Präteritum czasowników regularnych i nieregularnych

1.Präteritum

Niemiecki czas przeszły prosty, używany głównie w narracji, opowiadaniach, relacjach pisemnych oraz bardzo często z czasownikami modalnymi, sein i haben także w języku codziennym.

2.Czasownik regularny

Czasownik, który w Präteritum tworzy formę od tematu bezokolicznika i dodaje charakterystyczną końcówkę czasu przeszłego, zwykle z elementem -te-, np. machen → ich machte.

3.Czasownik nieregularny

Czasownik, który w Präteritum często zmienia samogłoskę rdzenia i nie przyjmuje w 1. i 3. osobie liczby pojedynczej końcówki -te, np. gehen → ich ging, er ging.

4.Czasownik mieszany

Czasownik łączący cechy regularne i nieregularne: zmienia temat, ale ma końcówki typowe dla czasowników regularnych, np. denken → dachte, bringen → brachte.

5.Końcówki regularne w Präteritum

Dla większości czasowników regularnych końcówki to: ich -te, du -test, er/sie/es -te, wir -ten, ihr -tet, sie/Sie -ten. Przykład: machen → machte, machtest, machte, machten, machtet, machten.

6.Końcówki nieregularne w Präteritum

W czasownikach nieregularnych 1. i 3. osoba liczby pojedynczej zwykle nie mają końcówki osobowej: ich ging, er ging. Pozostałe formy to najczęściej: du -st, wir -en, ihr -t, sie/Sie -en.

7.haben w Präteritum

Odmiana: ich hatte, du hattest, er/sie/es hatte, wir hatten, ihr hattet, sie/Sie hatten. To bardzo częsty czasownik, używany w opisach i jako czasownik posiłkowy w innych konstrukcjach.

8.sein w Präteritum

Odmiana: ich war, du warst, er/sie/es war, wir waren, ihr wart, sie/Sie waren. Jest bardzo często używany do opisu stanów, miejsca i sytuacji w przeszłości.

9.Modalne w Präteritum

Czasowniki modalne bardzo często występują w Präteritum, np. konnte, musste, wollte, sollte, durfte, mochte. W praktyce brzmią naturalniej niż Perfekt w wielu sytuacjach codziennych.

10.Zmiana samogłoski w rdzeniu

W wielu czasownikach nieregularnych temat w Präteritum zmienia samogłoskę, np. kommen → kam, sehen → sah, finden → fand, gehen → ging. Te formy trzeba znać i ćwiczyć.

11.Dodatkowe -e- w Präteritum

Czasowniki regularne, których temat kończy się na -d lub -t, oraz te z tematem na -m/-n po innej spółgłosce dostają -e- przed końcówką, np. arbeiten → ich arbeitete, reden → redete, öffnen → öffnete, atmen → atmete. Ale: lernen → lernte, wohnen → wohnte. Dodatkowe -e- ułatwia wymowę.

12.Szyk zdania w Präteritum

W zdaniu oznajmującym odmieniony czasownik stoi zwykle na drugim miejscu, np. Gestern ging ich nach Hause. W pytaniu bez słowa pytającego stoi na początku: Ging er nach Hause?

13.Präteritum a Perfekt

Präteritum częściej pojawia się w piśmie i narracji, a Perfekt bardzo często w mowie potocznej. Wyjątkiem są m.in. sein, haben i modalne, które także w mowie często występują w Präteritum.

14.Präteritum od machen

Czasownik regularny machen odmienia się: ich machte, du machtest, er machte, wir machten, ihr machtet, sie machten. To modelowy przykład odmiany regularnej.

15.Präteritum od gehen

Czasownik nieregularny gehen odmienia się: ich ging, du gingst, er ging, wir gingen, ihr gingt, sie gingen. Widać zmianę tematu z geh- na ging-.

16.Präteritum od bringen

bringen jest czasownikiem mieszanym: ich brachte, du brachtest, er brachte, wir brachten, ihr brachtet, sie brachten. Zmienia temat i ma końcówki jak regularny.