Zaimki względne i zdania przydawkowe w niemieckim

1.zdanie przydawkowe

Zdanie podrzędne określające rzeczownik lub zaimek ze zdania głównego. Odpowiada zwykle na pytania: jaki? który? czyj? W niemieckim najczęściej wprowadza je zaimek względny.

2.zaimek względny

Wyraz łączący zdanie główne ze zdaniem przydawkowym. Odnosi się do rzeczownika z poprzedniego zdania i zastępuje go w zdaniu podrzędnym.

3.der, die, das jako zaimki względne

To najczęstsze formy zaimków względnych. W mianowniku i bierniku są podobne do rodzajników określonych, ale ich funkcja jest inna: nie stoją przy rzeczowniku, tylko go zastępują.

4.dobór rodzaju i liczby

Rodzaj i liczba zaimka względnego zależą od rzeczownika, do którego się odnosi, np. der Mann, die Frau, das Kind, die Leute.

5.dobór przypadka

Przypadek zaimka względnego zależy od funkcji, jaką pełni on w zdaniu podrzędnym, np. podmiot, dopełnienie, dopełnienie po przyimku.

6.szyk w zdaniu przydawkowym

W zdaniu przydawkowym wprowadzonym zaimkiem względnym orzeczenie stoi na końcu, np. Das ist der Mann, der hier wohnt.

7.formy w mianowniku

Najczęstsze formy to: der dla rodzaju męskiego, die dla żeńskiego i liczby mnogiej, das dla nijakiego. Używa się ich, gdy zaimek jest podmiotem w zdaniu podrzędnym.

8.formy w bierniku

W bierniku używamy m.in. den dla rodzaju męskiego, die dla żeńskiego i liczby mnogiej oraz das dla nijakiego, np. Der Mann, den ich kenne.

9.formy w celowniku

W celowniku typowe są dem, der, dem, denen. Używa się ich np. po czasownikach wymagających celownika albo po niektórych przyimkach.

10.dopełniacz zaimków względnych

Formy dopełniacza to dessen dla rodzaju męskiego i nijakiego oraz deren dla rodzaju żeńskiego i liczby mnogiej. Oznaczają przynależność: czyj?

11.przyimek + zaimek względny

Jeśli czasownik lub sens zdania wymaga przyimka, stoi on przed zaimkiem względnym, np. Die Frau, mit der ich spreche. Przyimek decyduje też o przypadku.

12.was po alles, nichts, etwas

Zamiast typowych zaimków względnych często używa się was po zaimkach i wyrazach takich jak alles, etwas, nichts, viel(es), manches oraz po das w znaczeniu „to, co”.

13.wo w zdaniu względnym

Gdy chodzi o miejsce, zdanie względne można wprowadzić słowem wo, np. Die Stadt, wo ich wohne (= in der ich wohne). Po nazwach miast i krajów używa się właśnie wo: Berlin, wo ich lebe. Potoczne (regionalne) jest natomiast wo odnoszące się do osób lub rzeczy, np. der Mann, wo ... zamiast der Mann, der ...