Czasy przeszłe w języku niemieckim

1.Perfekt

Czas przeszły złożony, bardzo często używany w języku mówionym do opowiadania o zakończonych wydarzeniach z przeszłości. Tworzy się go z odmienionego czasownika posiłkowego $haben$ lub $sein$ oraz imiesłowu czasu przeszłego, czyli Partizip II.

2.Präteritum

Czas przeszły prosty, typowy głównie dla języka pisanego, opowiadań, relacji i narracji. Często występuje też w mowie w formach czasowników $sein$, $haben$ oraz modalnych, np. $war$, $hatte$, $konnte$.

3.Plusquamperfekt

Czas zaprzeszły, używany do wyrażenia czynności, która wydarzyła się wcześniej niż inna czynność w przeszłości. Tworzy się go z formy Präteritum czasownika $haben$ lub $sein$ oraz Partizip II.

4.Partizip II

Imiesłów czasu przeszłego potrzebny do budowy czasów złożonych, np. Perfekt i Plusquamperfekt. Przykłady: $gemacht$, $gespielt$, $gegangen$, $geschrieben$.

5.Czasownik posiłkowy

Czasownik używany do tworzenia czasu złożonego. W niemieckim są to przede wszystkim $haben$ i $sein$. Wybór zależy od znaczenia i typu czasownika głównego.

6.$haben$ w Perfekt

Zwykle łączy się z większością czasowników: przechodnimi, modalnymi, zwrotnymi oraz wieloma nieprzechodnimi. Przykład: „Ich habe ein Buch gelesen.”

7.$sein$ w Perfekt

Używa się go głównie z czasownikami oznaczającymi zmianę miejsca lub stanu oraz z czasownikami $sein$, $werden$, $bleiben$. Przykład: „Er ist nach Berlin gefahren.”

8.Szyk w Perfekt

W zdaniu oznajmującym odmieniony czasownik posiłkowy stoi zwykle na drugim miejscu, a Partizip II na końcu zdania. Przykład: „Wir haben gestern lange gelernt.”

9.Szyk w zdaniu podrzędnym

W zdaniu podrzędnym w czasie Perfekt lub Plusquamperfekt orzeczenie trafia na koniec. Często najpierw stoi Partizip II, a po nim czasownik posiłkowy, np. „..., weil er nach Hause gegangen ist.”

10.Präteritum czasowników modalnych

Czasowniki modalne bardzo często występują w Präteritum także w mowie potocznej. Przykłady: ich konnte, du musstest, wir wollten.

11.Perfekt a Präteritum

Oba czasy mogą mówić o przeszłości, ale różnią się typowym użyciem. Perfekt dominuje w mowie codziennej, a Präteritum jest częstsze w narracji pisanej i oficjalnych tekstach.

12.Plusquamperfekt z $haben$

Powstaje z formy Präteritum czasownika $haben$ oraz Partizip II, np. „Ich hatte die Aufgabe gemacht.” Oznacza czynność wcześniejszą od innej przeszłej czynności.

13.Plusquamperfekt z $sein$

Powstaje z formy Präteritum czasownika $sein$ oraz Partizip II, np. „Sie war schon eingeschlafen.” Używa się go z czasownikami, które w Perfekt łączą się z $sein$.

14.Narracja w przeszłości

W dłuższej opowieści po niemiecku często stosuje się Präteritum do głównego toku wydarzeń, a Plusquamperfekt do zaznaczenia tego, co stało się jeszcze wcześniej.