Fizyka
Czym zajmuje się fizyka
autor: lena
Zestaw wyjaśnia, czym jest fizyka i jakie zjawiska bada. Poznasz przykłady z życia codziennego, rolę doświadczeń, pomiarów oraz podstawowe dziedziny fizyki.
1.Fizyka
Nauka przyrodnicza badająca zjawiska zachodzące w otaczającym świecie oraz prawa, które nimi rządzą.
2.Zjawisko fizyczne
Zmiana lub proces, który można zaobserwować i opisać, np. spadanie piłki, topnienie lodu, odbicie światła albo rozchodzenie się dźwięku.
3.Materia
Wszystko, co ma masę i zajmuje miejsce. Materią są na przykład woda, powietrze, kamień, książka i człowiek.
4.Ciało fizyczne
Wyodrębniony przedmiot lub jego część, którą bada fizyk, np. piłka, rower, kropla wody lub Księżyc.
5.Ruch
Zmiana położenia ciała względem wybranego punktu lub obiektu w czasie, np. jazda rowerem względem stojącego drzewa.
6.Oddziaływanie
Wzajemny wpływ ciał na siebie. Przykładem jest popychanie wózka, przyciąganie magnesów lub spadanie przedmiotów ku Ziemi.
7.Energia
Wielkość związana ze zdolnością do wykonania pracy lub wywołania zmian. Energia może występować między innymi jako światło, ciepło, ruch lub energia elektryczna.
8.Pomiar
Porównanie badanej wielkości z ustaloną jednostką. Można mierzyć na przykład długość, czas, temperaturę, masę i objętość.
9.Jednostka miary
Ustalona miara używana do zapisu wyniku pomiaru, np. metr, sekunda, kilogram lub stopień Celsjusza.
10.Doświadczenie fizyczne
Celowo zaplanowane badanie zjawiska. Pozwala sprawdzić przypuszczenie, obserwować skutki i wyciągać wnioski.
11.Obserwacja
Uważne dostrzeganie i opisywanie zjawisk za pomocą zmysłów lub przyrządów, np. termometru, linijki i stopera.
12.Prawo fizyczne
Sprawdzona zależność opisująca przebieg zjawisk fizycznych. Pomaga przewidywać, co wydarzy się w podobnych warunkach.
Notatka
Fizyka – nauka o świecie
Fizyka jest nauką przyrodniczą. Pomaga opisywać i wyjaśniać zjawiska zachodzące wokół nas: spadanie przedmiotów, ruch pojazdów, ogrzewanie wody, świecenie żarówki czy powstawanie dźwięku.
Fizykę interesuje zarówno to, co bardzo małe, jak i bardzo duże. Bada ona na przykład kroplę wody, piłkę, magnes, prąd w przewodzie, ale też Ziemię, planety i gwiazdy. Szuka odpowiedzi na pytania: dlaczego coś się porusza, co powoduje zmianę, jak rozchodzi się światło oraz skąd bierze się ciepło.
Zapamiętaj
Fizyka bada zjawiska fizyczne i prawa, które pozwalają je wyjaśniać oraz przewidywać.
Materia, ciała i zjawiska
Materia to wszystko, co ma masę i zajmuje miejsce. Należą do niej między innymi kamień, woda, powietrze, drewno i metal. Powietrze jest materią, chociaż najczęściej go nie widzimy.
Ciałem fizycznym nazywamy przedmiot lub jego wybraną część, którą chcemy zbadać. Ciałem fizycznym może być piłka, szklanka, samochód, kropla deszczu albo Księżyc.
Zjawisko fizyczne to proces lub zmiana możliwa do zaobserwowania. Do takich zjawisk należą:
- topnienie lodu i zamarzanie wody,
- odbicie światła w lustrze,
- rozchodzenie się dźwięku,
- spadanie piłki,
- rozciąganie sprężyny.
Przykład
Gdy puszczona piłka spada na ziemię, obserwujemy ruch spowodowany oddziaływaniem grawitacyjnym Ziemi.
Ruch, oddziaływania i energia
Ruch oznacza zmianę położenia ciała w czasie. Zawsze trzeba powiedzieć, względem czego opisujemy ruch. Autobus może poruszać się względem przystanku, ale pasażer siedzący w nim pozostaje w spoczynku względem fotela.
Ciała mogą na siebie wpływać, czyli występują między nimi oddziaływania. Popychanie wózka, kopnięcie piłki, przyciąganie magnesów oraz spadanie przedmiotu ku Ziemi są przykładami oddziaływań. Ich skutkiem może być zmiana prędkości, kierunku ruchu albo kształtu ciała.
W fizyce ważna jest też energia. Jest ona związana ze zdolnością do wywoływania zmian. Energia może być przekazywana w postaci ruchu, ciepła, światła lub energii elektrycznej. Dzięki energii elektrycznej działa lampa, a dzięki energii cieplnej ogrzewa się woda.
Ważne
Ruch i spoczynek zależą od wybranego punktu odniesienia. To samo ciało może być jednocześnie w ruchu względem jednego obiektu i w spoczynku względem innego.
Jak bada się zjawiska
Fizyka opiera się na obserwacji, pomiarze i doświadczeniu. Obserwacja polega na uważnym śledzeniu zjawiska. Często pomagają w niej przyrządy, ponieważ zmysły nie zawsze wystarczają.
Pomiar to porównanie danej wielkości z ustaloną jednostką miary. Mierzymy na przykład długość w metrach, czas w sekundach, masę w kilogramach, a temperaturę w stopniach Celsjusza. Wynik należy zapisać jako liczbę wraz z jednostką.
Doświadczenie jest zaplanowanym badaniem. Najpierw stawia się pytanie lub przypuszczenie, następnie wykonuje obserwacje i pomiary, a na końcu wyciąga wnioski. Dla pewności pomiary warto powtarzać.
Przykład
Aby sprawdzić, od czego zależy czas spadania przedmiotu, można mierzyć stoperem czas spadania różnych przedmiotów z tej samej wysokości.
Prawa fizyki i zastosowania
Prawa fizyczne opisują powtarzające się zależności w przyrodzie. Dzięki nim można przewidywać skutki różnych zjawisk. Wiedza fizyczna jest potrzebna przy budowie domów, mostów, samochodów, telefonów, lodówek i urządzeń medycznych.
Fizyka obejmuje wiele działów. Mechanika bada ruch i oddziaływania, nauka o cieple zajmuje się ogrzewaniem i temperaturą, optyka – światłem, a akustyka – dźwiękiem. Ważne są również zagadnienia związane z elektrycznością i magnetyzmem.
Znajomość fizyki pomaga bezpiecznie korzystać z urządzeń oraz lepiej rozumieć codzienne sytuacje. Gdy zapinasz pasy w samochodzie, używasz hamulca w rowerze albo zakładasz ciepłą kurtkę, spotykasz się z prawami fizyki w praktyce.
Quizy w tym zestawie
16 pytań w 2 etapach
Odblokujesz je po dodaniu zestawu.
Sprawdzian do druku
Arkusz PDF z kluczem, punktacją i oceną
Pierwsze podejście. Klucz z punktacją i oceną jest na ostatniej stronie.
Pobierz sprawdzian (PDF)