Zastosowania najważniejszych soli
Chemia
Zestaw wyjaśnia, czym są sole i gdzie spotykamy je na co dzień: w kuchni, budownictwie, rolnictwie, medycynie i przemyśle. Poznasz zastosowania najważniejszych soli oraz zasady bezpiecznego obchodzenia się z nimi.
1.Sól
Związek chemiczny zbudowany z kationów metalu lub amonu oraz anionów reszty kwasowej. Wiele soli ma zastosowanie w życiu codziennym i przemyśle.
2.Chlorek sodu
Sól kuchenna. Służy do przyprawiania i konserwowania żywności, a zimą do posypywania oblodzonych dróg i chodników.
3.Węglan wapnia
Sól występująca m.in. w wapieniu, kredzie i marmurze. Stosuje się ją w budownictwie, do produkcji cementu oraz jako składnik past do zębów.
4.Węglan sodu
Sól stosowana m.in. do produkcji szkła, detergentów i środków czyszczących. Może być używana do zmiękczania wody.
5.Chlorek wapnia
Sól używana zimą do usuwania lodu z nawierzchni. Pochłania wodę, dlatego wykorzystuje się ją także jako środek osuszający.
6.Azotany(V)
Sole kwasu azotowego(V). Niektóre z nich są składnikami nawozów mineralnych, ponieważ dostarczają roślinom azotu potrzebnego do wzrostu.
7.Fosforany(V)
Sole kwasu fosforowego(V). Stosuje się je głównie w nawozach, ponieważ dostarczają roślinom fosforu.
8.Siarczan(VI) wapnia
Sól wykorzystywana w budownictwie, między innymi do produkcji materiałów gipsowych i tynków.
9.Siarczan(VI) miedzi(II)
Sól stosowana m.in. w środkach ochrony roślin i w laboratoriach. Jest substancją szkodliwą, więc nie wolno używać jej bez odpowiednich zasad bezpieczeństwa.
10.Fluorek sodu
Sól występująca w niektórych pastach do zębów. W odpowiedniej ilości pomaga chronić szkliwo zębów przed próchnicą.
11.Sole mineralne
Sole potrzebne organizmowi w niewielkich ilościach, np. związki wapnia, magnezu, sodu i potasu. Uczestniczą m.in. w pracy mięśni, nerwów i budowie kości.
12.Nawóz mineralny
Preparat dostarczający roślinom potrzebnych pierwiastków. Często zawiera sole azotanowe(V), fosforanowe(V) lub potasowe.
13.Konserwowanie żywności solą
Metoda przedłużania trwałości żywności przez dodanie soli kuchennej. Sól ogranicza rozwój wielu drobnoustrojów.
14.Piktogram zagrożenia
Znak na opakowaniu informujący, że substancja może być niebezpieczna, np. szkodliwa dla zdrowia lub środowiska. Należy zawsze przeczytać etykietę.
Notatka
Czym są sole?
Sole to związki chemiczne złożone z jonów. Wśród nich są substancje bardzo dobrze znane, takie jak chlorek sodu, czyli sól kuchenna, ale także sole wykorzystywane w rolnictwie, budownictwie i przemyśle.
Nazwa soli często wskazuje, z jakim kwasem jest związana jej reszta kwasowa. W szkole spotykamy między innymi chlorki, węglany, siarczany(VI), azotany(V) i fosforany(V). Każda grupa soli może mieć inne właściwości i zastosowania.
Ważne
Nie każda sól jest jadalna. O tym, czy substancja jest bezpieczna, informują przede wszystkim etykieta i piktogramy na opakowaniu.
Sól kuchenna w domu i przemyśle
Najbardziej znaną solą jest chlorek sodu . W kuchni nadaje potrawom smak. Stosuje się go również do konserwowania żywności, na przykład mięsa, ryb czy warzyw. Duże stężenie soli utrudnia rozwój wielu drobnoustrojów.
Chlorek sodu wykorzystuje się też poza kuchnią. Jest surowcem dla przemysłu chemicznego, a zimą może służyć do posypywania oblodzonych dróg i chodników. Trzeba jednak pamiętać, że nadmierne solenie nawierzchni może szkodzić roślinom i zwierzętom.
Zapamiętaj
Sól kuchenna to chlorek sodu , a nie każda biała substancja o wyglądzie kryształków jest solą kuchenną.
Sole wapnia w budownictwie
Węglan wapnia występuje w przyrodzie jako składnik wapienia, kredy i marmuru. Jest ważnym surowcem budowlanym. Wykorzystuje się go między innymi przy produkcji cementu i różnych materiałów budowlanych. Może być także składnikiem past do zębów.
Inną ważną solą jest siarczan(VI) wapnia . Wiąże się on z materiałami gipsowymi używanymi podczas remontów oraz wykonywania tynków. Sole wapnia są również ważne dla organizmu, ponieważ wapń jest potrzebny między innymi do budowy kości i zębów.
Przykład
Kreda używana do pisania na tablicy zawiera głównie węglan wapnia .
Sole w środkach czystości i higienie
Węglan sodu stosuje się w produkcji szkła, detergentów oraz niektórych środków czyszczących. Może pomagać w zmiękczaniu wody, czyli zmniejszaniu skutków obecności niektórych soli wapnia i magnezu w wodzie.
Fluorek sodu może występować w pastach do zębów. Używany w odpowiedniej ilości wspiera ochronę szkliwa przed próchnicą. Pastę należy stosować zgodnie z jej przeznaczeniem, a nie traktować jej jak żywności.
Chlorek wapnia ma zdolność pochłaniania wody. Dlatego bywa używany w pochłaniaczach wilgoci oraz do usuwania lodu z nawierzchni.
Sole w rolnictwie
Rośliny potrzebują różnych pierwiastków do wzrostu. Nawozy mineralne zawierają często sole dostarczające roślinom potrzebnych składników. Azotany(V) są źródłem azotu, a fosforany(V) dostarczają fosforu. Ważne są także sole potasu.
Nawóz trzeba stosować dokładnie według instrukcji. Zbyt duża ilość nawozów może przedostać się do wód i powodować ich zanieczyszczenie. Dlatego właściwe dawkowanie jest korzystne zarówno dla roślin, jak i dla środowiska.
Ważne
Więcej nawozu nie znaczy lepiej: nadmiar soli w glebie lub wodzie może szkodzić roślinom i ekosystemom.
Bezpieczeństwo i rozsądne używanie soli
Sole mają bardzo różne właściwości. Niektóre są produktami spożywczymi, inne mogą podrażniać skórę, być szkodliwe po połknięciu albo niebezpieczne dla środowiska. Przykładem substancji wymagającej ostrożności jest siarczan(VI) miedzi(II) , stosowany między innymi w środkach ochrony roślin.
Zawsze czytaj etykietę, zwracaj uwagę na piktogramy zagrożenia i nie mieszaj samodzielnie chemikaliów. Nie wolno próbować nieznanych substancji ani przechowywać ich w opakowaniach po żywności.
Sole są potrzebne w codziennym życiu, lecz ich użycie powinno być celowe: zgodne z przeznaczeniem produktu, instrukcją i zasadami ochrony zdrowia oraz środowiska.
Quizy w tym zestawie
16 pytań w 2 etapach — odblokujesz je po dodaniu zestawu