających jony $\mathrm{Ag^+}$ i $\mathrm{Cl^-}$. Jest klasycznym przykładem reakcji strąceniowej.

9.Siarczan baru

$\mathrm{BaSO_4}$ to biały, bardzo trudno rozpuszczalny osad. Powstaje po połączeniu jonów $\mathrm{Ba^{2+}}$ i $\mathrm{SO_4^{2-}}$, np. z roztworów chlorku baru i siarczanu(VI) sodu.

10.Wodorotlenek miedzi(II)

$\mathrm{Cu(OH)_2}$ to niebieski osad powstający po dodaniu zasad do roztworów zawierających jony $\mathrm{Cu^{2+}}$. Jest przykładem trudno rozpuszczalnego wodorotlenku.

11.Węglan wapnia

$\mathrm{CaCO_3}$ to biały, trudno rozpuszczalny osad. Może powstać po zmieszaniu roztworu soli wapnia z roztworem zawierającym jony $\mathrm{CO_3^{2-}}$.

12.Warunek powstania osadu

Osad powstaje wtedy, gdy w roztworze spotkają się jony tworzące związek trudno rozpuszczalny. Jeśli produkt jest dobrze rozpuszczalny, mieszanina pozostaje jednorodnym roztworem.