Równania reakcji chemicznych i ich bilansowanie

1.Równanie reakcji chemicznej

Umowny zapis przebiegu reakcji chemicznej za pomocą wzorów chemicznych substratów i produktów oraz odpowiednich współczynników stechiometrycznych. Pokazuje, jakie substancje reagują i jakie powstają.

2.Substraty

Substancje wyjściowe biorące udział w reakcji chemicznej. W równaniu zapisuje się je po lewej stronie strzałki, np. w zapisie $\mathrm{2H_2 + O_2 \to 2H_2O}$ substratami są $\mathrm{H_2}$ i $\mathrm{O_2}$.

3.Produkty

Substancje powstające w wyniku reakcji chemicznej. W równaniu zapisuje się je po prawej stronie strzałki, np. w zapisie $\mathrm{2H_2 + O_2 \to 2H_2O}$ produktem jest $\mathrm{H_2O}$.

4.Współczynnik stechiometryczny

Liczba stawiana przed wzorem chemicznym, która określa liczbę cząsteczek, atomów lub moli danej substancji biorących udział w reakcji. Zmienia liczbę jednostek substancji, ale nie zmienia jej składu chemicznego.

5.Indeks stechiometryczny

Mała liczba zapisana w dolnej części wzoru chemicznego, np. w $\mathrm{H_2O}$ lub $\mathrm{CO_2}$. Określa liczbę atomów danego pierwiastka w cząsteczce i nie wolno go zmieniać podczas bilansowania.

6.Bilansowanie równania

Dobieranie współczynników stechiometrycznych tak, aby liczba atomów każdego pierwiastka po obu stronach równania była taka sama. Wynika to z prawa zachowania masy.

7.Prawo zachowania masy

W reakcji chemicznej suma mas substratów jest równa sumie mas produktów. Atomy nie znikają ani nie powstają z niczego, tylko zmieniają sposób połączenia.

8.Strzałka reakcji

Symbol $\mathrm{\to}$ oddzielający substraty od produktów. Oznacza kierunek przemiany: z substancji wyjściowych powstają nowe substancje.

9.Stan skupienia w równaniu

Dodatkowe oznaczenia przy wzorach, np. $(s)$, $(l)$, $(g)$, $(aq)$, informujące, czy substancja jest ciałem stałym, cieczą, gazem lub roztworem wodnym. Ułatwiają pełniejszy opis reakcji.

10.Najmniejsze całkowite współczynniki

Po zbilansowaniu współczynniki należy podać w możliwie najprostszej postaci całkowitej. Jeśli wszystkie da się podzielić przez tę samą liczbę, równanie trzeba jeszcze uprościć.

11.Suma wzorów po jednej stronie

Znak $+$ w równaniu oznacza, że kilka substratów lub produktów występuje jednocześnie. Nie oznacza dodawania matematycznego, lecz współudział substancji w reakcji.

12.Schemat słowny a równanie

Schemat słowny podaje nazwy reagujących substancji i produktów, a równanie chemiczne zapisuje je wzorami. Przejście od schematu słownego do równania wymaga znajomości poprawnych wzorów chemicznych.